SNO 52/07

WYROK Z DNIA 25 WRZEŚNIA 2007 R.

SNO 52/07

Przewodniczący: sędzia SN Jerzy Grubba.

Sędziowie SN: Maria Grzelka (sprawozdawca), Kazimierz Zawada.

S ą d N a j w y ż s z y – S ą d D y s c y p l i n a r n y z udziałem sędziego

Sądu Apelacyjnego – Zastępcy Rzecznika Dyscyplinarnego po rozpoznaniu w dniu 25

września 2007 r. sprawy sędziego Sądu Okręgowego w związku z odwołaniem

Ministra Sprawiedliwości od wyroku Sądu Apelacyjnego – Sądu Dyscyplinarnego z

dnia 23 lutego 2007 r., sygn. (...)

1. z m i e n i ł z a s k a r ż o n y w y r o k w ten sposób, że uznał obwinionego

sędziego Sądu Okręgowego winnym popełnienia przypisanego mu czynu z tym

ustaleniem, że nie stanowi on przewinienia dyscyplinarnego mniejszej wagi z art.

109 § 5 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. – Prawo o ustroju sądów powszechnych

(Dz. U. Nr 98, poz. 1070 ze zm.) i za to, na podstawie art. 109 § 1 pkt 1 u.s.p.,

w y m i e r z y ł o b w i n i o n e m u k a r ę d y s c y p l i n a r n ą

u p o m n i e n i a ;

2. kosztami postępowania dyscyplinarnego obciążył Skarb Państwa.

U z a s a d n i e n i e

Zaskarżonym wyrokiem Sąd Dyscyplinarny – Sąd Apelacyjny uznał

obwinionego sędziego Sądu Okręgowego za winnego popełnienia wykroczenia

stanowiącego przewinienie dyscyplinarne z art. 107 § 1 ustawy – Prawo o ustroju

sądów powszechnych polegającego na tym, że w dniu 10 października 2006 r. W K.

koło L. kierował rowerem na drodze publicznej, będąc w stanie po spożyciu alkoholu

(0,14 mg/l w wydychanym powietrzu). Przyjmując, że czyn obwinionego stanowi

przewinienie dyscyplinarne mniejszej wagi, Sąd Dyscyplinarny pierwszej instancji

odstąpił od wymierzenia kary. Sąd ten ustalił, że w dniu 10 października 2006 r. ok.

godz. 16.50 w miejscowości K. obwiniony wraz z kolegą, odbywający wspólnie

wycieczkę rowerową, wstąpili do przydrożnego baru, w którym wypili po jednym

półlitrowym piwie, po czym wsiedli na rowery i drogą publiczną udali się w stronę

lasu. Po przejechaniu ok. 150 – 200 m zostali zatrzymani przez patrol Policji i poddani

kontroli na zawartość alkoholu w organizmie. U obwinionego stwierdzono 0,14 mg/l

zawartości alkoholu w wydychanym powietrzu, co – zgodnie z art. 96 ust. 2 ustawy o

wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (Dz. U. z 2002 r. Nr 147,

poz. 1231 ze zm.) wyczerpywało definicję stanu po spożyciu alkoholu.

2

W miejscu i czasie przeprowadzania kontroli poza obwinionym i jego kolegą

oraz funkcjonariuszami Policji nie było innych użytkowników drogi. Obwiniony jest

sędzią od 1995 roku, w tym od 2001 roku sędzią Sądu Okręgowego, nie był karany

dyscyplinarnie, nie stosowano wobec niego środków nadzorczych przewidzianych w

ustawie – Prawo o ustroju sądów powszechnych, przyznał się do winy, wyjaśnił

wszystkie istotne okoliczności zgodnie z ustalonym stanem faktycznym, wyraził

szczerą skruchę i żal oraz poczucie wstydu.

Sąd Dyscyplinarny – Sąd Apelacyjny przyjął, że czyn obwinionego, będący

wykroczeniem z art. 87 § 2 Kodeksu wykroczeń, narusza art. 82 § 2 ustawy – Prawo o

ustroju sądów powszechnych (Dz. U. z 2001 r. Nr 98, poz. 1070 ze zm.) i jako taki

stanowi przewinienie dyscyplinarne z art. 107 § 1 powołanego Prawa. Jednakże –

zdaniem Sądu Apelacyjnego – czyn ten stanowi przypadek mniejszej wagi, co pozwala

na odstąpienie od wymierzenia kary. Za okoliczności uzasadniające przyjęcie

przypadku mniejszej wagi Sąd Apelacyjny uznał niski stopień zawartości alkoholu,

niewiele przekraczający minimalny próg (0,1 mg/l przewidziany w ustawie dla

kwalifikacji stanu po spożyciu alkoholu, nietypowe okoliczności sprawy,

odosobnione, incydentalne i nietypowe zachowanie się obwinionego w jego

długoletniej, nienagannej pracy sędziowskiej, niewielką pokonaną odległość na drodze

publicznej, brak jakiegokolwiek zagrożenia dla innych użytkowników drogi. Sąd

Apelacyjny miał też na względzie pozytywną osobowość obwinionego sędziego, jego

długoletnią nienaganną służbę, wyrażenie przez obwinionego żalu, skruchy i wstydu,

niewielki stopień jego zawinienia i niewielki stopień szkodliwości jego czynu dla

służby oraz wyjątkowość przedmiotowego zdarzenia i towarzyszących mu

okoliczności.

