II CSK 498/06

Sygn. akt II CSK 498/06

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 15 marca 2007 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Mirosław Bączyk (przewodniczący)

SSN Grzegorz Misiurek

SSN Henryk Pietrzkowski (sprawozdawca)

w sprawie z powództwa "M." - Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością

przeciwko Powiatowi S.

o zapłatę,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 15 marca 2007 r.,

skargi kasacyjnej strony powodowej

od wyroku Sądu Apelacyjnego

z dnia 28 lutego 2006 r., sygn. akt [...],

oddala skargę kasacyjną i zasądza od strony powodowej na

rzecz strony pozwanej kwotę 1800 (jeden tysiąc osiemset) zł

tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

2

Uzasadnienie

„M.” spółka z ograniczoną odpowiedzialnością żądała zasądzenia od

Powiatu S. kwoty 51 955, 17 zł z ustawowymi odsetkami tytułem odszkodowania za

szkodę, polegającą na braku możliwości zaspokojenia długu obciążającego

podległy stronie pozwanej Samodzielny Publiczny Zakład Opieki Zdrowotnej w Ł.

(dalej „s.p. zoz w Ł.”). Zdaniem strony powodowej szkoda spowodowana została

bezprawnym zaniechaniem podjęcia przez stronę pozwaną obowiązków

wynikających z art. 60 ust. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 1991 r. o zakładach opieki

zdrowotnej, dalej jako: „ustawa o zoz” (Dz.U. Nr 91, poz. 408 ze zm.).

Sąd Apelacyjny po raz drugi rozpoznając sprawę ponownie oddalił apelację

strony powodowej od wyroku Sądu Okręgowego oddalającego powództwo.

Rozstrzygnięcie powyższe oparte zostało na następujących ustaleniach

i wnioskach:

Pozwany Powiat z dniem 1 stycznia 1999 r. przejął od Wojewody funkcję

organu, który utworzył s.p. zoz w Ł., w którego strukturze pozostawał szpital w R.,

przychodnia specjalistyczna w Ł. oraz cztery przychodnie w Ł., W., M. i R. Uchwałą

z dnia 30 czerwca 1999 r. Rada pozwanego Powiatu dokonała podziału s.p. zoz

w Ł., wydzielając z dotychczasowej struktury Szpital w R., w celu przekształcenia

go w samodzielny publiczny zakład pielęgnacyjno-opiekuńczy w R. Na skutek

sprzeciwu zainteresowanych gmin koncepcja ta nie została zrealizowana. Wskutek

negatywnego zaopiniowania przez Wojewodę oraz sprzeciwu wspomnianych gmin,

nie zostały zrealizowane także uchwały podjęte w grudniu 2000 r. w sprawie

likwidacji s.p. zoz w Ł. oraz w styczniu i lutym 2001 r. w sprawie podziału sp. zoz w

Ł. i wydzielenia szpitala w R. Brak porozumienia dotyczył przejęcia przez gminy

odpowiedzialności za zadłużenia wydzielonej jednostki.

W sierpniu 2001 r. zarząd pozwanego Powiatu zatwierdził roczne

sprawozdanie finansowe s.p. zoz w Ł. postanawiając, że wykazana strata

w wysokości ponad 2,5 mln zł pokryta zostanie z funduszu zakładu oraz funduszu

założycielskiego. Kolejne projekty zlikwidowania s.p. zoz w Ł., które Rada Powiatu

3

S. opracowała w latach 2002 – 2003 nie zostały zrealizowane na skutek

negatywnego stanowiska Wojewody oraz zainteresowanych gmin.

Wszczęta w czerwcu 2001 r. na wniosek strony powodowej przeciwko s.p.

zoz w Ł. egzekucja należności stwierdzonych nakazem zapłaty z dnia 29 marca

2001 r. z tytułu nie zapłaconej ceny zakupionych lekarstw - okazała się

bezskuteczna.

Sąd Apelacyjny stwierdził, że w świetle dokonanych ustaleń nie można

stronie pozwanej przypisać bezprawności polegającej na zaniechaniu likwidacji s.p.

zoz w Ł., ani też zaniechaniu przekształcenia s.p. zoz w Ł. w jednostkę budżetową

lub zakład budżetowy.

Skarga kasacyjna strony powodowej oparta została na podstawie naruszenia

art. 4201

k.c. w zw. z art. 60 ust. 3 i 4 ustawy o z.o.z. - przez jego nie zastosowanie

wskutek uznania, że przesłanka bezprawnego zachowania się strony pozwanej nie

została spełniona; art. 58 ust. 2 pkt 1 w zw. z art. 60 ust. 1, 3 i 4 ustawy o z.o.z. -

przez uznanie, że pokrycie ujemnego wyniku finansowego przez zakład opieki

zdrowotnej z funduszu założycielskiego, wypełnia przesłanki z art. 60 ust.1 ustawy

o z.o.z. i nie było potrzeby interwencji organu założycielskiego, określonej w art. 60

ust.1 ustawy o z.o.z., zwłaszcza, że w świetle art. 58 ust.2 pkt 1 ustawy o z.o.z.

takie pokrycie ujemnego wyniku finansowego nie jest możliwe; art. 6 k.c. w zw.

