III CZP 20/07

Uchwała z dnia 26 kwietnia 2007 r., III CZP 20/07

Sędzia SN Barbara Myszka (przewodniczący)

Sędzia SN Mirosław Bączyk

Sędzia SN Henryk Pietrzkowski (sprawozdawca)

Sąd Najwyższy w sprawie z powództwa Jerzego C. przeciwko Agnieszce

Jadwidze C., Małgorzacie C. i małoletniemu Wojciechowi C. reprezentowanemu

przez matkę Agnieszkę Jadwigę C. o eksmisję z lokalu mieszkalnego i wydanie

nieruchomości, po rozstrzygnięciu w Izbie Cywilnej na posiedzeniu jawnym w dniu

26 kwietnia 2007 r. zagadnienia prawnego przedstawionego przez Sąd Okręgowy w

Lublinie postanowieniem z dnia 11 stycznia 2007 r.:

"Czy w przypadku rozbieżności pomiędzy zakresem zaskarżenia wyroku sądu

pierwszej instancji wskazanym w apelacji a zakresem żądanej zmiany,

zaznaczonym we wniosku o zmianę wyroku, zawartym w tej samej apelacji i

będącym jedynym wnioskiem tej apelacji, apelacja sporządzona przez adwokata

podlega odrzuceniu na podstawie art. 3701

k.p.c.?"

podjął uchwałę:

Apelacja sporządzona przez adwokata, w której zaskarżeniem objęto

rozstrzygnięcia dotyczące dwóch roszczeń, a wnioskiem apelacyjnym tylko

jedno z nich, podlega odrzuceniu wyłącznie w części niezawierającej wniosku

apelacyjnego (art. 3701

k.p.c.).

Uzasadnienie

Przedstawione do rozstrzygnięcia zagadnienie prawne powstało przy

rozpoznawaniu przez Sąd Okręgowy w Lublinie apelacji od wyroku oddalającego

powództwo w sprawie, w której powód zgłosił dwa skumulowane żądania:

„nakazania eksmisji” pozwanych ze stanowiącej jego własność nieruchomości, co w

istocie stanowi żądanie wydania nieruchomości, oraz „nakazania eksmisji”

pozwanych z opisanych szczegółowo pomieszczeń w budynkach znajdujących się

na tej nieruchomości, a więc żądania opróżnienia lokali. W apelacji pełnomocnik

powoda, będący adwokatem, zaskarżył wyrok w całości, wnosząc o zmianę

zaskarżonego wyroku przez nakazanie pozwanym opróżnienie pomieszczeń

szczegółowo opisanych w pozwie. Sąd Okręgowy, dostrzegając różnice między

określonym w apelacji zakresem zaskarżenia a żądaną we wniosku apelacyjnym

zmianą zaskarżonego wyroku, podniósł, że wprawdzie wymagania apelacji

wskazane w art. 368 § 1 pkt 1 i 5 k.p.c. są samodzielnymi warunkami formalnymi

apelacji, jednak pozostają ze sobą w ścisłym związku, gdyż wyznaczają zakres

rozpoznania sprawy przez sąd drugiej instancji. W takiej sytuacji powstaje

wątpliwość co do zakresu zaskarżenia wyroku, a w konsekwencji pytanie, czy

apelacja powinna w całości zostać odrzucona na podstawie art. 3701

k.p.c.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje: (...)

Zgodnie z zasadą skargowości, o zakresie orzekania sądu w postępowaniu

apelacyjnym decydują strony, wskazany w apelacji zakres zaskarżenia ma więc

kluczowe znaczenie dla oznaczenia granic kognicji sądu drugiej instancji (art. 368 §

1 pkt 1 i art. 378 k.p.c.). Jego brak, a nawet niedokładne określenie (w stopniu

niepozwalającym na zastosowanie art. 130 § 1 zdanie drugie w związku z art. 391 §

1 k.p.c.), uniemożliwiają nadanie apelacji dalszego biegu i w konsekwencji nie

pozwalają na rozpoznanie sprawy przez sąd drugiej instancji. Jakkolwiek określenie

zakresu zaskarżenia jest samodzielnym warunkiem formalnym apelacji, to jednak

pozostaje w ścisłym związku z wnioskiem apelacyjnym, który – prawidłowo

sformułowany – powinien zawierać żądanie zmiany lub uchylenia wyroku z

zaznaczeniem zakresu oczekiwanej zmiany lub uchylenia (art. 368 § 1 pkt 5 k.p.c.).

Okoliczność, że wniosek apelacyjny nie wyznacza granic zaskarżenia, a ponadto

sąd drugiej instancji nie jest nim związany, nie zmienia tej oceny. W doktrynie

zgodnie przyjmuje się, że zakres przedmiotowy zaskarżenia i zakres przedmiotowy

wniosku apelacyjnego powinny być tożsame, aby można było uznać, że apelacja –

z punktu widzenia omawianych warunków – sporządzona została prawidłowo,

natomiast w judykaturze podkreśla się, że zakres przedmiotowy wniosku

apelacyjnego musi „w całości” wypełniać zakres przedmiotowy zaskarżenia wyroku

sądu pierwszej instancji (por. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 30 sierpnia

2006 r., II CZ 53/06 oraz z dnia 4 października 2006 r., II CZ 65/06, nie publ.).

Sytuację, w której zakres przedmiotowy zaskarżenia wyroku sądu pierwszej

instancji jest szerszy od zakresu przedmiotowego wniosku apelacyjnego, należy

zatem rozpatrywać jako przypadek niespełnienia przez apelację wymagania

przewidzianego w art. 368 § 1 pkt 5 k.p.c. Gdy – jak w rozpoznawanej sprawie –

zaskarżeniem objęte zostało rozstrzygnięcie sądu pierwszej instancji dotyczące

dwóch niezależnych od siebie roszczeń, a wniosek apelacyjny dotyczy tylko

jednego z nich, powstaje pytanie, czy określony w art. 370 i 373 oraz w art. 3701

k.p.c. skutek procesowy powinien nastąpić w stosunku do całej apelacji, czy też

tylko do tej części, w której nie ma wymaganego wniosku apelacyjnego.

Za przyjęciem drugiego rozwiązania przemawia okoliczność, że mimo braku

zachowania w tak skonstruowanej apelacji tożsamości zakresu zaskarżenia oraz

wniosku apelacyjnego, rozstrzygnięcie dotyczące jednego ze skumulowanych

roszczeń objęte zostało zarówno zaskarżeniem, jak i wnioskiem apelacyjnym.

Apelacja w tej części spełnia zatem wymagania przewidziane w art. 368 § 1 i 5

k.p.c. i nie ma podstaw – w przypadku, gdy sporządzona została przez adwokata,

radcę prawnego lub rzecznika patentowego – do jej odrzucenia w całości na

podstawie art. 3701

k.p.c. Udzielając odpowiedzi na przedstawione zagadnienie

prawne należało więc stwierdzić, że apelacja sporządzona przez adwokata, w której

zaskarżeniem objęto rozstrzygnięcia dotyczące dwóch roszczeń, a wnioskiem

apelacyjnym tylko jedno z nich, podlega odrzuceniu wyłącznie w części

niezawierającej wniosku apelacyjnego (art. 3701

k.p.c.).

Z przytoczonych względów Sąd Najwyższy podjął uchwałę, jak na wstępie

(art. 390 k.p.c.).