SNO 62/07

WYROK Z DNIA 4 PAŹDZIERNIKA 2007 R.

SNO 62/07

Przewodniczący: sędzia SN Piotr Hofmański.

Sędziowie SN: Tadeusz Wiśniewski (sprawozdawca), Andrzej Wróbel.

S ą d N a j w y ż s z y – S ą d D y s c y p l i n a r n y z udziałem Zastępcy

Rzecznika Dyscyplinarnego Sądu Okręgowego oraz protokolanta po rozpoznaniu w

dniu 4 października 2007 r. sprawy sędziego Sądu Rejonowego w związku z

odwołaniem obwinionego od wyroku Sądu Apelacyjnego – Sądu Dyscyplinarnego z

dnia 27 kwietnia 2007 r., sygn. akt (...)

1) z m i e n i ł z a s k a r ż o n y w y r o k w punkcie pierwszym w ten sposób, że z

opisu przewinienia dyscyplinarnego przypisanego obwinionemu wyeliminował

czyn ujęty w punkcie „e” części wstępnej tegoż wyroku,

2) kosztami sądowymi odwoławczego postępowania dyscyplinarnego obciążył Skarb

Państwa.

U z a s a d n i e n i e

Wyrokiem z dnia 27 kwietnia 2007 r., sygn. akt (...), Sąd Apelacyjny – Sąd

Dyscyplinarny uznał obwinionego, sędziego Sądu Rejonowego, za winnego

przewinienia służbowego określonego w art. 107 § 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. –

Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz. U. Nr 98, poz. 1070 ze zm.), polegającego

na tym, że w okresie od dnia 19 listopada 2005 r. do dnia 7 kwietnia 2006 r., jako

sędzia Sądu Rejonowego, dopuścił się oczywistej i rażącej obrazy prawa przez

wydanie 5 wyroków łącznych z naruszeniem zasad określonych w art. 85 k.k. i art.

569 § 1 k.p.k. przez to, że:

a) w dniu 18 listopada 2005 r. wydał wyrok łączny w sprawie II K 126/05 wobec

skazanego Piotra Z., w którym pomimo braku warunków połączył kary pozbawienia

wolności orzeczone w wyrokach Sądu Rejonowego:

z dnia 6 lutego 2001 r., II K 788/00, za czyny popełnione w nocy z 9 na 10

listopada 2000 r.,

z dnia 13 października 2004 r., II K 772/02, za czyn popełniony już po

wydaniu wyroku w sprawie II K 788/00, bo w nocy z 10 na 11 czerwca 2002 r.,

b) w dniu 18 listopada 2005 r. wydał wyrok łączny w sprawie II K 122/05 wobec

skazanego Ernesta S., w którym pomimo braku warunków do połączenia wskazanych

niżej 4 wyroków połączył kary pozbawienia wolności orzeczone w wyrokach Sądu

Rejonowego:

2

z dnia 13 lutego 2002 r., II K 748/01, za czyn popełniony w dniu 28

września 2001 r.,

z dnia 21 lipca 2003 r., II K 86/02, za czyn popełniony w okresie od nocy 27

września 2001 r. do nocy z 8 na 9 listopada 2001 r.,

z dnia 24 października 2003 r., II K 182/03, za czyn popełniony w dniu 5

lutego 2003 r.,

z dnia 16 listopada 2004 r., II K 72/04, za czyn popełniony w dniu 1 lipca

2002 r.,

c) w dniu 24 marca 2006 r., wydał wyrok łączny w sprawie II K 242/05 wobec

skazanego Henryka W., w którym pomimo braku warunków połączył kary

pozbawienia wolności orzeczone w wyrokach Sądu Rejonowego:

z dnia 6 sierpnia 2001 r., II K 347/01, za czyn popełniony dnia 28 kwietnia

2001 r.,

z dnia 5 kwietnia 2004 r., II K 667/03, za czyn z art. 207 § 2 k.k. popełniony

już po wydaniu wyroku w sprawie II K 347/01, bo w okresie od 1998 r. do dnia 9

października 2003 r.,

d) w dniu 24 marca 2006 r. wydał wyrok łączny w sprawie II K 262/05 wobec

skazanego Sławomira K., w którym pomimo braku warunków połączył kary

pozbawienia wolności orzeczone w wyrokach Sądu Rejonowego:

z dnia 26 kwietnia 2002 r., II K 163/02, za czyny popełnione pomiędzy 2

listopada 2001 r. a 4 stycznia 2002 r.

z dnia 30 września 2004 r., II K 441/03, za czyn popełniony już po wydaniu

wyroku w sprawie II K 163/02, bo w dniu 17 marca 2003 r.

