I CSK 55/07

Sygn. akt I CSK 55/07

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 11 maja 2007 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Barbara Myszka (przewodniczący)

SSN Marian Kocon (sprawozdawca)

SSN Elżbieta Skowrońska-Bocian

Protokolant Ewa Krentzel

w sprawie z powództwa P. S.A. w P.

przeciwko "C." Spółce z o.o. w W.

o zakazanie, zobowiązanie i zapłatę,

po rozpoznaniu na rozprawie w Izbie Cywilnej w dniu 11 maja 2007 r.,

skargi kasacyjnej strony pozwanej

od wyroku Sądu Apelacyjnego

z dnia 29 września 2006 r., sygn. akt [...],

oddala skargę kasacyjną i zasądza od pozwanej Spółki na rzecz

strony powodowej 3.600 zł (trzy tysiące sześćset) tytułem

kosztów postępowania kasacyjnego.

2

Uzasadnienie

Sąd Apelacyjny wyrokiem z dnia 29 września 2006 r. zmienił wyrok Sądu

Okręgowego w W. z dnia 14 grudnia 2004 r. w ten m.in. sposób, że zasądził od

pozwanej „C.” Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w W. na rzecz

powodowych „P.” Spółki Akcyjnej w P. 388.810,80 zł z odsetkami tytułem

odszkodowania za dopuszczenie się czynu nieuczciwej konkurencji w postaci

niedozwolonego użycia znaku słowno – graficznego „[...]”. Sąd ustalił, że powódka

poniosła szkodę w postaci lucrum cessans (art. 361 § 2 k.c.) w zasądzonej

wysokości.

Skarga kasacyjna pozwanej - oparta na obu podstawach z art. 3983

§ 1 -

zawiera zarzut naruszenia art. 361, 415, 6 k.c., art. 322, 328 § 2 k.p.c., a także art.

35 § 1 umowy między Rzeczpospolitą Polską a Ukrainą o pomocy prawnej

i stosunkach prawnych w sprawach cywilnych i karnych sporządzonej w Kijowie

dnia 24 maja 1993 r. (Dz. U. Nr 96, poz. 465 ze zm., dalej: „Umowa”), i zmierza do

uchylenia zaskarżonego wyroku w zaskarżonej części oraz oddalenia apelacji, bądź

przekazania sprawy do ponownego rozpoznania.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Sądy niższej instancji trafnie uznały, że w świetle art. 35 § 1 zd. 2 Umowy

rozpatrywanie niniejszej sprawy należy do właściwości sądu polskiego i dlatego

należy rozpoznać ją merytorycznie. Nie ma bowiem racjonalnych przesłanek do

różnicowania na tle tej regulacji sytuacji prawnej osób fizycznych i prawnych tego

samego państwa.

Przechodząc do pozostałych zarzutów skargi kasacyjnej trzeba zauważyć,

że w sprawie została już przesądzona podstawowa kwestia, iż skarżąca

wykorzystała na etykiecie znak słowno – graficzny „[...]” w celu imitacji innego

towaru powodowej Spółki. Takie wprowadzenie do obrotu towarów jest deliktem z

art. 10 ustawy z dnia 16 kwietnia 1993 r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji

(jedn. tekst: Dz.U. z 2003 r. Nr 153, poz. 1503 ze zm.). W myśl art. 18 ust. 1 pkt 4

tej ustawy przedsiębiorca, którego interes został naruszony może żądać

naprawienia wyrządzonej szkody na zasadach ogólnych. Przy rozstrzyganiu

3

o odpowiedzialności deliktowej, strona powodowa obowiązana jest zatem

udowodnić powstanie i wysokość szkody, związek przyczynowy między szkodą

w żądanej wysokości a działaniem sprawcy oraz winę tego ostatniego.

Odpowiedzialność więc sprawcy za szkodliwe następstwa jego czynu

w sferze majątkowej poszkodowanego uzasadniona jest – poza winą –

normalnością związku przyczynowego łączącego te szkodzące następstwa

z zawinionym czynem.

Wywody skargi kasacyjnej nawiązujące do licznych wypowiedzi w doktrynie

dotyczących przyczynowości potwierdzają istotną rolę związku przyczynowego jako

obiektywnej i przedmiotowej przesłanki odpowiedzialności za szkodę majątkową.

Przesłanka związku przyczynowego umożliwia przeprowadzenie selekcji następstw

przypisanego czynu sprawcy i wyodrębnić te skutki, które powinny ustalonego

sprawcę obciążać. Przesłanka zaś normalności przewidziana w powołanym

w skardze kasacyjnej art. 361 § 1 k.c. stanowi wyłączne kryterium tej selekcji.

Związek taki jest normalny i tym samym wystarczający do przyjęcia

odpowiedzialności, jeżeli zdarzenie wywołujące szkodę, wedle natury swej

prowadzi z reguły do wywołania takiej szkody.

Rozważania i zarzuty skargi kasacyjnej odwołujące się do poglądów

występujących w literaturze przedmiotu odnoszą się do powiązań przyczynowych

w pewnych, na ogół powtarzających się stanach faktycznych, przyjętych za

podstawę wnioskowania o skutkach należących do kategorii następstw, o których

mowa w art. 361 § 1 k.c. Nie obejmują jednak one wszystkich możliwych sytuacji.

