II UK 192/06

Wyrok z dnia 8 maja 2007 r.

II UK 192/06

Osoba, której stopień naruszenia sprawności organizmu pozwala na wy-

konywanie pracy jedynie na specjalnych stanowiskach, dostępnych dla osób

nie w pełni sprawnych, jest częściowo niezdolna do pracy w rozumieniu art. 12

ust. 3 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu

Ubezpieczeń Społecznych (jednolity tekst: Dz.U. z 2004 r. Nr 39, poz. 353 ze

zm.).

Przewodniczący SSN Krystyna Bednarczyk (sprawozdawca), Sędziowie SN:

Zbigniew Korzeniowski, Małgorzata Wrębiakowska-Marzec.

Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 8 maja

2007 r. sprawy z wniosku Jadwigi D. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecz-

nych-Oddziałowi w T. o rentę w związku z wypadkiem, na skutek skargi kasacyjnej

wnioskodawczyni od wyroku Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z dnia 2 marca 2006 r.

[...]

1. u c h y l i ł zaskarżony wyrok i oddalił apelację organu rentowego,

2. zasądził od organu rentowego na rzecz wnioskodawczyni 240 zł ( dwieście

czterdzieści ) tytułem zwrotu kosztów postępowania apelacyjnego i kasacyjnego.

U z a s a d n i e n i e

Decyzją z dnia 22 marca 2004 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych-Oddział w

G. odmówił przyznania wnioskodawczyni Jadwidze D. prawa do renty wypadkowej

wobec odzyskania zdolności do pracy.

Po rozpoznaniu odwołania wnioskodawczyni Sąd Okręgowy-Sąd Pracy i

Ubezpieczeń Społecznych w Toruniu wyrokiem z dnia 24 sierpnia 2004 r. [...] zmienił

zaskarżoną decyzję i przywrócił wnioskodawczyni prawo do renty z tytułu częściowej

niezdolności do pracy w związku z wypadkiem przy pracy. Sąd ustalił, że w sierpniu

1999 r. wnioskodawczyni uległa wypadkowi przy pracy, którego następstwem jest

2

ślepota oka lewego. Z tego tytułu została jej przyznana renta wypadkowa. Z opinii

biegłych lekarzy wynika, że zmiany te oraz współistniejące schorzenie w postaci

krótkowzroczności wyrównującej się oka prawego czynią wnioskodawczynię niezdol-

ną do pracy w wykonywanym dotychczas zawodzie ślusarza. Może natomiast pra-

cować na stanowisku pakowacza, na którym została zatrudniona po wypadku. Po-

dzielając opinię biegłych, którzy nie stwierdzili poprawy stanu zdrowia od czasu wy-

padku, Sąd uznał, że wnioskodawczyni jest nadal częściowo niezdolna do pracy w

związku z wypadkiem przy pracy i ma prawo do renty wypadkowej.

Na skutek apelacji organu rentowego Sąd Apelacyjny-Sąd Pracy i Ubezpie-

czeń Społecznych w Gdańsku wyrokiem z dnia 2 marca 2006 r. [...] zmienił zaskar-

żony wyrok i oddalił odwołanie. Sąd Apelacyjny ustalił, że wnioskodawczyni ma wy-

uczony zawód ślusarza i przed wypadkiem pracowała na stanowisku montera okuć,

wykonując pracę zbliżoną do pracy ślusarza. Po wypadku wykonuje pracę pakowa-

cza. Oceniając opinię biegłych Sąd Apelacyjny uznał, że Sąd pierwszej instancji wy-

prowadził wnioski sprzeczne z zawartymi w niej ustaleniami. Biegli uznali bowiem, że

mimo całkowitej ślepoty oka lewego oraz krótkowzroczności oka prawego wniosko-

dawczyni jest zdolna do wykonywania zatrudnienia w charakterze pakowacza. Nie

może natomiast pracować na wysokości, przy maszynach w ruchu ciągłym oraz w

wyuczonym zawodzie ślusarza. Zdolność do wykonywania zatrudnienia potwierdza

sama wnioskodawczyni pracując w tym charakterze w pełnym wymiarze czasu pracy.