e) w dniu 7 kwietnia 2006 r. wydał wyrok łączny w sprawie II K 195/05 wobec

skazanego Daniela Przemysława K., w którym wymierzył mu karę łączną 1 roku i 2

miesięcy pozbawienia wolności, przez co pogorszył sytuację skazanego, łącząc karę 1

roku pozbawienia wolności orzeczoną z zawieszeniem jej wykonania z karą

bezwzględną 6 miesięcy pozbawienia wolności, orzeczone wyrokami Sądu

Rejonowego:

z dnia 4 marca 2004 r., VII K 39/04, za czyn popełniony dnia 7 października

2003 r., za który orzeczono karę 1 roku pozbawienia wolności z warunkowym

zawieszeniem jej wykonania na okres 5 lat próby oraz, w oparciu o art. 71 § 1 k.k.,

karę grzywny,

z dnia 27 lipca 2004 r., VIII K 206/04, za dwa czyny popełnione w grudniu

2003 r., za które wymierzono mu kary jednostkowe: 5 miesięcy pozbawienia wolności

i 3 miesięcy pozbawienia wolności, a następnie orzeczono karę łączną 6 miesięcy

pozbawienia wolności bez warunkowego jej wykonania,

i za to, na podstawie art. 109 § 1 pkt 1 ustawy – Prawo o ustroju sądów powszechnych

wymierzył mu karę upomnienia.

3

Odwołanie od orzeczenia Sądu Dyscyplinarnego pierwszej instancji wniósł

obwiniony, zarzucając:

mającą wpływ na treść wyroku obrazę przepisów postępowania – art. 128

Prawa o ustroju sądów powszechnych w zw. z art. 410 k.p.k. i w zw. z art. 413 § 2 pkt

1 k.p.k., przez przyjęcie, że wyroki w wymienionych sprawach wydane zostały przez

obwinionego,

zaniechanie prawidłowego opisania czynu przypisanego obwinionemu, w

tym określenia jego roli jako przewodniczącego składu orzekającego i określenia

charakteru naruszonych obowiązków oraz rodzaju i stopnia winy,

mający wpływ na treść wyroku błąd w ustaleniach faktycznych, polegający

na dowolnym ustaleniu okoliczności dotyczących działań obwinionego, zmierzających

do przywrócenia stanu zgodnego z prawem,

nietrafne przyjęcie dopuszczenia się przez obwinionego rażącej i oczywistej

obrazy art. 569 § 1 k.p.c.,

nietrafne przyjęcie, że wyrok w sprawie II K 195/05 Sądu Rejonowego

zapadł z rażącą i oczywistą obrazą art. 85 k.k.

We wnioskach odwołania obwiniony domagał się uchylenia zaskarżonego

wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Dyscyplinarnemu

pierwszej instancji.

Sąd Najwyższy – Sąd Dyscyplinarny zważył, co następuje:

W pierwszej kolejności ocenić należy zarzut naruszenia przepisów postępowania

przez przyjęcie, że skarżący wydał opisane wyroki łączne, podczas gdy on jedynie

uczestniczył w ich wydaniu jako przewodniczący ławniczego składu orzekającego.

Formułując taki zarzut, obwiniony z jednej strony zmierzał do wykazania, że

niemożliwe jest przypisanie mu popełnienia przewinienia opisanego w sposób przyjęty

w wyroku Sądu Dyscyplinarnego pierwszej instancji, z drugiej natomiast – że

zaskarżone orzeczenie wymaga zmiany przez prawidłowe opisanie roli obwinionego w

wydaniu przedmiotowych wyroków łącznych. Podzielając w pełni pogląd skarżącego

o konieczności precyzyjnego formułowania opisu przypisanego obwinionemu

przewinienia służbowego, stwierdzić należy, że użycie w zaskarżonym wyroku

sformułowań „wydał wyrok” czy „połączył kary” w sposób dostatecznie jasny opisuje

przypisane sędziemu przewinienie dyscyplinarne. Sędzia pełniący funkcję

przewodniczącego składu orzekającego w składzie ławniczym odgrywa bowiem z

reguły zasadniczą rolę zarówno na etapie formułowania treści rozstrzygnięcia, jak i

przekonywania o jego trafności pozostałych członków składu orzekającego. W

wyjątkowych wypadkach, gdy w toku głosowania podjęte zostanie głosami ławników

rozstrzygnięcie sprzeczne z przekonaniami sędziego, ma on możliwość zgłoszenia

zdania odrębnego. W tym stanie rzeczy, użycie przez Sąd Dyscyplinarny pierwszej

4

instancji analizowanego sformułowania nie może być rozumiane jako wydanie przez

obwinionego wyroków łącznych przez sędziego, a nie sąd jako taki, czy też przez sąd

w składzie jednoosobowym. Omawiany zwrot wskazuje natomiast – na zasadzie

dopuszczalnego skrótu myślowego – na zasadniczą rolę obwinionego w wydaniu

kwestionowanych wyroków. Symptomatyczne są zresztą w tym względzie

wypowiedzi samego obwinionego, składane w toku postępowania dyscyplinarnego. I

tak w dniu 5 lutego 2006 r. w ramach przesłuchiwania go przez Zastępcę Rzecznika

Dyscyplinarnego, obwiniony oświadczył między innymi: „..., co oczywiście nie

umniejsza mojej odpowiedzialności, bo przecież to ja wydawałem wyrok”. Również w

toku rozprawy sądowej (w dniu 24 kwietnia 2007 r.) obwiniony używał podobnych

sformułowań (np. „taki wyrok wydałem nie znając zasad wynikających z przepisów

prawa materialnego”, „Od tego czasu wydałem wiele wyroków łącznych”),

aczkolwiek jednocześnie argumentował, że wadliwe wyroki wydane zostały przez

składy trzyosobowe.

