II PK 220/06

Sygn. akt II PK 220/06

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 20 marca 2007 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Zbigniew Hajn (przewodniczący)

SSN Roman Kuczyński (sprawozdawca)

SSN Herbert Szurgacz

w sprawie z powództwa A. G.

przeciwko Instytutowi C. S.O. "B." w K. .

o ustalenie stosunku pracy,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń

Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 20 marca 2007 r.,

skargi kasacyjnej strony pozwanej od wyroku Sądu Okręgowego - Sądu Pracy i

Ubezpieczeń Społecznych w O.

z dnia 24 listopada 2005 r., sygn. akt (...),

1. oddala skargę kasacyjną,

2. zasądza od strony pozwanej na rzecz powoda kwotę 120 zł

(sto dwadzieścia) tytułem kosztów zastępstwa procesowego w

postępowaniu kasacyjnym.

Uzasadnienie

2

Powód A. G. pozwem z dnia 12 stycznia 2005 r. wystąpił przeciwko

Instytutowi C. S. O. "B." w K. o ustalenie, iż pozostaje w stosunku pracy ze stroną

pozwaną.

Andrzej G., zgodnie z pismem Ministra Gospodarki z dnia 31 grudnia 1998

r. powołany został na podstawie art. 21 ust. 2 ustawy z dnia 25 lipca 1985 r. o

jednostkach badawczo rozwojowych (Dz. U. z 2001r., Nr 33, poz. 388 roku, ze zm.)

z dniem 1 stycznia 1999 r. na funkcję dyrektora Instytutu C. S. O."B." w K.

Powodowi kadencja na stanowisku dyrektora upłynęła 31 grudnia 2003 r.

W piśmie z dnia 16 grudnia 2003 r. Minister Gospodarki na podstawie art. 21 ust. 2

ustawy z dnia 25 lipca 1985 r. o jednostkach - badawczo rozwojowych z dniem 1

stycznia 2004 r. wyznaczył powoda kierownikiem Instytutu do czasu powołania

nowego dyrektora, następnie pismem z dnia 17 listopada 2004r. odwołał powoda z

wyznaczonej funkcji kierownika. W dniu 31 grudnia 2004 r. wystawiono świadectwo

pracy, zgodnie z którym od 1 stycznia 1999 r. do 31 grudnia 2003 r. w zakresie

zatrudnienia powód wykonywał pracę dyrektora Instytutu, a od 1 stycznia 2004 r. do

31 grudnia 2004 r. kierownika Instytutu. Stosunek pracy ustał w wyniku rozwiązania

umów o pracę zawartych na czas określony.

Przy tak ustalonym stanie faktycznym wyrokiem z dnia 16 czerwca 2005 r.

Sąd Rejonowy Sąd Pracy w K. ustalił istnienie stosunku pracy pomiędzy powodem

A. G. i stroną pozwaną Instytutem C. S. O. "B." w K. oraz zasądził od strony

pozwanej na rzecz powoda kwotę 600 zł tytułem kosztów procesu.

Powyższe orzeczenie strona pozwana zaskarżyła apelacją, która została

przez Sąd Okręgowy - Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w O. oddalona

wyrokiem z dnia 24 listopada 2005 r. W uzasadnieniu wyżej wymienionego

orzeczenia za Sądem pierwszej instancji stwierdził, że w myśl ustępu 1 art. 65

wskazanej wyżej ustawy do czasu powołania dyrektora organ sprawujący nadzór

wyznacza na okres nie dłuższy niż 6 miesięcy osobę pełniącą funkcję kierownika

jednostki badawczo-rozwojowej. W niniejszej sprawie poza sporem było, iż w

związku z upływem kadencji sprawowania funkcji dyrektora przez powoda, z dniem

1 stycznia 2004 r., powód został wyznaczony przez Ministra Gospodarki i Pracy,

działającego jako organ nadzorczy nad Instytutem C. S. O. "B.", do pełnienia funkcji

3

kierownika. Bezsporne było także to, iż w wyniku podjęcia przez powoda czynności

kierownika została zawiązana terminowa umowa o pracę. Strony różnią się jednak

w zakresie ustalenia terminu końcowego, z upływem którego umowa miała ulec

rozwiązaniu. Powód twierdzi, iż umowa została zawarta "do czasu powołania

dyrektora", natomiast pozwany, iż wprawdzie "do czasu powołania dyrektora"

jednak nie dłużej niż na 6 miesięcy. Sąd w tym stanie rzeczy uznał, że norma

zawarta w art. 65 ust. 1 ustawy z dnia 25 lipca 1985 r. o jednostkach badawczo -

rozwojowych ma charakter administracyjnoprawny. Zastrzeżony w niej

sześciomiesięczny termin, przed upływem którego organ nadzoru winien powołać

dyrektora jest dyrektywą skierowaną właśnie do tego organu i ma charakter

"instrukcyjny" - mobilizujący do szybkiego wyznaczenia osoby na to stanowisko.