Minister Sprawiedliwości zaskarżył powyższy wyrok na niekorzyść obwinionego

w części dotyczącej orzeczenia o karze. Zarzucił obrazę prawa materialnego art. 109 §

5 ustawy – Prawo o ustroju sądów powszechnych przez niezasadne przyjęcie, iż

elementy podmiotowe i przedmiotowe, które wystąpiły w rozpoznawanej sprawie

pozwalały uznać przewinienie obwinionego za przypadek mniejszej wagi i w

konsekwencji zastosować dobrodziejstwo odstąpienia od wymierzenia kary.

Wnosił o zmianę wyroku w zaskarżonej części przez wymierzenie obwinionemu

kary dyscyplinarnej upomnienia.

Sąd Najwyższy – Sąd Dyscyplinarny zważył, co następuje:

Prowadzenie w stanie po użyciu alkoholu na drodze publicznej roweru stanowi

umyślne wykroczenie z art. 87 § 2 Kodeksu wykroczeń, zagrożone karą aresztu do 14

dni lub grzywny oraz zakazem prowadzenia pojazdu. Czyn obwinionego wyczerpuje

przesłanki wymienionego przepisu. Jednakże – zgodnie z art. 81 ustawy – Prawo o

ustroju sądów powszechnych, zwanego dalej „u.s.p.”, sędzia nie odpowiada za

3

wykroczenia, lecz tylko za takie zachowania, które przynoszą ujmę powadze sądu lub

godności urzędu sędziowskiego. Nie każdy czyn podlegający zakwalifikowaniu jako

wykroczenie musi jednocześnie naruszać powagę i godność sędziego, natomiast każde

zachowanie sędziego przynoszące ujmę powadze lub godności urzędu sędziowskiego

stanowi przewinienie dyscyplinarne niezależnie od tego, czy równocześnie jest

wykroczeniem. Ocena zachowania zarzucanego sędziemu, zarówno pod względem

podmiotowym jak i przedmiotowym powinna być zatem dokonywana pod kątem

zamiaru i skutków oraz okoliczności towarzyszących, rzutujących na ukształtowany

we wzorcu normatywnym (art. 61 § 1 pkt 2 i art. 82 § 1 i 2 u.s.p.), odpowiadający

oczekiwaniom społecznym, wizerunek sędziego jako strażnika przestrzegania prawa

oraz powszechnie przyjętych norm moralnych i etycznych. W tym samym aspekcie

powinna być także rozważana kwestia przypadku mniejszej wagi, o którym mowa w

art. 109 § 5 u.s.p.

W rozpoznawanej sprawie sędzia umyślnie naruszył zakaz prowadzenia na

drodze publicznej pojazdów w stanie po spożyciu alkoholu w sytuacji, gdy nie

zachodziły żadne okoliczności faktyczne wymuszające – a przez to usprawiedliwiające

– tego rodzaju zachowanie. Okazał w ten sposób lekceważenie dla obowiązującego w

tym zakresie porządku prawnego, którego naruszanie jest w społeczeństwie nagminne

oraz sprzeniewierzył się zasadzie pozostawania samemu bez zarzutu w sytuacji, gdy

osądza się innych. W tym wyraża się naganność zachowania obwinionego, której w

niczym nie umniejszają okoliczności wskazane przez Sąd Apelacyjny – Sąd

Dyscyplinarny w zaskarżonym wyroku.

Nieuprawniona była ocena zawartości alkoholu w wydychanym przez

obwinionego powietrzu jako niskiej, skoro wartość 0,14 mg/l należy do samej istoty

wykroczenia z art. 87 § 2 Kodeksu wykroczeń i jako taka nie może jednocześnie

stanowić okoliczności łagodzącej. Nie sposób też zgodzić się z oceną, iż taką

okolicznością mogłaby być incydentalność zachowania się obwinionego i jego

dotychczasowa nienaganna służba. Żadna z tych okoliczności nie umniejsza wagi

popełnionego przez obwinionego czynu; jej ciężar wyrażał się nie w tym, że

obwiniony prowadził rower w stanie po spożyciu alkoholu na stosunkowo niewielkim

odcinku drogi publicznej, oraz że nie spowodował zagrożenia dla innych

użytkowników drogi, a dotychczas nigdy mu się żadne przewinienie nie zdarzyło, lecz

w tym, że będąc powołany do przestrzegania prawa umyślnie je naruszył. Brak więc

było podstaw do zastosowania przez Sąd Apelacyjny – Sąd Dyscyplinarny art. 109 § 5

u.s.p.

Mając powyższe na względzie Sąd Najwyższy – Sąd Dyscyplinarny uznał

odwołanie Ministra Sprawiedliwości za zasadne, w związku z czym wymierzył

obwinionemu karę upomnienia jako adekwatną do wagi przewinienia, stopnia winy

4

obwinionego i jego postawy po popełnieniu przewinienia (art. 456 w zw. z art. 454 § 2

k.p.k. i art. 128 u.s.p.).