Dokonała więc sama przekwalifikowania zawodowego dającego jej możliwość konty-

nuowania zatrudnienia. Stosownie do treści art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia

1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (jednolity

tekst: Dz.U. z 2004 r. Nr 39, poz. 353 ze zm.) niezdolną do pracy jest osoba, która

całkowicie lub częściowo utraciła zdolność do pracy zarobkowej z powodu narusze-

nia sprawności organizmu i nie rokuje odzyskania zdolności do pracy po przekwalifi-

kowaniu. Przepis art. 12 ust. 3 stanowi, iż częściowo niezdolną do pracy jest osoba,

która w znacznym stopniu utraciła zdolność do pracy zgodnej z poziomem posiada-

nych kwalifikacji. Wnioskodawczyni nie spełnia przesłanek częściowej niezdolności

do pracy w rozumieniu tego przepisu, nie spełnia więc warunków określonych w art.

57 tej ustawy. W związku z tym nieuprawnionym byłoby przyznanie jej prawa do

świadczenia rentowego.

Od tego wyroku wnioskodawczyni wniosła skargę kasacyjną, którą oparła na

podstawie naruszenia prawa materialnego - „art. 12 ust. 3 ustawy z dnia 17 grudnia

3

1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych w związku z

art. 57, a także art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 30. 10. 2002 r. o ubezpieczeniu społecz-

nym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych przez ich błędną wykładnię”

oraz na podstawie naruszenia przepisów postępowania - „art. 233 § 1 k.p.c. w

związku z art. 382 k.p.c. - przez dokonanie oceny zebranego materiału dowodowego

z przekroczeniem granic swobodnej oceny, przez uznanie, że wykonywanie zatrud-

nienia przez ubezpieczoną zakwalifikowaną do osób częściowo, trwale niezdolnych

do pracy, pozbawia ją prawa do skutecznego ubiegania się o należne świadczenie

rentowe”. W uzasadnieniu skargi podniosła, że Sąd Apelacyjny bezzasadnie przyjął,

iż wykonywanie przez wnioskodawczynię najprostszej pracy, jaką jest pakowanie

gotowych elementów do pudełek, oznacza wykonywanie pracy zgodnej z poziomem

jej kwalifikacji. Możliwość przekwalifikowania określona w art. 12 ust. 1 ustawy o

emeryturach i rentach nie oznacza podjęcia jakiejkolwiek pracy. W przypadku wnio-

skodawczyni zdobycie nowego zawodu jest w znacznym stopniu ograniczone jedno-

ocznością. Ocena jej zdolności do pracy w odniesieniu do zawodu pakowacza a nie

w stosunku do pracy zgodnej z posiadanymi kwalifikacjami, narusza powołane w

skardze przepisy. W związku z tymi zarzutami wnioskodawczyni wniosła o uchylenie

zaskarżonego wyroku i oddalenie apelacji organu rentowego.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zarzut naruszenia przepisów postępowania nie może być uwzględniony.

Zgodnie z art. 3983

§ 3 k.p.c. podstawą skargi kasacyjnej nie mogą być zarzuty doty-

czące ustalenia faktów lub oceny dowodów, a ta kwestia jest regulowana wskazanym

w skardze przepisem art. 233 § 1 k.p.c. Ustalenia faktyczne w zakresie zmian w sta-

nie zdrowia wnioskodawczyni nie są zresztą w skardze kwestionowane. Przedmio-

tem zarzutu jest błąd w ocenie, polegający zdaniem skarżącej na przyjęciu, że mimo

istnienia tych zmian zdolność wnioskodawczyni do pracy została zachowana. Zarzut

ten należy więc rozpatrywać w granicach pierwszej podstawy skargi kasacyjnej - na-

ruszenia prawa materialnego. Ta podstawa skargi jest uzasadniona.

Podstawą prawną wcześniejszego przyznania wnioskodawczyni prawa do

renty był przepis art. 17 ust.1 ustawy z dnia 30 października 2002 r. o ubezpieczeniu

społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych (Dz.U. Nr 199, poz.

