II UK 15/07

Wyrok z dnia 8 sierpnia 2007 r.

II UK 15/07

1. Ustalenie daty, w której dziecko pobierające rentę rodzinną było na

ostatnim roku studiów w rozumieniu art. 68 ust. 2 ustawy z dnia 17 grudnia

1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (jedno-

lity tekst: Dz.U. z 2004 r. Nr 39, poz. 353 ze zm.) następuje na podstawie wpisu

na ostatni rok studiów dokonanego w oparciu o regulamin obowiązujący uczel-

nię.

2. Osoba ubiegająca się o rentę rodzinną, która ukończyła 25 lat w okre-

sie wakacji studenckich po ukończeniu nauki na przedostatnim roku studiów a

przed rozpoczęciem zajęć na ostatnim roku studiów, na który uzyskała wpis,

nie traci uprawnienia do świadczenia w oparciu o art. 68 ust. 2 ustawy z dnia 17

grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.

Przewodniczący SSN Jerzy Kuźniar (sprawozdawca), Sędziowie SN: Beata

Gudowska, Jolanta Strusińska-Żukowska.

Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 8 sierpnia

2007 r. sprawy z wniosku Roberta S. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecz-

nych-Oddziałowi w P. o rentę rodzinną, na skutek skargi kasacyjnej organu rento-

wego od wyroku Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 30 sierpnia 2006 r. [...]

o d d a l i ł skargę kasacyjną.

U z a s a d n i e n i e

Wyrokiem z dnia 30 sierpnia 2006 r. [...] Sąd Apelacyjny w Warszawie zmienił,

uwzględniając apelację wnioskodawcy Roberta S., zaskarżony wyrok Sądu Okręgo-

wego-Sądu Ubezpieczeń Społecznych w Warszawie z dnia 10 maja 2006 r. oraz po-

przedzającą go decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych-Oddziału w P. i przyznał

wnioskodawcy prawo do renty rodzinnej od dnia 1 września 2004 r. Sąd drugiej in-

stancji uznał, że ukończenie przez wnioskodawcę 25 roku życia na ostatnim roku

2

studiów w okresie wakacji studenckich nie pozbawia go uprawnień do renty rodzinnej

przewidzianej w art. 68 ust. 2 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i ren-

tach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (jednolity tekst: Dz.U. z 2004 r. Nr 39,

poz. 353 ze zm.)

W skardze kasacyjnej od tego wyroku, pełnomocnik organu rentowego zarzu-

cił naruszenie prawa materialnego - art. 68 ust. 2 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o

emeryturach i rentach z FUS, polegające na przyjęciu, że prawo do renty rodzinnej

przedłuża się do zakończenia ostatniego roku studiów, jeżeli dziecko ukończyło 25

rok życia w okresie wakacyjnym, poprzedzającym rozpoczęcie roku akademickiego,

będącego ostatnim rokiem studiów i wniósł o jego uchylenie i oddalenie apelacji

wnioskodawcy.

Sąd Najwyższy zważył co następuje:

Stosownie do art. 39813

§ 1 i 2 k.p.c. Sąd Najwyższy rozpoznaje sprawę w

granicach skargi kasacyjnej (jej podstaw) i jest związany ustaleniami faktycznymi

stanowiącymi podstawę zaskarżonego orzeczenia, jeżeli skarga nie zawiera zarzutu

naruszenia przepisów postępowania - tak jak w rozpoznawanej sprawie - bądź jeżeli

taki zarzut okaże się niezasadny. Okoliczności faktyczne rozpoznawanej sprawy nie

budzą wątpliwości, sporna pozostaje ich ocena w świetle przepisów prawa material-

nego.

W myśl art. 68 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i

rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, renta rodzinna przysługuje dzieciom

własnym do ukończenia nauki w szkole, jeżeli przekroczyły 16 rok życia, nie dłużej

jednak niż do osiągnięcia 25 lat życia. Ustawodawca przyjmuje zatem, że z zakoń-

czeniem tej granicy wiekowej prawo do renty rodzinnej ustaje bez względu na okres,

jaki pozostał do zakończenia nauki w szkole, jeżeli jest ona odbywana w szkole nie

będącej szkołą wyższą. Jedyny wyjątek - w odniesieniu do odbywania studiów w

szkole wyższej - ustanowiony został w art. 68 ust. 2 ustawy, dopuszczając dalsze,

maksymalne przedłużenie okresu pobierania renty rodzinnej przez dziecko, które

osiągnęło 25 lat życia, będąc na ostatnim roku studiów w szkole wyższej, do zakoń-

czenia tego ostatniego roku studiów. Przepis używa sformułowania „będąc na ostat-

nim roku studiów” zatem ocena uprawnień wnioskodawcy uzależniona jest od ustale-

nia, czy w dniu osiągnięcia wieku 25 lat był studentem ostatniego roku studiów na

