II UK 31/07

Wyrok z dnia 11 września 2007 r.

II UK 31/07

Kobieta po osiągnięciu wieku 55 lat nabywa prawo do emerytury na

mocy art. 29 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Fundu-

szu Ubezpieczeń Społecznych (jednolity tekst: Dz.U. z 2004 r. Nr 39, poz. 353 ze

zm.) w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 20 kwietnia 2004 r. o zmianie ustawy

o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz niektórych

innych ustaw (Dz.U. Nr 121, poz. 1264), jeżeli jej okres zatrudnienia na podsta-

wie umowy o pracę wynosi co najmniej 30 lat (lub 20 lat, jeżeli jest całkowicie

niezdolna do pracy) niezależnie od tego, kiedy stosunek pracy został rozwią-

zany.

Przewodniczący SSN Zbigniew Hajn, Sędziowie SN: Krystyna Bednarczyk

(sprawozdawca), Małgorzata Wrębiakowska-Marzec.

Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 11 wrześ-

nia 2007 r. sprawy z wniosku Krystyny G.-B. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń

Społecznych-Oddziałowi w G.W. o przyznanie emerytury, na skutek skargi kasacyj-

nej organu rentowego od wyroku Sądu Apelacyjnego w Poznaniu z dnia 14 września

2006 r. [...]

o d d a l i ł skargę kasacyjną.

U z a s a d n i e n i e

Decyzją z dnia 21 czerwca 2004 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych-Oddział

w G.W. odmówił przyznania wnioskodawczyni Krystynie G.-B. prawa do wcześniej-

szej emerytury wobec niespełnienia warunków określonych w art. 29 pkt 1 ustawy z

dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecz-

nych (jednolity tekst: Dz.U. z 2004 r. Nr 39, poz. 353 ze zm.)

W uwzględnieniu odwołania wnioskodawczyni Sąd Okręgowy-Sąd Pracy i

Ubezpieczeń Społecznych w Gorzowie Wielkopolskim wyrokiem z dnia 10 listopada

2

2004 r. [...] zmienił zaskarżoną decyzję i przyznał wnioskodawczyni prawo do eme-

rytury od dnia 1 lipca 2004 r., a w pozostałym zakresie oddalił odwołanie. Sąd ustalił,

że wnioskodawczyni (urodzona 21 lipca 1948 r.) złożyła wniosek o emeryturę w dniu

26 maja 2004 r. Jej okres składkowy, który stanowi okres zatrudnienia na podstawie

umowy o pracę, wynosi 21 lat. Stosunek pracy trwał do dnia 24 sierpnia 1990 r., a

następnie wnioskodawczyni pobierała stałą rentę z tytułu niezdolności do pracy. W

dacie zgłoszenia wniosku była całkowicie niezdolna do pracy. Ustalając, iż wniosko-

dawczyni osiągnęła wiek 55 lat, jest całkowicie niezdolna do pracy i ma dwudziesto-

letni okres składkowy, Sąd Okręgowy uznał, że wnioskodawczyni spełniła warunki

określone w art. 29 ustawy o emeryturach i rentach dopiero w dniu 1 lipca 2004 r.,

kiedy to weszła w życie ustawa z dnia 20 kwietnia 2004 r. o zmianie ustawy o eme-

ryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz niektórych innych

ustaw (Dz.U. Nr 121, poz. 1264), która nadała temu przepisowi nowe brzmienie. W

poprzednim brzmieniu do nabycia prawa do emerytury wymagane było zatrudnienia

na podstawie umowy o pracę bezpośrednio przed zgłoszeniem wniosku, a tego wa-

runku wnioskodawczyni nie spełniła. W obecnym stanie prawnym spełnia ona waru-

nek określony w art. 29 ust. 3, gdyż cały wymagany okres ubezpieczenia był okre-

sem ubezpieczenia pracowniczego.

Apelacja organu rentowego od tego wyroku została oddalona wyrokiem Sądu

Apelacyjnego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Poznaniu z dnia 14 wrześ-

nia 2006 r. [...]. Sąd Apelacyjny uznał za prawidłowe zastosowanie przez Sąd Okrę-

gowy przepisu, który wszedł w życie po wydaniu zaskarżonej decyzji. Dopuszczalne

jest bowiem uwzględnienie zmiany stanu prawnego, która nastąpiła w czasie postę-

powania sądowego. W zmienionym stanie prawnym wnioskodawczyni spełniła wy-

magane warunki, gdyż pracowniczy staż emerytalny osiągnęła przed przyznaniem jej

prawa do renty.