Za chybiony uznać należy zarzut obwinionego, że wydanie wyroków łącznych w

sprawach II K 126/05, II K 122/05, II K 242/05 i II K 262/05 nastąpiło bez naruszenia

art. 569 § 1 k.p.k. W pierwszej kolejności podkreślić trzeba, że art. 85 k.k. wyłącza w

sposób jednoznaczny możliwość orzeczenia kary łącznej, jeżeli kary jednostkowe

wymierzone zostały za czyny przedzielone wyrokiem dotyczącym któregokolwiek z

nich. Procesową konsekwencją niedopuszczalności orzeczenia kary łącznej w

postępowaniu w przedmiocie wydania wyroku łącznego, obejmującym takie kary jest

niedopuszczalność wydania wyroku łącznego. Wniosek ten wynika – również

jednoznacznie – z treści art. 569 § 1 k.p.k. W konsekwencji – skoro artykuły 85 k.k. i

569 § 1 k.p.k. pozostają ze sobą w funkcjonalnym związku - wydanie wyroków

łącznych mimo braku materialnoprawnych przesłanek orzeczenia kary łącznej

nastąpiło nie tylko z rażącym i oczywistym naruszeniem art. 85 k.k., lecz także i art.

569 § 1 k.p.k., jak to trafnie przyjął Sąd Dyscyplinarny pierwszej instancji.

Na uwzględnienie natomiast zasługuje zarzut skarżącego, że nie było podstaw do

przypisania mu popełnienia przewinienia dyscyplinarnego w związku z wydaniem w

dniu 7 kwietnia 2006 r. wyroku łącznego w sprawie skazanego Daniela Przemysława

K. (sygn. akt II K 195/05). Wyrokiem tym Sąd Rejonowy, w składzie pod

przewodnictwem obwinionego sędziego, łącząc wymierzone w dwóch wyrokach kary

jednego roku pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania oraz

karę bezwzględną sześciu miesięcy pozbawienia wolności, wydał wyrok łączny i

wymierzył skazanemu karę łączną jednego roku i dwóch miesięcy pozbawienia

wolności bez warunkowego zawieszenia jej wykonania. W swoim orzecznictwie Sąd

Najwyższy, dokonując wykładni art. 89 § 1 k.k., przyjmuje jednak, że w razie skazania

za zbiegające się przestępstwa na kary pozbawienia wolności z warunkowym

zawieszeniem jej wykonania i bez warunkowego jej zawieszenia – orzeczenie kary bez

5

warunkowego zawieszenia jej wykonania w wyroku łącznym (art. 89 § 1 k.k.) nie jest

dopuszczalne. W piśmiennictwie reprezentowane jest również stanowisko odmienne,

dopuszczające wymierzenie w takiej sytuacji jako kary łącznej bezwzględnej kary

pozbawienia wolności. Nie jest również rozstrzygany jednolicie problem

dopuszczalności pogorszenia sytuacji skazanego w wyroku łącznym. Z tych

względów, mimo nieznajomości przez sędziego opisanych rozbieżności oraz

występujących w doktrynie i piśmiennictwie poglądów, przyjąć należy, że

analizowane rozstrzygnięcie mieściło się w granicach swobody sędziowskiej w

zakresie wykładni niejasnych przepisów prawnych. Nie może być zatem

kwalifikowane jako rażące i oczywiste naruszenie prawa, wyczerpujące znamiona

przewinienia dyscyplinarnego.

Należy również stwierdzić, że – wbrew stanowisku obwinionego – Sąd

Dyscyplinarny pierwszej instancji powołał w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku

okoliczności, które wziął pod uwagę przy określeniu wymiaru kary za przypisane

obwinionemu przewinienie dyscyplinarne. W pisemnych motywach wyroku tego Sądu

jako okoliczności te wskazano stopień zawinienia obwinionego, kilkakrotne

popełnienie tego samego błędu dotyczącego tej samej instytucji prawnej oraz

naruszenie elementarnych zasad wymiaru kary łącznej, oczywistych dla należycie

wykształconego prawnika. W konsekwencji, zarzut wadliwości uzasadnienia

zaskarżonego orzeczenia w zakresie umotywowania wymierzonej skarżącemu kary

dyscyplinarnej nie może być uznany za zasadny.

W tym stanie rzeczy należało orzec jak w sentencji.