3

uczelni wyższej. Według ustaleń faktycznych, organ rentowy odmówił przedłużenia

wnioskodawcy prawa do renty rodzinnej z uwagi na ukończenie 25 lat na przedostat-

nim roku studiów. Sąd Okręgowy ustalił, że wnioskodawca urodzony 13 sierpnia

1979 r. był uprawniony do renty rodzinnej po ojcu od 25 października 1999 r. W dniu

30 czerwca 2004 r. zaliczył trzeci rok studiów uzyskując promocję na czwarty i

ostatni rok studiów na Wydziale Nauk o Żywieniu Człowieka i Konsumpcji Szkoły

Głównej Gospodarstwa Wiejskiego w W., a w dniu 13 sierpnia 2004 r. ukończył 25

lat. Zdaniem organu rentowego w dacie rozpoczęcia ostatniego roku akademickiego,

co następuje w październiku każdego roku, wnioskodawca miał ukończone 25 lat,

zatem przed dniem 1 października 2003 r. był studentem przedostatniego roku. Pod-

stawą tego stwierdzenia był fakt, że w większości wyższych uczelni zajęcia ze stu-

dentami na każdym roku rozpoczynają się w październiku. Kwestia ukończenia przez

studenta jednego roku studiów i rozpoczęcia następnego nie była uregulowana w

ustawie z dnia 12 września 1990 r. o szkolnictwie wyższym (Dz.U. Nr 65, poz. 385 ze

zm.) lecz określona regulaminem studiów uchwalanym przez samą uczelnię. Rów-

nież po zmianie stanu prawnego i wejściu w życie z dniem 1 września 2005 r. nowej

ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz.U. Nr 164, poz.

1365 ze zm.) kwestia organizacji studiów należy do uczelni. W związku z tym usta-

lenie daty, w której dziecko pobierające rentę rodzinną było na ostatnim roku studiów

w rozumieniu art. 68 ust. 2 ustawy o emeryturach i rentach, następuje na podstawie

wpisu na ostatni rok studiów dokonanego w oparciu o regulamin obowiązujący uczel-

nię. W regulaminie określa się również indywidualny tok studiów, w którym daty roz-

poczęcia i ukończenia poszczególnych semestrów i lat studiów nie muszą zbiegać

się z datami obowiązującymi ogół studentów. W każdym wypadku regulamin uczelni

decyduje o tym, na którym roku studiów studiuje dany student. Sąd Apelacyjny opie-

rając się na dokumentach wystawionych przez uczelnię prawidłowo ustalił, że w dniu

30 czerwca 2004 r wnioskodawca po zdaniu wszystkich egzaminów uzyskał wpis na

czwarty, ostatni rok studiów, a tym samym w chwili ukończenia 25 lat (w dniu 13

sierpnia 2004 r.) był studentem ostatniego roku studiów wyższych. Skoro przepis art.

68 ust. 2 mówi o dziecku „będącym na ostatnim roku studiów”, nie można przyjąć, że

Sąd Apelacyjny dokonał jego nieprawidłowej, rozszerzającej interpretacji. Stanowi-

sko, że określenie ostatniego roku studiów wyższych dla celów przedłużenia prawa

do renty rodzinnej następuje w oparciu o postanowienia regulaminu studiów obowią-

zującego w konkretnej szkole wyższej, Sąd Najwyższy zajął w wyroku z dnia 28 paź-

4

dziernika 2003 r., II UK 138/03 (OSNP 2004 nr 15, poz. 271). Z kolei w wyroku z dnia

20 kwietnia 2006 r., I UK 265/05 (niepublikowany), wskazano że ustalenie daty, w

której dziecko pobierające rentę rodzinną było na ostatnim roku studiów w rozumie-

niu art. 68 ust. 2 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z FUS,

następuje na podstawie wpisu dokonanego w oparciu o regulamin obowiązujący w

uczelni. Aktualny jest także pogląd zaprezentowany w uchwale z dnia 23 lutego 1989

r., III UZP 3/89 (OSP 1990 nr 5-6, poz. 246), wydanej na podstawie art. 39 ust. 2

ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich ro-

dzin (Dz.U. Nr 40, poz. 267 ze zm.). Sąd Najwyższy stwierdził w niej, że studentka,

która na przedostatnim roku studiów zdała wszystkie wymagane egzaminy, i która

ukończyła 25 lat życia przed rozpoczęciem zajęć w nowym roku akademickim, za-

chowuje prawo do renty rodzinnej do zakończenia ostatniego roku studiów. Fakt, że

osoba ubiegająca się o rentę rodzinną ukończyła 25 lat w okresie wakacji studenc-

kich po ukończeniu nauki na przedostatnim roku studiów, przed rozpoczęciem zajęć

na ostatnim roku studiów, na który uzyskała wpis, nie oznacza, że utraciła uprawnie-

nia do świadczenia w oparciu o art. 68 ust. 2 ustawy o emeryturach i rentach z FUS.

Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd Najwyższy na podstawie art. 39814

k.p.c.

orzekł jak w sentencji.

========================================