SNO 77/07

UCHWAŁA Z DNIA 16 LISTOPADA 2007 R.

SNO 77/07

Przewodniczący: sędzia SN Wiesław Błuś.

Sędziowie SN: Barbara Myszka (sprawozdawca), Antoni Górski.

S ą d N a j w y ż s z y – S ą d D y s c y p l i n a r n y na posiedzeniu z

udziałem sędziego Sądu Okręgowego – Zastępcy Rzecznika Dyscyplinarnego oraz

protokolanta w sprawie sędziego Sądu Rejonowego po rozpoznaniu w dniu 16

listopada 2007 r. w związku z zażaleniem prokuratora na uchwałę Sądu Apelacyjnego

– Sądu Dyscyplinarnego z dnia 31 maja 2007 r., sygn. akt (...), w przedmiocie

zezwolenia na pociągnięcie sędziego do odpowiedzialności karnej

u c h w a l i ł : zaskarżoną u c h w a ł ę u t r z y m a ć w m o c y , a kosztami

postępowania obciążyć Skarb Państwa.

U z a s a d n i e n i e

Prokurator Okręgowy złożył wniosek o zezwolenie na pociągnięcie sędziego

Sądu Rejonowego do odpowiedzialności karnej za to, że:

I. w dniach 31 października, 18 listopada oraz 30 listopada 2005 r. w A., w

województwie (...), działając w wykonaniu tego samego zamiaru, nakłaniał

pracowników firmy Handlowo-Usługowej „K.(...)” Mieczysław K., PHU Tomasz

P. oraz firmy „S.(...)-T.(...)” Michał G., za pośrednictwem Wiesława K. do

wystawienia nierzetelnych faktur VAT o numerach 305/10/2005, 2241,

6/11/2005 i 473/05/Z na jego nazwisko i adres zamieszkania, dotyczących

zakupu materiałów budowlanych na łączną kwotę 4 610,89 zł, tj. o przestępstwo

skarbowe określone w art. 18 § 2 w związku z art. 6 § 2 k.k.s.;

II. w kwietniu oraz sierpniu 2006 r. w B., w województwie (...), działając w

wykonaniu tego samego zamiaru, wprowadził w błąd pracownika Urzędu

Skarbowego w B. poprzez podanie, w zeznaniu podatkowym za rok 2005,

nieprawdziwych danych dotyczących wysokości kwot stanowiących odliczenie

na cele mieszkaniowe, a następnie w trakcie prowadzonych przez ten Urząd

czynności sprawdzających posłużył się opisanymi w pkt. I fakturami VAT na

łączną kwotę 4 610,89 zł, czym naraził Skarb Państwa na nienależne zaniżenie o

kwotę 876 zł zobowiązania podatkowego, jakie powinno być przez niego

zapłacone, tj. o przestępstwo skarbowe określone w art. 62 § 2 k.k.s. i

wykroczenie skarbowe określone w art. 76 § 1 i 3 w związku z art. 6 § 2 i art. 7 §

1 k.k.s.;

2

III. w czerwcu 2006 r. w B., w województwie (...), wprowadził w błąd pracownika

Urzędu Skarbowego w B. poprzez podanie we wniosku VZM – 1 o zwrot

niektórych wydatków związanych z budownictwem mieszkaniowym danych

niezgodnych ze stanem rzeczywistym poprzez przedłożenie nierzetelnych faktur

VAT opisanych w pkt. I na łączną kwotę 4 610,89 zł, czym naraził Skarb

Państwa na nienależny zwrot kwoty 460 zł tytułem wydatków, o których mowa w

przepisach o zwrocie osobom fizycznym niektórych wydatków związanych z

budownictwem mieszkaniowym, tj. o przestępstwo skarbowe określone w art. 62

§ 2 k.k.s. i wykroczenie skarbowe określone w art. 76 § 1 i 3 w związku z art. 7 §

1 k.k.s.

Uchwałą z dnia 31 maja 2007 r. Sąd Apelacyjny – Sąd Dyscyplinarny odmówił

zezwolenia na pociągnięcie sędziego do odpowiedzialności karnej, stwierdzając, iż

przedstawiony materiał dowodowy nie daje podstaw do przyjęcia, że zachodzi

dostatecznie uzasadnione podejrzenie popełnienia przez niego przestępstw opisanych

we wniosku. Prokurator wskazał bowiem tylko dwa źródła dowodowe w postaci

świadków Zdzisławy H. i Wiesława K., przy czym zeznania pierwszego z nich nie

stanowią w ogóle uzasadnienia podejrzenia przestępstwa, a drugiego nie mogą być – w

kontekście wyjaśnień sędziego Sądu Rejonowego – uznane za zawierające wiarygodną

wersję zdarzeń. Świadek Wiesław K., jako podejrzany m. in. o fałszywe

zawiadomienie o przestępstwie, w dniu 9 października 2006 r. wyjaśnił, że – kupując

