III CZP 12/07

Uchwała z dnia 19 kwietnia 2007 r., III CZP 12/07

Sędzia SN Jacek Gudowski (przewodniczący)

Sędzia SN Antoni Górski

Sędzia SN Marian Kocon (sprawozdawca)

Sąd Najwyższy w sprawie ze skargi dłużnika Samodzielnego Publicznego

Zespołu Zakładów Opieki Zdrowotnej w P. przy uczestnictwie wierzyciela "T.P.", sp.

z o.o. w W. na czynność komornika po rozstrzygnięciu w Izbie Cywilnej na

posiedzeniu jawnym w dniu 19 kwietnia 2007 r. zagadnienia prawnego

przedstawionego przez Sąd Okręgowy w Szczecinie postanowieniem z dnia 21

listopada 2006 r.:

„Czy opłata egzekucyjna przewidziana w art. 44 ust. 2 ustawy z dnia 29

sierpnia 1997 r. o komornikach sądowych i egzekucji (Dz.U. Nr 133, poz. 882 ze

zm.) uzależniona jest od skutecznego zastosowania przez komornika trzeciego i

kolejnego sposobu egzekucji?”

podjął uchwałę:

Opłata stosunkowa, o której mowa w art. 44 ust. 2 ustawy z dnia 29

sierpnia 1997 r. o komornikach sądowych i egzekucji (jedn. tekst: Dz.U. z

2006 r. Nr 167, poz. 1191 ze zm.), ulega podwyższeniu za każdy następny

zastosowany sposób egzekucji, bez względu na jego skuteczność.

Uzasadnienie

W toku postępowania egzekucyjnego wierzyciel wskazał cztery sposoby

egzekucji z majątku dłużnika, a komornik zastosował jedynie dwa z nich; dokonał

zajęcia wierzytelności dłużnika z rachunków bankowych oraz innych wierzytelności i

praw.

Rozpoznając skargę dłużnika na postanowienie komornika w przedmiocie

ustalenia kosztów postępowania, Sąd Rejonowy uchylił to postanowienie w zakresie

ustalenia ich wysokości ponad 14 009 zł, na skutek uznania, że komornik w sposób

nieuzasadniony zwiększył opłatę z 15 % do 18 %. U podłoża tego rozstrzygnięcia

legł pogląd, że podwyższenie opłaty stosunkowej, o której mowa w art. 44 ust. 2

ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku o komornikach sądowych i egzekucji (jedn.

tekst: Dz.U. z 2006 r. Nr 167, poz. 1191 ze zm. – dalej: "u.k.s.e."), jest

dopuszczalne tylko co do sposobów egzekucji zastosowanych, bez względu na ich

skuteczność.

Przy rozpoznawaniu zażalenia wierzyciela na powyższe postanowienie

powstało przedstawione zagadnienie prawne budzące poważne wątpliwości.

Zdaniem Sądu Okręgowego, z art. 44 ust. 2 u.k.s.e. nie wynika, co należy rozumieć

pod pojęciem „za każdy następny sposób egzekucji", gdyż ustawodawca,

posługując się tym pojęciem, nie sprecyzował go; w szczególności, czy chodzi o

wszystkie sposoby egzekucji wskazane przez wierzyciela, w tym również te, których

komornik nie zastosował, ze względu na zaspokojenie wierzyciela przez

zastosowanie tylko dwóch spośród nich.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 799 § 1 k.p.c., wierzyciel może w jednym wniosku wskazać kilka

sposobów egzekucji przeciwko temu samem dłużnikowi, a spośród nich wierzyciel

powinien zastosować najmniej uciążliwy dla dłużnika. Sposoby egzekucji podane są

w kodeksie postępowania cywilnego (np. z ruchomości, wynagrodzenia za pracę,

rachunków bankowych, innych wierzytelności). Określając sposób egzekucji

wierzyciel tym samym wskazuje z jakich składników majątku dłużnika ma być

prowadzona egzekucja.

W myśl art. 44 ust. 2 u.k.s.e., w razie wyboru przez wierzyciela więcej niż

dwóch sposobów egzekucji świadczeń pieniężnych, opłata stosunkowa ulega

podwyższeniu o 1/10 część za każdy następny sposób egzekucji. Z kolei zgodnie z

art. 43 u.k.s.e., komornik pobiera opłaty egzekucyjne za prowadzenie egzekucji i

inne czynności wymienione w ustawie. Wyrażenie „prowadzenie" zawarte w tym

przepisie należy rozumieć jako podjęcie czynności, dokonanie jej, komornik może

więc pobrać opłaty jedynie za czynności, które wykonał. Gdy komornik nie

wprowadził w życie kolejnych sposobów egzekucji, bo np. dłużnik spełnił

egzekwowane świadczenie na skutek samego zawiadomienia o wszczęciu

postępowania egzekucyjnego, to nie prowadził on egzekucji według tych sposobów.

Z tych względów trzeba wykluczyć sytuację, w której samo wskazanie przez

wierzyciela trzeciego i kolejnych sposobów egzekucji uprawnia komornika do

podwyższenia opłaty na zasadach określonych w art. 44 ust. 2 u.k.s.e. Stanowisko

to znajduje ponadto uzasadnienie w obowiązującej w postępowaniu egzekucyjnym

zasadzie kosztów niezbędnych, według której zwrotowi podlegają tylko koszty

niezbędne do celowego prowadzenia egzekucji (art. 770 zdanie pierwsze k.p.c.).

Wniosek wierzyciela w zakresie wyboru sposobu egzekucji wiąże organ

egzekucyjny, komornik nie może więc ignorować wniosków wierzyciela, co do

sposobów egzekucji. Nie może on również stosować tych sposobów według

swojego uznania, w szczególności wdrażać następne, dopiero po stwierdzeniu

bezskuteczności wcześniejszych. Nie jest on również uprawniony do samodzielnej

oceny, który z wnioskowanych sposobów egzekucji pozwoli na szybsze

zaspokojenie wierzyciela. Błędne i samodzielne podjęcie decyzji co do wyboru

sposobu egzekucji, z wnioskowanych przez wierzyciela, może prowadzić do

bezskuteczności egzekucji, która – jeśli będzie zawiniona przez komornika –

spowoduje jego odpowiedzialność odszkodowawczą na zasadach określonych w

art. 23 ust. 1 u.k.s.e., w związku z zaniechaniem czynności.

Podjęcie każdego z wnioskowanych sposobów egzekucji wymaga

określonego nakładu pracy ze strony komornika, niemogącego zakładać, który ze

sposobów będzie skuteczniejszy, a zarazem – mając na względzie zasadę

celowości kosztów postępowania – mniej uciążliwy dla dłużnika. Skoro

ustawodawca nie uzależnił wysokości opłat egzekucyjnych od wysokości

wyegzekwowanych sum, to nie można przyjąć, że podwyższenie opłat, o jakim

mowa w art. 44 ust. 2 u.k.s.e. jest dopuszczalne tylko wtedy, gdy kolejne (trzeci i

następne) sposoby będą skuteczne.

Z tych przyczyn Sąd Najwyższy podjął uchwałę, jak na wstępie (art. 390 § 1

k.p.c.).