1673 ze zm.), który w zakresie ustalenia prawa do renty z tytułu niezdolności do

4

pracy odsyła do przepisów ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń

Społecznych. Zgodnie z art. 57 ust. 1 pkt 1 tej ostatniej ustawy, jednym z warunków

uzyskania prawa do renty jest niezdolność do pracy, a definicja tej niezdolności jest

zawarta w zacytowanym w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku przepisie art. 12 ust.

1. Jest w nim mowa o całkowitej lub częściowej utracie o zdolności do pracy zarob-

kowej z powodu naruszenia sprawności organizmu i braku rokowań odzyskania zdol-

ności do pracy po przekwalifikowaniu. Jeżeli naruszenie sprawności organizmu jest

tego rodzaju, że powoduje częściową niezdolność do pracy, wykonywanie pracy w

takim zakresie, w jakim ograniczona sprawność na to pozwala, nie wyklucza istnienia

niezdolności do pracy w rozumieniu tej definicji. Rokowania odzyskania zdolności do

pracy po przekwalifikowaniu występują wówczas, gdy zaprzestanie wykonywania

pracy w dotychczasowym zawodzie pozwala na odzyskanie sprawności organizmu

przynajmniej w takim zakresie, w jakim istniejące zmiany nie ograniczają w sposób

istotny zdolności do zarobkowania w innym zawodzie. Podobnie orzekł Sąd Najwyż-

szy w wyroku z dnia 13 czerwca 2000 r., II UKN 587/99 (OSNAPiUS 2001 nr 24, poz.

719), stwierdzając, że rokowania odzyskania zdolności do pracy istnieją wówczas,

gdy wykonywanie pracy w innym zawodzie stwarza szansę poprawy stanu zdrowia w

stopniu umożliwiającym dotychczasowe zarobkowanie. W innym wyroku z dnia 7

października 2003 r., II UK 79/03 (OSNP 2004 nr 13, poz. 234), Sąd Najwyższy

stwierdził , że wykonywanie pracy na stanowisku specjalnie dostosowanym do moż-

liwości pracownika nie może być traktowane jako uzyskanie nowych kwalifikacji i nie

oznacza odzyskania zdolności do pracy. Stwierdzenie Sądu Apelacyjnego, że wyko-

nywanie prostej, niewymagającej żadnych kwalifikacji pracy, w której niepełnospraw-

ność nie jest przeszkodą, jest równoznaczne z przekwalifikowaniem, jest wynikiem

błędnej wykładni omawianego przepisu.

Przepis art. 12 ust. 3 stanowi, że częściowo niezdolną do pracy jest osoba,

która w znacznym stopniu utraciła zdolność do pracy zgodnej z poziomem posiada-

nych kwalifikacji. Kwalifikacje wnioskodawczyni, posiadającej zawód ślusarza, pre-

dysponowały ją do wykonywania pracy fizycznej wymagającej pewnej precyzji. Naru-

szenie sprawności organizmu w postaci ślepoty jednego oka wyklucza wykonywanie

przez nią pracy nie tylko w dotychczasowym zawodzie, ale są dla niej niedostępne

także prace fizyczne w innych zawodach wykonywane przy maszynach. Jej zdolność

do pracy ogranicza się do wykonywania prac prostych na stanowiskach niewymaga-

jących dobrego wzroku. Osoba, której stopień naruszenia sprawności organizmu po-

5

zwala na wykonywanie pracy jedynie na specjalnych stanowiskach, dostępnych dla

osób nie w pełni sprawnych, jest częściowo niezdolna do pracy w rozumieniu art. 12

ust. 3 ustawy o emeryturach i rentach. Wnioskodawczyni spełnia ten warunek, zatem

przyznanie jej przez Sąd pierwszej instancji prawa do renty wypadkowej było prawi-

dłowe.

Z tych przyczyn Sąd Najwyższy na podstawie art. 39816

k.p.c. uchylił zaskar-

żony wyrok i oddalił apelację organu rentowego.

========================================