Sąd uznał, że powód nadal świadczył pracę w oparciu o stosunek pracy powstały

na wskutek podjęcia przez niego zatrudnienia od dnia 1 stycznia 2004 r. oraz

stwierdził brak jakichkolwiek podstaw do uznania, iż z dniem 1 lipca 2004r. między

stronami została zawarta nowa umowa na okres kolejnych 6 miesięcy, albowiem

żadna ze stron nie złożyła w tym zakresie oświadczenia woli, które ewentualnie w

drodze dorozumianej mogłoby zostać przyjęte przez drugą stronę. Mając powyższe

na uwadze oddalił apelację.

Skargę kasacyjną na powyższe rozstrzygnięcie wniosła strona pozwana,

wskazując na naruszenie prawa materialnego - art. 65 ustawy o jednostkach

badawczo rozwojowych z dnia 25 lipca 1985 roku (Dz. U. z 2001r., Nr 33, poz. 388

roku, ze zm.), w związku z art. 68 § 1 i 11

k.p. oraz art. 11 k.p., przez ich

niewłaściwe zastosowanie, prowadzące w konsekwencji do wadliwego przyjęcia, iż

między stronami doszło do nawiązania umownego stosunku pracy na czas

określony wystąpieniem warunku rozwiązującego - powołania dyrektora Instytutu C.

S. O. B. w K. i wobec powyższego pominięcie okoliczności, iż okresy sprawowania

funkcji kierownika jednostki badawczo rozwojowej nie mogły trwać dłużej niż

każdorazowo 6 miesięcy, zaś powstały w wyniku decyzji Ministra Gospodarki i

Pracy stosunek pracy na mocy oświadczeń stron przedłużony został do dnia 31

grudnia 2004 roku;

naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na treść zaskarżonego

wyroku - art. 382, w związku z art. 381 oraz 316 k.p.c.

4

Sąd Najwyższy zważył co następuje:

Skargę kasacyjną należało oddalić. Po pierwsze, podstawą nawiązania

stosunku pracy z kierownikiem zakładu pracy nie jest akt powołania. Wynika to z

treści art. 65 ust. 1 powołanej wyżej ustawy o jednostkach badawczo rozwojowych,

zgodnie z którym do czasu powołania dyrektora w jednostkach badawczo-

rozwojowych organ sprawujący nadzór wyznacza na okres nie dłuższy niż 6

miesięcy osobę pełniącą funkcję kierownika jednostki badawczo-rozwojowej. Z

kolei art. 21 ust 2 wymienionej ustawy stanowi, że dyrektora jednostki badawczo-

rozwojowej powołuje organ sprawujący nadzór nad tą jednostką spośród

kandydatów wyłonionych w drodze konkursu (...). Wyznaczenie kierownika w celu

pełnienia obowiązków przysługujących dyrektorowi do czasu jego powołania nie

może być zatem równoznaczne z powołaniem w rozumieniu art. 68 i następnych

Kodeksu pracy. Ustawa o jednostkach badawczo–rozwojowych nie przewiduje

nawiązania stosunku pracy na podstawie powołania dla kierownika (por. wyrok SN

z dnia 4 października 1994 r., I PRN 72/94, OSNP 1995/4/47). Tym samym do

stosunku pracy kierownika instytutu naukowo-badawczego w niniejszej sprawie nie

można stosować przepisów kodeksu pracy dotyczących nawiązania stosunku pracy

na podstawie powołania.

Po drugie, powód świadczył pracę w oparciu o stosunek pracy powstały na

wskutek podjęcia przez niego zatrudnienia od dnia 1 stycznia 2004 r. do dnia 31

grudnia 2004 r., tj. od dnia powierzenia mu funkcji kierownika przez organ nadzoru

do dnia jego odwołania z tego stanowiska. Z twierdzeń strony pozwanej wynika, iż

powód był dwukrotnie wyznaczony przez organ założycielski na tymczasowego

kierownika zakładu pracy na okres sześciu miesięcy. Innymi słowy, w ocenie strony

pozwanej nawiązany został stosunek pracy na podstawie umowy o pracę na czas

określony. Z uwagi na ustawowe ograniczenia czasu trwania tego zatrudnienia, po

upływie sześciu miesięcy, tj. z dniem 30 czerwca 2004r. umowa uległa rozwiązaniu

z mocy prawa, a pełnienie nadal funkcji kierownika świadczy o nawiązaniu kolejnej