dla siebie materiały budowlane w firmie „K.(...)” – wziął cztery faktury na nazwisko

sędziego Sądu Rejonowego. Następnie, wersję tę potwierdził w dniu 21 marca 2007 r.,

zeznając jako świadek, już po zakończeniu swojej sprawy dobrowolnym poddaniem

się karze w trybie art. 335 k.p.k. Sędzia Sądu Rejonowego zeznał natomiast, że

Wiesław K., w ramach wykonywanych u niego prac porządkowych i naprawczych,

miał wzmocnić taras za pomocą „podbitki” i zakupić potrzebne materiały, na które

otrzymał pieniądze. Z tej przyczyny wziął faktury na jego nazwisko, lecz ostatecznie

uzgodnionych prac nie wykonał. Okoliczności te potwierdzili przesłuchani w

charakterze świadków żona sędziego i sąsiad Wiesław O. Zdaniem Sądu

Apelacyjnego, wersji zdarzeń podanej przez Wiesława K., pomijającej fakt

wykonywania przez niego robót u sędziego Sądu Rejonowego, nie można uznać za

jedynie wiarygodną, ponieważ wersja przedstawiona przez sędziego i potwierdzona

zeznaniami świadków jest co najmniej równie wiarygodna. Sąd Apelacyjny zauważył

ponadto, że czyny opisane we wniosku mogłyby co najwyżej wypełniać znamiona

wykroczeń skarbowych, a nie przestępstw, gdyż kwoty wskazane w punktach II i III

nie przekroczyły progu określonego w art. 76 § 3 i art. 76 a § 3 k.k.s., a zamiast

powołanego w punktach I, II i III przepisu art. 62 § 2 k.k.s. powinien być powołany

art. 62 § 5 k.k.s. dotyczący wypadku mniejszej wagi, a więc także wykroczenia

3

skarbowego. Ze względu na brak danych co do skutków prawnych złożonej przez

sędziego Sądu Rejonowego korekty zeznania podatkowego za rok 2005, Sąd

Apelacyjny nie ustosunkował się do tej kwestii.

Prokurator zaskarżył powyższą uchwałę na niekorzyść sędziego Sądu

Rejonowego i powołując się na przepisy art. 80 ust. 3 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. –

Prawo o ustroju sądów powszechnych (tekst jedn.: Dz. U. Nr 98, poz. 1070 ze zm. –

dalej: „u.s.p.”), art. 438 pkt 1, 2 i 3 k.p.k. oraz art. 437 k.p.k. zarzucił Sądowi

pierwszej instancji:

I. obrazę art. 62 § 2 w związku z art. 53 § 8 k.k.s., polegającą na niesłusznym

przyjęciu, że czyny opisane w punktach II i III wniosku stanowią wypadki

mniejszej wagi z art. 62 § 2 i 5 k.k.s., ponieważ wskazane w nich kwoty nie

przekroczyły ustawowego progu, podczas gdy prawidłowa wykładnia art. 62 § 2

k.k.s. prowadzi do wniosku, że sama wartość uszczuplonej lub narażonej na

uszczuplenie w wyniku posługiwania się nierzetelną fakturą należności

publicznoprawnej nie przesądza o uznaniu danego czynu za wykroczenie oraz

wypadek mniejszej wagi,

II. obrazę art. 4, 7 i 410 k.p.k. w związku z art. 80 § 3 i art. 128 u.s.p., polegającą na

pominięciu podczas dokonywanej oceny dowodów okoliczności złożenia przez

sędziego Sądu Rejonowego korekty zeznania podatkowego, zaniechaniu

ustalenia, czy zostało zaakceptowane przez Urząd Skarbowy w B. uzasadnienie

przyczyny tej korekty i w konsekwencji – nieuwzględnieniu wszystkich

okoliczności przemawiających na niekorzyść obwinionego oraz oparcie

zaskarżonej uchwały wyłącznie na zeznaniach sędziego Sądu Rejonowego, jego

żony i Franciszka O. wbrew zasadzie swobodnej oceny dowodów,

III. błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę zaskarżonej uchwały,

polegający na niesłusznym uznaniu, że materiał dowodowy zgromadzony w toku

postępowania karnego V Ds. 14/07 Sw nie pozwala na przyjęcie, że zachodzi

dostatecznie uzasadnione podejrzenie popełnienia przez sędziego Sądu

Rejonowego przestępstw opisanych we wniosku, co skutkowało podjęciem

uchwały odmawiającej zezwolenia na pociągnięcie do odpowiedzialności karnej,

podczas gdy prawidłowa ocena zgromadzonego materiału dowodowego, w

szczególności zeznań Wiesława K. i uzyskanych w sprawie dokumentów w

sposób jednoznaczny wskazuje, że zachodzi dostatecznie uzasadnione

podejrzenie popełnienia przez sędziego Sądu Rejonowego czynów opisanych w

art. 18 § 2 k.k. w związku z art. 62 § 2, art. 6 § 3 i art. 62 § 2 k.k.s., wykroczenia

skarbowego określonego w art. 76 § 1 i 3 w związku z art. 6 § 2, art. 7 § 1 i art.

