II CNP 129/07

Sygn. akt II CNP 129/07

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 7 listopada 2007 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Gerard Bieniek (przewodniczący, sprawozdawca)

SSN Krzysztof Strzelczyk

SSN Katarzyna Tyczka-Rote

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 7 listopada 2007 r.,

skargi Z. L.

o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego wyroku Sądu Apelacyjnego

w […] z dnia 15 grudnia 2005 r., wydanego

w sprawie z powództwa Z. L.

przeciwko W.F. i in.,

o zapłatę,

oddala skargę.

Uzasadnienie

2

Powód Z. L. wniósł skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem wyroku

Sądu Apelacyjnego z dnia 15.12.2005 r., w którym oddalono apelację powoda od

wyroku Sądu Okręgowego w K. z dnia 26.04.2005 r. Tym ostatnim wyrokiem Sąd

Okręgowy oddalił żądanie powoda zasądzenia od pozwanych […] kwoty 68.540,44

zł z odsetkami z tytułu wynagrodzenia za wykonanie robót budowlanych objętych

fakturami VAT w wykonaniu umowy zawartej z pozwanymi. Pozwani zarzucili

bowiem, że nie zamawiali u powoda wykonania robót budowlanych, a roboty

wykonane przez powoda zostały mu zlecone przez L. ., z którym pozwani zawarli

umowę na wykonanie robót budowlanych. L. P. jako wykonawca nie przedstawił

pozwanym umowy zawartej z powodem jako przedwykonawcą do zatwierdzenia.

Oddalając powództwo Sąd Okręgowy podniósł, że powód reprezentowany przez

radcę prawnego na poparcie żądania przedstawił jedynie faktury VAT, których

odbiór pokwitował jeden z pozwanych oraz wezwanie do zapłaty. Te dowody były

niewystarczające dla uznania zasadności powództwa wobec zarzutu pozwanych,

że nie zlecali powodowi spornych robót. Zgłoszone przez powoda w toku

postępowania nowe wnioski dowodowe zostały przez Sąd Okręgowy pominięte

z uwagi na treść art. 47912

§ 1 k.p.c. Tę ocenę podzielił Sąd Apelacyjny oddalając

apelację powoda wyrokiem z dnia 15.12.2005 r.

Skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem wskazanego wyżej wyroku

Sądu Apelacyjnego powód oparł na następujących podstawach:

- naruszenie art. 245 k.p.c. w związku z art. 32 i 33 ustawy z dnia 8.01.1993 r.

o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym (Dz.U. Nr 11, poz.

56 ze zm.) przez pominięcie roli i znaczenia prawnego faktury VAT według

przepisów prawa podatkowego;

- naruszenie art. 47912

§ 1 k.p.c. przez stwierdzenie, że wystawiona

i podpisana faktura VAT nie jest wystarczającym dowodem istnienia

obowiązku zapłaty po stronie pozwanych w sytuacji, gdy faktury te zostały

przyjęte i zaakceptowane przez pełnomocnika pozwanych i częściowo

zapłacone;

3

- naruszenie art. 647 k.c. w związku z art. 32 i 33 ustawy o podatku od

towarów i usług oraz o podatku akcyzowym.

Wskazując te podstawy powód wniósł o stwierdzenie, że zaskarżony wyrok

jest niezgodny z art. 647 k.c. i art. 245 k.p.c. w związku z art. 32 i 33 ustawy z dnia

8.01.1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym wraz

z przepisem art. 47912

§ 1 k.p.c.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Przepisy działu VIII konstytuujące skargę o stwierdzenie niezgodności

z prawem prawomocnego orzeczenia, nie określają pojęcia „niezgodności

z prawem”. Z art. 4244

oraz z art. 4245

§ 1 pkt 2 i 3 k.p.c. wynika jedynie tyle, że

niezgodność o której mowa, może wynikać z naruszenia prawa materialnego przez

błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, jak i naruszania przepisów

postępowania. Chodzi więc o przepisy prawa krajowego, jak i prawa wspólnotowe,

inkorporowane na podstawie art. 91 Konstytucji oraz Traktatu akcesyjnego. W tej

sytuacji objaśnienia „niezgodności z prawem” należy poszukiwać w całokształcie tej

instytucji, przy uwzględnieniu istoty i sensu odpowiedzialności państwa

przewidzianej w art. 4171

§ 2 k.c. w związku z art. 77 Konstytucji. Doniosłym

argumentem musi być także natura władzy sądowniczej, gdyż pytanie

o niezgodność z prawem prawomocnego orzeczenia sądowego jest

w rzeczywistości nie tylko pytaniem o jego bezprawność, lecz także o granice

niezawisłości i dyskrecjonalnej władzy sądu. Objaśnienie „bezprawności”

orzeczenia nie może więc obejść się bez sięgnięcia do istoty władzy sądowniczej tj.

orzekania w warunkach niezawisłości, w sposób bezstronny, zależny nie tylko od

obowiązujących ustaw, ale także od „głosu sumienia” sędziego oraz jego swobody

w ocenie prawa i faktów stanowiących podłoże sporu. W konsekwencji sama tylko

ocena przedmiotowej zgodności z prawem kontrolowanego orzeczenia jest zatem

stanowczo niewystarczająca. W odniesieniu do działalności jurysdykcyjnej sądu

konieczne jest sformułowanie anatomicznej, swoistej definicji bezprawności,

w szczególności niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia, korygowanej

specyfiką władzy sądowniczej oraz jej ustrojem.