umowy o pracę na czas określony (kolejne 6 miesięcy tj. do dnia 31 grudnia 2004

r.). Powyższe twierdzenia nie przystają do stanu faktycznego niniejszej sprawy,

skoro z materiału dowodowego bezsprzecznie wynika, że powód pełnił w okresie

5

od 1 stycznia 2004 r. obowiązki kierownika zakładu pracy do czasu powołania na

jego miejsce dyrektora na podstawie art. 21 ust 2 ustawy o jednostkach badawczo-

rozwojowych. Ostatecznie, zgodnie z pismem z dnia 17 listopada 2004 r. Minister

Gospodarki i Pracy odwołał powoda z wyznaczonej funkcji kierownika - ze skutkiem

na dzień 31 grudnia 2004 r. Ponadto brak jest jakichkolwiek podstaw by uznać, iż z

dniem 1 lipca 2004 r. między stronami została zawarta nowa umowa na okres

kolejnych 6 miesięcy albowiem żadna ze stron nie złożyła w tym zakresie

oświadczenia woli, które ewentualnie w drodze dorozumianej mogłoby zostać

przyjęta przez drugą stronę. Ponadto z treści art. 65 powołanej ustawy

jednoznacznie wynika, że wyznaczenie kierownika ma na celu „zastępcze”

sprawowanie obowiązków dyrektora do czasu jego powołania. Tak jak wyżej

wskazano, z powodem nie została faktycznie zawarta ani umowa o pracę ani też

umowa cywilnoprawna, a co za tym idzie oceny charakteru łączącego strony

stosunku prawnego należało dokonać w oparciu o czynności konkludentne, zgodnie

z art. 22 § 11

i § 12

k.p. Przez przystąpienie do pracy powód de facto wyraził zgodę

na zatrudnienie go i to na zatrudnienie na czas określony w akcie wyznaczenia czyli

do czasu powołania dyrektora jednostki. Należy się zgodzić ze stanowiskiem Sądu

drugiej instancji, że podnoszony przez stronę pozwaną zarzut czasowego

ograniczenia zatrudnienia powoda do sześciu miesięcy został wskazany w art. 65

ust. 1 powołanej wyżej ustawy dla zakreślenia ram czasowych wyznaczenia do

pełnienia funkcji kierownika, co wynika z literalnego brzmienia przepisu i ma

charakter terminu instrukcyjnego. Powyższe jednakże nie stanowi, że akt

wyznaczenia kierownika jednostki badawczo-rozwojowej oznacza nawiązanie

stosunku pracy na czas określony - sześć miesięcy, skoro powyższa norma

prawna takiej dyspozycji nie zawiera. Dyspozycja normy prawnej określa

obowiązek lub uprawnienia podmiotu, do którego jest skierowana. W dyspozycji

zawarty jest opis pożądanego zachowania się adresata normy prawnej – wskazuje,

co powinien robić adresat normy prawnej lub od jakiego działania powinien się on

powstrzymać. W niniejszym przypadku art. 65 ust 1 przedmiotowej ustawy

zobowiązuje organ nadzoru do wyznaczenia kierownika, nie wypowiada się na

jakich zasadach kierownik będzie sprawował swoje obowiązki i jaki stosunek

prawny będzie go łączył z pracodawcą, zaś niedochowanie wskazanego 6

6

miesięcznego terminu nie jest obarczone żadną sankcją dla organu sprawującego

nadzór. Mając powyższe na uwadze nie można w oparciu o tę normę prawną

ustalić istnienia stosunku pracy na czas określony – sześć miesięcy.

W przedmiotowej sprawie nie miało również miejsca naruszenie art. 382 w

związku z art. 381 oraz art. 316 k.p.c. polegające na pominięciu przez Sąd drugiej

instancji podniesionego w apelacji pozwanego faktu powołania z dniem 1 lipca

2005 r. dyrektora pozwanej jednostki, co miałoby zdaniem pozwanego skutkować

wskazaniem konkretnej daty końcowej stosunku pracy łączącego powoda z

pozwanym. Otóż brak jest przepisów nakładających na Sąd obowiązek ustalania w

wyroku daty powstania i ustania stosunku pracy. Ponadto zarówno Sąd pierwszej,

jak i drugiej instancji ustalił, że strony łączyła terminowa umowa o pracę zawarta do

dnia powołania dyrektora, co nawet bez wskazywania konkretnej daty nie

pozostawia żadnych wątpliwości co do momentu ustania stosunku pracy powoda.

Wobec powyższego nie może tu być mowy o naruszeniu wskazanych przepisów

procedury cywilnej.

Sąd Najwyższy w oparciu o przepis art. 39814

k.p.c. orzekł jak w sentencji

wyroku.

/tp/