I PK 260/06

Sygn. akt I PK 260/06

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 9 maja 2007 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Zbigniew Hajn (przewodniczący, sprawozdawca)

SSN Roman Kuczyński

SSN Romualda Spyt

w sprawie z powództwa N. T.

przeciwko Towarzystwu Finansowemu "S." Spółce z ograniczoną

odpowiedzialnością w K.

o wynagrodzenie,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń

Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 9 maja 2007 r.,

skargi kasacyjnej strony pozwanej od wyroku Sądu Okręgowego - Sądu Pracy i

Ubezpieczeń Społecznych w K.

z dnia 27 kwietnia 2006 r.,

1. uchyla zaskarżony wyrok i oddala apelację,

2. zasądza od powódki na rzecz strony pozwanej kwotę 2050

(dwa tysiące pięćdziesiąt) zł tytułem zwrotu kosztów

postępowania apelacyjnego i kasacyjnego.

2

U z a s a d n i e n i e

Zaskarżonym wyrokiem Sąd Okręgowy w K. zmienił wyrok Sądu Rejonowego –

Sądu Pracy w K. z 8 lipca 2005 r. w ten sposób, że zasądził od pozwanej na rzecz

powódki 12880 zł tytułem dodatku funkcyjnego; 2998 zł tytułem skapitalizowanych

odsetek z ustawowymi odsetkami od 24 marca 2005 r. oraz rozstrzygnął o kosztach

postępowania.

Powódka N. T. wniosła o zasądzenie od pozwanego Towarzystwa Finansowego

"S." Spółki z o.o. w K. niewypłaconych dodatków funkcyjnych za okres od lutego

2002 r. do maja 2004 r. Pozwana wniosła o oddalenie powództwa.

Sąd Rejonowy ustalił, że powódka była zatrudniona u pozwanego w okresie

objętym pozwem na stanowisku głównego księgowego. Uchwałą nr 58/2001 z 26

listopada 2001 r. zarząd pozwanej spółki postanowił poszerzyć zakres obowiązków

głównego księgowego o obowiązki przewidziane w regulaminie organizacyjnym dla

kierownika działu organizacyjnego (§ 1 ust. 3 uchwały). Regulamin wynagradzania

pracowników pozwanej spółki, obowiązujący od 15 grudnia 2001 r. przewidywał w §

4, że pracownikom funkcyjnym przysługuje dodatek funkcyjny. Jednocześnie § 5

ust. 2 regulaminu stanowi, że pracowników obowiązuje tabela stanowisk i

zaszeregowania, a § 5 ust. 4, że wynagrodzenie zasadnicze i dodatki funkcyjne

określa umowa o pracę zawarta w oparciu o tabele miesięcznych stawek oraz

stanowisk, określonych w załączniku nr 1. Zgodnie tym załącznikiem dyrektor miał

prawo do dodatku funkcyjnego w wysokości 1070 zł brutto, zaś kierownicy i

wicedyrektorzy w wysokości 460 zł brutto. Zdaniem Sądu Rejonowego omawiany

dodatek wiąże się bezpośrednio z funkcją pracownika. Prawo do niego nie jest

uzależnione, jak przy innych dodatkach, od dopełnienia dodatkowych przesłanek.

Fakt powierzenia pracownikowi określonej funkcji uzasadnia jego prawo do dodatku

funkcyjnego, jeżeli obowiązujące przepisy przewidują dla tego stanowiska ten

dodatek (uzasadnienie wyroku SN z 15 kwietnia 1985 r., I PRN 28/85, OSNCP

1986, nr 1-2, poz. 19). Oznacza to jednocześnie, że dodatek funkcyjny przysługuje

wyłącznie pracownikom, których stanowiska zostały wymienione jako uprawniające

do tego dodatku. Obowiązujący w pozwanej spółce regulamin wynagradzania nie

przewiduje dla głównego księgowego dodatku funkcyjnego. Co prawda zarząd

3

spółki uchwałą z 26 listopada 2001 r. rozszerzył obowiązki głównego księgowego o

obowiązki kierownika działu księgowości, jednakże powódka nie zajmowała

stanowiska kierownika komórki organizacyjnej.

