II CSK 550/06

Sygn. akt II CSK 550/06

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 5 kwietnia 2007 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Helena Ciepła (przewodniczący)

SSN Antoni Górski (sprawozdawca)

SSN Tadeusz Żyznowski

Protokolant Anna Banasiuk

w sprawie z powództwa Gminy C.

przeciwko Gminnej Spółdzielni "Samopomoc Chłopska" w C.

o wydanie,

po rozpoznaniu na rozprawie w Izbie Cywilnej w dniu 5 kwietnia 2007 r.,

skargi kasacyjnej strony pozwanej

od wyroku Sądu Apelacyjnego w […]

z dnia 27 kwietnia 2006 r.,

uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Sądowi

Apelacyjnemu do ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia o

kosztach postępowania kasacyjnego.

2

Uzasadnienie

Sąd Okręgowy w S. wyrokiem z dnia 14 lipca 2005 r. nakazał pozwanej

Spółdzielni wydanie powódce nieruchomości, stanowiącej zabudowaną działkę nr

129 położoną w O., posiadanej przez nią bez tytułu prawnego. Jednocześnie Sąd

ten nie uwzględnił zarzutu zatrzymania z tytułu nakładów poczynionych przez

pozwaną na nieruchomość uznając, że nie został on dostatecznie sprecyzowany

zarówno przedmiotowo, jak i co do wysokości. Powoływanie się bowiem na operat

szacunkowy z postępowania administracyjnego z 1995 r. było nieaktualne, a

wniosek o dopuszczenie dowodu z opinii biegłego w celu oszacowania nakładów

Sądu uznał za spóźniony, mając przy tym na względzie, że pozwana nie jest

pozbawiona możliwości dochodzenia swoich roszczeń z tytułu nakładów w

odrębnej sprawie.

Apelacja pozwanej od tego orzeczenia została oddalona wyrokiem Sądu

Apelacyjnego z dnia 27 kwietnia 2006 r. Sąd ten podzielił pogląd, iż pozwana nie

wykazała należycie prawa do nakładów, zwłaszcza, że była posiadaczką w złej

wierze, której przysługuje zwrot tylko nakładów koniecznych i to o tyle o ile nie

znalazły one pokrycia w korzyściach uzyskanych z rzeczy, a właściciel

bezpodstawnie wzbogaciłby się ich kosztem. Wykazanie tych roszczeń było

obowiązkiem pozwanej, a przerzucanie tego obowiązku na biegłego Sąd uznał za

niedopuszczalne.

Wyrok Sądu Apelacyjnego zaskarżyła pozwana skargą kasacyjną,

zarzucając naruszenie art. 461 k.c. oraz art. 233 § 1 k.p.c., art. 217 § 1, art. 227,

art. 278 § 1 i art. 379 pkt 5 k.p.c., wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy

do ponownego rozpoznania.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Strona pozwana, poczynając od odpowiedzi na pozew, konsekwentnie

podnosiła zarzut zatrzymania z tytułu nakładów poniesionych na windykowaną

przez powódkę nieruchomość. Wysokość tych nakładów określiła na 34.397 zł;

3

na tyle bowiem zostały oszacowane w operacie opracowanym przez rzeczoznawcę

w 1995 r. Wniosek o powołanie biegłego sądowego celem określenia kategorii tych

nakładów oraz ich aktualnej wartości został złożony na k. 51 akt. Sąd Okręgowy

początkowo podjął czynności zmierzające do ustalenia tych nakładów, gdyż na

rozprawie z dnia 31 stycznia 2005 r. przesłuchał świadków na okoliczność samego

faktu ich poczynienia i odroczył ją „celem rozstrzygnięcia wniosku

o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego”. Późniejsze odstąpienie

od przeprowadzenia tego dowodu z racji rzekomo spóźnionego jego powołania jest

w tej sytuacji niezrozumiałe, stąd też zarzut skargi kasacyjnej naruszenia art. 217,

art. 227 i art. 278 § 1 k.p.c. jest uzasadniony, gdyż Sąd Apelacyjny zaakceptował

pominięcie tego dowodu przez Sąd Okręgowy i sam również nie uzupełnił

postępowania dowodowego. Wbrew przy tym dalszej argumentacji, przywołanej

w zaskarżonym wyroku na poparcie odmowy dopuszczenia dowodu z opinii

biegłego, należy stwierdzić, że nie jest trafne stanowisko zmierzające do tego,

iż strona zgłaszająca zarzut z tytułu nakładów musi sama precyzyjne określić

wartość każdego detalu składającego się na te nakłady, a w dodatku wskazać jaki

jest konkretnie charakter każdego detalicznego nakładu (tj. czy należy on do

nakładów koniecznych, czy też nie). W wielu przypadkach stanowcze

wypowiedzenie się co do tych kwestii wymaga bowiem wiadomości specjalnych

i tym samym usprawiedliwia powołanie biegłego, co nie ma nic wspólnego

z przerzucaniem na niego obowiązku wykazania wysokości roszczenia, jak to

ujmuje Sąd Apelacyjny. Wprawdzie Sąd ten ma rację, iż może się zdarzyć,

że pozwany powołuje zarzut zatrzymania jedynie w celu działania na zwłokę, lecz

w sprawie niniejszej takiej intencji skarżącej nie wykazano. W tej sytuacji

nieprzeprowadzenie dowodu z opinii biegłego mogło mieć istotny wpływ na wynik

sprawy i w tym zakresie postawa procesowa skargi kasacyjnej jest uzasadniona

(art. 3983

§ 1 pkt 2 k.p.c.), natomiast nie jest usprawiedliwiony, jak idący zbyt

daleko, wniosek skarżącej, iż doszło tym samym do pozbawienia jej możliwości

obrony praw w procesie (art. 379 pkt 5 k.p.c.). Jednocześnie uznać trzeba zarzut

naruszenia prawa materialnego w postaci art. 461 k.c. Warto jednak dodać, że jest

to przepis o charakterze ogólnym, ustanawiający zasadę dopuszczalności

zgłoszenia zarzutu zatrzymania, mającego skutek hamujący względem roszczenia

4

windykacyjnego, sam jednak nie stanowi źródła roszczenia, stąd też przy

rozstrzyganiu sprawy powinien być powoływany w związku z innym, konkretnym

przepisem prawa materialnego, regulującym jakie roszczenia oraz z tytułu jakich

nakładów przysługują one pozwanemu.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 39815

§ 1 w zw. z art. 108

§ 2 k.p.c., orzeczono jak w sentencji.

jz