Podzielenie zapatrywania skarżącej byłoby równoznaczne z pominięciem

elementów i faktów, których rekonstrukcji dokonał Sąd orzekający w uzasadnieniu

zaskarżonego wyroku, jako składników obiektywnie istniejącej rzeczywistości

w świetle których popełnienie deliktu w postaci niedozwolonego użycia znaku

słowno – graficznego „[...]” jest nie tylko oczywiste, lecz wywołane następstwa są

następstwami zamierzonymi i objętymi zamiarem skarżącej. Rozważania i wyniki

analizy kauzalnej nie mogą pozostawać w oderwaniu od konkretnej sytuacji

faktycznej i występujących powiązań przyczynowych.

4

Ustalenia faktyczne jednoznacznie wskazują, że skarżąca celowo

wykorzystała skutek użycia na etykiecie znaku słowno – graficznego „[...]”.

Oznaczenie towaru używane przez skarżącą imitowało bowiem inny towar

powodowej Spółki w taki sposób, że skarżąca przejmowała jej klientów, którzy

dokonywali zakupu w przekonaniu, iż nabywają towar od firmy istniejącej już na

rynku oraz mającej określoną renomę. Powódka wykazała, że wskutek

bezprawnych działań obrót uzyskany w 2002 r. był niższy od przewidywanego

o 366864 opakowań, przy czym kwota utraconego zysku wyliczona na 388.810,80

zł dotyczy jedynie 150120 opakowań sprzedanych przez pozwaną firmie „A.”,

dotychczasowego stałego kontrahenta powódki.

Szkoda w postaci utraty spodziewanych korzyści (art. 361 § 2 k.c.) ma

zwykle charakter hipotetyczny. Nie osiągnięty, oczekiwany zysk przez powódkę

możliwy był zatem do ustalenia w drodze hipotetycznego rozumowania przez

porównanie rzeczywistego stanu rzeczy ze spodziewanym, a ustalona różnica

między nimi odpowiada utraconej korzyści. Normalny związek przyczynowy

pomiędzy prawidłowo ustalonym charakterem popełnionego przez skarżącą deliktu

a doznaną przez powódkę szkodą został przez nią wykazany. W istniejącym na

rynku układzie stosunków i warunków oraz w zwyczajnym biegu rzeczy – bez

zaistnienia szczególnych okoliczności, doznana przez powódkę szkoda jest

normalnym następstwem tego czynu skarżącej. Rekompensowanie szkód

powstałych w wyniku czynów nieuczciwej konkurencji, a także naruszeń z zakresu

własności przemysłowej, napotyka w obowiązującym stanie prawnym na trudności

dowodowe zwłaszcza w zakresie wysokości doznanej szkody, a to z uwagi na

różnorodność i intensywność następstw takiego czynu, nie zawsze możliwych do

ustalenia i poznania. Są to zjawiska i fakty trudno uchwytne, bo dotyczące reakcji

szerokiego kręgu klienteli, przyczyn spadku zainteresowania towarem, kosztów

niezbędnych do przywrócenia pozycji rynkowej poszkodowanego, zwiększonej

reklamy czy nadwerężonej, jeśli nie wręcz obniżonej renomy prowadzonego

przedsiębiorstwa i innych narażonych na szwank interesów poszkodowanego

przedsiębiorcy. Stąd zawsze możliwe jest zgłoszenie przez sprawcę czynu

przeciwstawnej do ustalonej przez Sąd orzekający argumentacji i krytyki tych

ustaleń oraz oceny co do powstania i stopnia wpływu szkodzących następstw

5

w majątku poszkodowanych. Skarżąca jednakże nie podważyła ustalonych przez

Sąd drugiej instancji i przyjętych za podstawę orzeczenia licznych czynników

kształtujących sytuację powódki w szczególności zakresu terytorialnego i wielkości

wprowadzonego do zbytu towaru, jego ceny oraz jakości, a także realnych szans

zbytu przez powódkę leku „[...]” po wprowadzeniu przez skarżącą na rynek leku

„[...]”. Ustalona wielkość utraconych przez powódkę korzyści, których mogła się

spodziewać – z wysokim prawdopodobieństwem – nie została przez skarżącą

skutecznie podważona. Przyjęta metoda ustalenia wysokości szkody odpowiada

ujawnionym okolicznościom i wnioskom wynikającym z zebranego w sprawie

materiału dowodowego oraz realizuje zasadę ochrony poszkodowanego.

Odpowiedzialność odszkodowawcza zmierza bowiem do przywrócenia

naruszonego stanu dobra prawnie chronionego do stanu sprzed naruszenia, która

to funkcja kompensacyjna odgrywa istotną rolę dla każdego poszkodowanego i

jednocześnie stanowi rodzaj represji dla sprawcy szkody.

Artykuł 322 k.p.c. daje sądowi orzekającemu uprawnienie do miarkowania

wysokości odszkodowania wówczas, gdy ścisłe udowodnienie wysokości szkody

jest niemożliwe lub utrudnione. Dlatego zarzuty kasacji godzące w wysokość

ustalonej w zaskarżonym wyroku szkody nie mogły być podważone.

Z tych przyczyn orzeczono, jak w wyroku.