Sąd Okręgowy, po rozpoznaniu apelacji powódki od wyroku Sądu pierwszej

instancji, uznał, że zasługuje ona na uwzględnienie.

Sąd Okręgowy stwierdził w szczególności, że regulamin wynagradzania jest

źródłem prawa pracy w rozumieniu art. 9 k.p. i może stanowić podstawę

dochodzenia wynagrodzenia, jeżeli pracownik wykaże, że jego wynagrodzenie

odbiegało od norm regulaminowych. W takiej sytuacji do sądu należy ustalenie, czy

wynagrodzenie należne pracownikowi odpowiada wskazaniom zawartym w art. 80

k.p. i 78 § 1 k.p. Zgodnie z art. 78 § 1 k.p., wynagrodzenie za pracę powinno być

tak ustalone, aby odpowiadało, między innymi, rodzajowi wykonywanej pracy. Jak

wynika z ustaleń Sądu pierwszej instancji, powódka wykonywała w okresie

spornym zarówno pracę głównego księgowego jak i kierownika działu księgowości,

a zatem za tak wykonaną pracę przysługiwało jej, w myśl art. 80 k.p.

wynagrodzenie stosowne do zakładowych uregulowań obowiązujących w tym

względzie. Skoro regulamin wynagradzania przewidywał w załączniku nr 1 prawo

osób na stanowiskach kierowniczych do dodatku funkcyjnego w wysokości 460 zł

miesięcznie, to roszczenie powódki w tym względzie jest zasadne.

W skardze kasacyjnej pozwana zaskarżyła wyrok Sądu Okręgowego w całości,

zarzucając mu naruszenie przepisów prawa materialnego - art. 78 § 1 k.p., przez

błędną jego wykładnię polegającą na przyjęciu, że wynagrodzenie powódki

określone w umowie o pracę nie odpowiadało rodzajowi wykonywanej przez

powódkę pracy, w związku z czym powódce należy się dodatek funkcyjny określony

w regulaminie wynagradzania, pomimo że powódka nie pełniła funkcji za którą

zgodnie z regulaminem wynagradzania przysługuje dodatek funkcyjny.

Pełnomocnik skarżącej wniósł o uchylenie wyroku Sądu Okręgowego w całości i

jego zmianę przez oddalenie powództwa lub o uchylenie tego wyroku i przekazanie

sprawy do ponownego rozpoznania, a także o rozstrzygnięcie o kosztach

postępowania.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

4

Skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Sąd Okręgowy nie poczynił

własnych ustaleń faktycznych, lecz odwołał się do ustaleń Sądu pierwszej instancji.