Od tego wyroku organ rentowy wniósł skargę kasacyjną i opierając ją na pod-

stawie naruszenia prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 29 ustawy z dnia

17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych

wniósł „o zmianę zaskarżonego wyroku Sądu Apelacyjnego w Poznaniu oraz po-

przedzającego go wyroku Sądu Okręgowego w Gorzowie Wielkopolskim” i oddalenie

odwołania wnioskodawczyni. W uzasadnieniu skargi podniósł, iż stanowisko Sądu

Apelacyjnego uznające, że na podstawie art. 29 powołanej ustawy w brzmieniu obo-

wiązującym w dacie wydania zaskarżonej decyzji prawo do wcześniejszej emerytury

3

przysługuje również ubezpieczonym, którzy przed zgłoszeniem wniosku o to świad-

czenie wykonywali działalność zarobkową na innej podstawie niż stosunek pracy,

jest błędne. Z użytego w przepisie sformułowania „ubezpieczeni urodzeni przed

dniem 1 stycznia 1949 r., będący pracownikami” wynika, że prawo do wcześniejszej

emerytury przysługuje tylko takim ubezpieczonym, którzy przed złożeniem wniosku

byli objęci ubezpieczeniem z tytułu pracy wykonywanej w ramach stosunku pracy.

Przepis nie pozwala na uznanie za ubezpieczonych „będących pracownikami” także

byłych pracowników, którzy wprawdzie legitymują się wymaganym stażem ubezpie-

czeniowym i wiekiem, ale w momencie przejścia na emeryturę pracownikami nie są.

Orzecznictwo Sądu Najwyższego w tej kwestii jest rozbieżne, jednak zdaniem skar-

żącego należy przyjąć pogląd, że wymagane przepisem warunki muszą być przez

ubezpieczonego spełnione w okresie, kiedy jest on pracownikiem, albo nie utracił

statusu pracownika przez objęcie innym systemem ubezpieczenia społecznego.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje;

Skarga kasacyjna jest bezzasadna, a podniesione w niej zarzuty są prawdo-

podobnie wynikiem nieporozumienia. Skarżący kwestionuje wykładnię przepisu art.

29 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpie-

czeń Społecznych w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania zaskarżonej decyzji.

Przepis ten stanowił, że ubezpieczeni urodzeni przed dniem 1 stycznia 1949 r., bę-

dący pracownikami, którzy nie osiągnęli wieku emerytalnego określonego w art. 27

pkt 1 mogą przejść na emeryturę: kobieta po osiągnięciu 55 lat, jeżeli ma co najmniej

30-letni okres składkowy i nieskładkowy albo jeżeli ma co najmniej 20-letni okres

składkowy i nieskładkowy oraz została uznana za całkowicie niezdolną do pracy.

Zdaniem organu rentowego do wnioskodawczyni nie można zastosować określenia

„ubezpieczeni będący pracownikami”. Skarżący pomija jednak fakt, że Sąd Okręgo-

wy podzielił jego stanowisko co do tego, że wnioskodawczyni nie była pracownikiem

w rozumieniu art. 29 ustawy o emeryturach i rentach w brzmieniu obowiązującym w

dacie wydania zaskarżonej decyzji. Żądanie oparte na tej podstawie prawnej nie zo-

stało uwzględnione i w tej części odwołanie zostało prawomocnie oddalone.

Podstawą prawną przyznania prawa do emerytury od dnia 1 lipca 2004 r. był

przepis art. 29 w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 20 kwietnia 2004 r. o zmianie

ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz niektó-

4

rych innych ustaw. Nowy przepis art. 29 ust. 1 we wstępnej części stanowi, że ubez-

pieczeni, którzy nie osiągnęli wieku emerytalnego określonego w art. 27 pkt 1, mogą

przejść na emeryturę, a w dalszej części wymienia dotychczasowe warunki dotyczą-

ce wieku i okresu ubezpieczenia. Nie zostało tu użyte określenie „ubezpieczeni bę-

dący pracownikami”, jak to miało miejsce w poprzedniej wersji przepisu. Dodatkowe

warunki zostały określone w art. 29 ust. 2. Zgodnie z tym przepisem emerytura przy-

sługuje ubezpieczonym, którzy ostatnio przed zgłoszeniem wniosku o emeryturę, byli

pracownikami (pkt 1) i w okresie ostatnich 24 miesięcy pozostawali w stosunku pracy

co najmniej przez 6 miesięcy (pkt 2). Przepis art. 29 ust. 3 w nowym brzmieniu sta-

nowi, że spełnienia warunków, o których mowa w ust. 2, nie wymaga się od ubezpie-

czonych, którzy przez cały wymagany okres, o którym mowa w ust. 1 pkt 1 i 2, pod-

legali ubezpieczeniu społecznemu lub ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowemu z

tytułu pozostawania w stosunku pracy. Wymagany okres, o którym mowa w ust. 1 pkt

1 (w odniesieniu do kobiet) wynosi 30 lat okresów na zasadach ogólnych lub 20 lat w

przypadku całkowitej niezdolności do pracy. W obecnym stanie prawnym kobieta po

osiągnięciu wieku 55 lat nabywa prawo do emerytury na podstawie art. 29 ustawy o

emeryturach i rentach, jeżeli jej okres zatrudnienia na podstawie umowy o pracę wy-

nosi co najmniej 30 lat (lub 20 lat, jeżeli jest całkowicie niezdolna do pracy) niezależ-

nie od tego, kiedy stosunek pracy został rozwiązany. Warunek ten został spełniony

przez wnioskodawczynię, która jest całkowicie niezdolna do pracy a jej okres zatrud-

nienia przekracza 20 lat.

Z tych przyczyn Sąd Najwyższy na podstawie art. 39814

k.p.c. oddalił skargę

kasacyjną.

========================================