4

Zagadnienie to podjął Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 7.07.2006 r. I CNP

33/06 (OSNC 2007, nr 2, poz. 35) stwierdzając, że orzeczeniem niezgodnym

z prawem – w rozumieniu art. 4241

§ 2 k.c. w związku z art. 4171

§ 2 k.c. – jest

orzeczenie niewątpliwie sprzeczne z zasadniczymi i niepodlegającymi różnej

wykładni przepisami, a ogólnie przyjętymi standardami rozstrzygnięć albo wydane

w wyniku szczególnie rażąco błędnej wykładni lub niewłaściwego zastosowania

prawa, które jest oczywiste i nie wymaga głębszej analizy prawniczej. Inaczej rzecz

ujmując, niezgodność z prawem powodująca powstanie odpowiedzialności

odszkodowawczej musi mieć charakter kwalifikowany, elementarny i oczywisty.

tylko bowiem w takim wypadku orzeczeniu sądu można przypisać cechę

bezprawności. Jeżeli więc sąd nie wykracza poza obszar przyznanej mu swobody,

nie pozostaje w kolizji z własnym sumieniem oraz prawidłowo dobiera standardy

orzecznicze, to działa w ramach porządku prawnego nawet wtedy, gdy wydane

orzeczenie można ocenić jako „obiektywnie” niezgodne z prawem

(por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 13.12.2005 r. II DP 3/05 niepublik.

oraz wyrok SN z dnia 18.01.2006 r. II DP 1/05, niepublik.).

Odnosząc te uwagi do okoliczności niniejszej sprawy należy rozważyć, czy

istotnie skarżony wyrok jest niezgodny z prawem, tj. czyli jest orzeczeniem

niewątpliwie sprzecznym z zasadniczymi i niepodlegającymi różnej wykładni

przepisami, z ogólnie przyjętymi standardami rozstrzygnięć bądź jest orzeczeniem

wydanym w wyniku szczególnie rażąco błędnej wykładni lub niewłaściwego

zastosowania prawa. Antycypując dalsze rozważania stwierdzić należy z całą

stanowczością, że tych cech nie można przypisać skarżonemu wyrokowi Sądu

Apelacyjnego. Podstawową kwestią w sprawie jest zastosowanie art. 47912

§ 1

k.p.c., który przewiduje tzw. prekluzję dowodową. Wytaczając pozew o zapłatę

wynagrodzenia za wykonane na rzecz pozwanych prace budowlane powód

zawnioskował jedynie dowody w postaci faktur. Pozwani w sprzeciwie od nakazu

zapłaty nie kwestionowali wykonania tych robót, lecz podnieśli, że wykonał je jako

podwykonawca L. P., który jednak nie spełnił wymagań warunkujących solidarną

odpowiedzialność pozwanych jako inwestora wobec podwykonawcy (art. 6471

§ 3

k.c.). W tej sytuacji powód dopiero w kolejnym piśmie (k. 65 akt I ACa …/05 Sądu

Apelacyjnego) zawnioskował dowód z zeznań świadków oraz dokumentów na

5

okoliczność, że pozwani bezpośrednio powodowi zlecili wykonanie tych robót. Sąd

Okręgowy oddalił te wnioski dowodowe z uwagi na prekluzję dowodową z art. 47912

§ 1 k.p.c. Zasadność zastosowania tego przepisu nie może budzić żadnych

wątpliwości. Należy przy tym zauważyć, że wprawdzie w skardze o stwierdzenie

niezgodności z prawem zarzuca się naruszenie art. 47912

§ 1 k.p.c., lecz

uzasadnienie tego zarzutu pozostaje w oczywistej sprzeczności z treścią tego

przepisu. Powód zarzuca bowiem naruszenie tego przepisu przez stwierdzenie, że

wystawiona z podpisami faktura VAT nie jest wystarczającym dowodem istnienia

obowiązku zapłaty. Takie uzasadnienie naruszenia tego przepisu nie jest

adekwatne do treści w nim zawartej.

W skardze o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego

orzeczenia twierdzi się, że faktura VAT ma szczególną moc dowodową, gdyż

potwierdza zaistnienie określonego zdarzenia gospodarczego. Powód nie wyjaśnia

przy tym, czy owym zdarzeniem gospodarczym jest zawarcie umowy o roboty

budowlane przez powoda bezpośrednio z pozwanymi, czy też wykonanie tych robót

przez powoda na rzecz pozwanych. Nie sposób – w świetle art. 245 k.p.c. uznać,

aby faktura VAT miała inną moc dowodową, niż inne dokumenty prywatne

i przepisy prawa podatkowego w jakikolwiek sposób nie zmieniają tego, co wynika

z treści art. 245 k.p.c. W każdym razie wyłącznie na podstawie faktury VAT nie

sposób ustalić, że strony łączyła umowa określonej treści, jak i tego czy i w jakim

zakresie umowa ta została zrealizowana.

Kwestionowane w skardze orzeczenie zapadło więc przy pełnym

poszanowaniu przepisów postępowania w sprawach gospodarczych. Wszczynając

postępowanie w takiej sprawie strona zastępowana przez profesjonalnego

pełnomocnika musi mieć na uwadze szczególne unormowania rządzące tym

postępowaniem, a przede wszystkim obowiązującą w tym postępowaniu prekluzję

dowodową. Wszelkie w tym względzie uchybienia pociągają za sobą negatywne dla

strony konsekwencje.

Z tych względów, na podstawie art. 42411

§ 1 k.p.c., skargę oddalono.