Zgodnie z nimi powódka nie pełniła funkcji kierownika działu księgowości, lecz

wykonywała obowiązki głównego księgowego, które zarząd spółki uchwałą nr

58/2001 z 26 listopada 2001 r. rozszerzył o obowiązki należące do kierownika

działu księgowości. Odwołując się do tego ustalenia Sąd Okręgowy stwierdził, że

„powódka wykonywała w okresie spornym zarówno pracę głównego księgowego

jak i kierownika działu księgowości”. Nie oznacza to jednak, że zajęła ona, poza

stanowiskiem głównego księgowego, stanowisko kierownika działu księgowości,

lecz, że objęła obowiązki wcześniej należące do kierownika tego działu. Zdaniem

Sądu Okręgowego, takie rozszerzenie obowiązków powinno być wynagradzane w

sposób uwzględniający zwiększenie zadań, tj. z uwzględnieniem wskazań

zawartych w art. 78 § 1 i 80 k.p. Dochodząc do takich wniosków Sąd Okręgowy nie

wziął jednak po uwagę, że ustalanie zakresu obowiązków związanych z danym

stanowiskiem pracy wyodrębnionym w strukturze organizacyjnej zakładu pracy

należy do uprawnień organizatorskich pracodawcy i nie może być korygowane w

drodze orzeczeń sądowych. Sąd nie dostrzegł także ustalonego i

niekwestionowanego stanowiska orzecznictwa Sądu Najwyższego, według którego

nałożenie na pracownika dodatkowych obowiązków, zwłaszcza objętych

określonym w umowie o pracę rodzajem pracy, nie uprawnia go do dodatkowego

wynagrodzenia za pracę, jeżeli takiego wynagrodzenia nie przewidują przepisy

płacowe, a praca może być wykonana w normalnym czasie pracy (por. wyroki SN

z: 12 stycznia 1998, I PKN 461/97, OSNP 1998, nr 22, poz. 657; 6 czerwca 1980, I

PR 47/80, LEX nr 14533; 29 września 1977, I PRN 137/77, PiZS 1978, nr 11, s. 64;

16 grudnia 1971, I PR 382/71, OSNC 1972, nr 5, poz. 98). W tej sytuacji należy w

pełni podzielić stanowisko Sądu Rejonowego, zgodnie z którym powódce nie

przysługiwał dodatek funkcyjny, skoro regulamin wynagradzania nie przewidywał

go dla stanowiska głównego księgowego. Słuszność tego stanowiska nie budzi też

wątpliwości w świetle ukształtowanego w pełni w orzecznictwie i doktrynie, a poza

tym oczywistego, poglądu, zgodnie z którym dodatek funkcyjny przysługuje, jeśli

obowiązujące przepisy przewidują go dla danego stanowiska (zob. np. wyrok SN z

5

25 kwietnia 1985 r., I PRN 28/85, OSNCP z 1986 r., nr 1–2, poz. 19; uchwała

składu siedmiu sędziów SN z 30 grudnia 1986 r., III PZP 42/86 (OSNCP z 1987 r.,

z. 8, poz. 106). Prawo do tego dodatku nie powstaje natomiast, gdy przepisy

płacowe nie przewidują go dla danego stanowiska, nawet gdy z jego zajmowaniem

wiąże się wykonywanie czynności o charakterze kierowniczym.

Na koniec, już poza zakresem objętym podstawą skargi kasacyjnej, należy

przypomnieć, że zgodnie z art. 772

§ 5 k.p. (w brzmieniu ustalonym ustawą z dnia

26 lipca 2002 r. o zmianie ustawy - Kodeks pracy oraz o zmianie niektórych innych

ustaw, Dz.U. z 2002. nr 135, poz. .1146 ze zm., obowiązującym od 29 listopada

2002 r.) w związku z art. 24126

§ 2 k.p., regulamin wynagradzania nie może

określać warunków wynagradzania pracowników zarządzających w imieniu

pracodawcy zakładem pracy w rozumieniu art. 128 § 2 pkt 2 k.p. Zgodnie z

wykładnią przeważającą w orzecznictwie Sądu Najwyższego, głównego

księgowego należało traktować jako osobę zarządzającą zakładem pracy w imieniu

pracodawcy w rozumieniu art. 772

§ 5 k.p. w związku z art. 24126

§ 2 k.p. także

przed 1 stycznia 2004 r. (zob. wyroki SN z: 7 marca 2001 r., I PKN 284/00, OSNP

2002, nr 23, poz. 568; 15 września 2006, I PK 49/06, niepublikowany). W związku z

tym, co najmniej od 29 listopada 2002 r., roszczenie powódki nie mogło mieć

oparcia w regulaminie wynagradzania także z tego względu, że nie mógł on

określać jej wynagrodzenia za pracę.

Wobec powyższego Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji na podstawie art.

39816

k.p.c., a o kosztach postępowania kasacyjnego – na podstawie art. 98 § 1

k.p.c.