z art. 4201

k.c. i art. 60 ust. 2, 3 i 4 ustawy o z.o.z. - przez uznanie, że na powódce

ciążył obowiązek wskazania podmiotów mogących przejąć obowiązki s.p. zoz

w Łobzie; art. 361 k.c. w zw. z art. 386 § 6 k.p.c. – przez przyjęcie, że

doprowadzenie do niewypłacalności dłużnika wbrew ustawowemu obowiązkowi

podejmowania działań naprawczych i obowiązkowi pokrywania ujemnego wyniku

finansowego, nie stanowi wyrządzenia szkody wierzycielowi, co pozostaje

w sprzeczności z odmienną ocena sądu odwoławczego, wyrażonej w niniejszej

sprawie.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie. Wbrew podniesionym

w niej zarzutom naruszenia art. 4201

k.c. w zw. z art. 60 ust. 3 i 4 ustawy o zoz,

Sąd Apelacyjny trafnie uznał, że stronie pozwanej nie można przypisać zachowania

4

bezprawnego. W świetle art. 60 ust. 3 ustawy o z.o.z. bezprawność działania strony

pozwanej mogłaby polegać na zaniechaniu likwidacji s.p. zoz w Ł., bądź na

zaniechaniu przekształcenia s.p. zoz w Ł. w jednostkę budżetową lub zakład

budżetowy. Dokonując w tym zakresie oceny prawnej, zauważyć należy, że nie

można organowi założycielskiemu skutecznie przypisać bezprawności

postępowania tylko z tej przyczyny, że pomimo ujemnego wyniku finansowego

samodzielnego publicznego zakładu opieki zdrowotnej nie podjął działań

przewidzianych w art. 60 ust. 3 ustawy o zakładach opieki zdrowotnej. Obowiązek

podjęcia przez organ założycielski działań, zmierzających do pokrycia ujemnego

wyniku finansowego samodzielnego publicznego zakładu opieki zdrowotnej,

aktualizuje się bowiem wówczas, gdy w odpowiednim czasie, uwarunkowanym

okolicznościami konkretnego stanu faktycznego, zadłużony zakład nie może pokryć

ujemnego wyniku finansowego we własnym zakresie (por. wyrok Sądu

Najwyższego z dnia 11 sierpnia 2005 r., V CK 69/05, niepublikowany). Ujemny

wynik finansowy, którego s.p. zoz nie mógł pokryć we własnym zakresie, ujawnił się

w pierwszym kwartale 2002 r., po sporządzeniu bilansu za 2001 r. Z dokonanych

natomiast ustaleń wynika, że strona pozwana podjęła już w połowie 1999 r.

działania likwidacyjne, które z przyczyn szczegółowo wskazanych w uzasadnieniu

zaskarżonego wyroku, a niezależnych od strony pozwanej, nie mogły zostać

zrealizowane. Rozważenia wymagała zatem kwestia, czy może stanowić

o bezprawnym zachowaniu się strony pozwanej zaniechanie przekształcenia s.p.

zoz w Ł. w jednostkę budżetową lub zakład budżetowy. Udzielając odpowiedzi

negatywnej, podkreślić należy, że powrót do systemu budżetowego

obowiązującego przed 1999 r. może nastąpić tylko w wyjątkowych przypadkach

(por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 14 kwietnia 2005 r., II CK 600/04,

niepublikowany). Nie jest nim przypadek s.p. zoz w Łobzach, który - z chwilą

powstania Powiatu Ł., tj. z dniem 1 stycznia 2002 r. - świadczył usługi medyczne

dla ludności nie zamieszkującej pozwany Powiat. Na skutek nieuregulowania przez

ustawodawcę wszystkich konsekwencji związanych z powołaniem nowej jednostki

samorządu terytorialnego, jakim jest Powiat Ł., nie było możliwe – jak zauważył

Sąd Apelacyjny - przekazanie uprawnień i zobowiązań organu założycielskiego

samodzielnego publicznego zakładu opieki zdrowotnej na rzecz nowoutworzonego

5

powiatu, na terenie którego położony jest taki zakład opieki zdrowotnej. Skoro istotą

powiatu jako jednostki samorządu terytorialnego jest działanie na rzecz jego

mieszkańców w celu zaspokajania ich potrzeb, to nie można stronie pozwanej

czynić zarzutu, że nie podjęła działań angażujących środki finansowe na rzecz

mieszkańców innego powiatu, przeznaczonych dla mieszkańców pozwanego

Powiatu. Przekształcenie s.p. zoz w Ł. w jednostkę budżetową musiałoby odbyć się

kosztem realizacji zadań publicznych na rzecz własnych mieszkańców. Sąd

Apelacyjny trafnie także podniósł, że przekształcenie s.p. zoz w Ł. w jednostkę

budżetową mogło nastąpić najwcześniej w nowym roku budżetowym, tj. w 2002 r.,

a więc w czasie, gdy istniał już Powiat Ł. Nie można zatem przypisać pozwanemu

Powiatowi działania bezprawnego polegającego na zaniechaniu działań, o których

mowa w art. 60 ust. 3 ustawy o z.o.z.

Wobec tego, że zarzut naruszenia art. 60 ust.3 ustawy o zoz okazał się

bezzasadny, za bezprzedmiotowe uznać należało badanie dalszych zarzutów

dotyczących szkody i związku przyczynowego między bezprawnym zachowaniem

i powstałą szkodą.

Z przytoczonych względów orzeczono, jak w sentencji (art. 39814

oraz art. 98

§ 1 i 2 w zw. z art. 108 § 1, art. 391 § 1 i art. 39821

k.p.c.).