62 § 2 k.k.s. oraz wykroczenia skarbowego z art. 76 § 1 i 3 w związku z art. 7 § 1

k.k.s.

4

W konkluzji prokurator wniósł o uchylenie zaskarżonej uchwały i przekazanie

sprawy do ponownego rozpoznania.

Sąd Najwyższy – Sąd Dyscyplinarny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 80 § 1 u.s.p., sędzia nie może być zatrzymany ani pociągnięty do

odpowiedzialności karnej bez zezwolenia właściwego sądu dyscyplinarnego. Nie

dotyczy to zatrzymania w razie ujęcia sędziego na gorącym uczynku przestępstwa,

jeżeli zatrzymanie jest niezbędne do zapewnienia prawidłowego toku postępowania.

Przewidziany w przytoczonym przepisie immunitet, wypływający z art. 181

Konstytucji, jest ważną gwarancją niezawisłości sędziowskiej, chroni bowiem wolność

decyzji sędziego i zapobiega wywieraniu na niego nieformalnego nacisku środkami

przewidzianymi w postępowaniu karnym. Zakaz pociągnięcia sędziego do

odpowiedzialności karnej stanowi przeszkodę wszczęcia przeciwko niemu

postępowania karnego. Jednakże, zakaz ten nie obowiązuje, jeżeli sąd dyscyplinarny

podejmie uchwałę zezwalającą na pociągnięcie sędziego do odpowiedzialności karnej.

Jak wynika z art. 80 § 2c u.s.p., sąd dyscyplinarny wydaje taką uchwałę, jeżeli

zachodzi dostatecznie uzasadnione podejrzenie popełnienia przez sędziego

przestępstwa. Prokurator, występując z wnioskiem o zezwolenie na pociągnięcie

sędziego Sądu Rejonowego do odpowiedzialności karnej, powinien zatem wykazać, że

zachodzi dostatecznie uzasadnione podejrzenie popełnienia przez niego przestępstwa.

Sąd Apelacyjny trafnie uznał, że prokurator nie zaoferował dowodów, które

pozwalałyby przyjąć, że zachodzi dostatecznie uzasadnione podejrzenie popełnienia

przez sędziego Sądu Rejonowego przestępstw opisanych we wniosku. Kwestionując

trafność tej oceny, prokurator ograniczył się jedynie do sformułowania ogólnikowych

zarzutów stanowiących niedopuszczalną polemikę, zażalenie nie zawiera bowiem

rzeczowych argumentów mogących świadczyć o naruszeniu przez Sąd Apelacyjny

zasad prawidłowego rozumowania czy wskazań wiedzy lub doświadczenia życiowego.

Jedynym dowodem powołanym przez prokuratora dla wykazania, że zachodzi

dostatecznie uzasadnione podejrzenie popełnienia przestępstw opisanych we wniosku

były pierwotnie wyjaśnienia, a następnie zeznania Wiesława K. Trzeba przy tym

podkreślić, że Wiesław K. składał wyjaśnienia jako podejrzany m. in. o fałszywe

zawiadomienie o przestępstwie, a następnie – po zakończeniu jego sprawy

dobrowolnym poddaniem się karze – jako świadek przeciwko sędziemu. Zeznania te

pozostawały w sprzeczności z wersją zdarzeń przedstawioną przez sędziego Sądu

Rejonowego, która notabene znalazła potwierdzenie w zeznaniach świadków: żony

sędziego Sądu Rejonowego i Franciszka O. Zarzut prokuratora, jakoby uznanie przez

Sąd Apelacyjny wersji zdarzeń przedstawionej przez sędziego za co najmniej równie

wiarygodną z wersją Wiesława K. miało świadczyć o bezkrytycznej ocenie tego Sądu,

jest oczywiście bezzasadny. Nie można nie dostrzegać, że rację istnienia immunitetu

5

stanowi także domniemanie uczciwości sędziego, jako osoby o nieskazitelnym

charakterze. Trudno znaleźć przekonywające argumenty, które miałyby uzasadniać

tezę prokuratora, że zeznania osoby skazanej za fałszywe zawiadomienie o

przestępstwie należy obdarzyć większym zaufaniem niż zeznania sędziego. Jeżeli się

dodatkowo zważy, że wersja zdarzeń przedstawiona przez sędziego znalazła

potwierdzenie w zeznaniach dwóch świadków, podniesiony przez prokuratora zarzut

błędu w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę zaskarżonej uchwały trzeba

uznać za niezrozumiały. Oceny tej nie zmieniają zawarte w zażaleniu wywody

dotyczące zasady obiektywizmu, która ciąży na każdym organie prowadzącym

postępowanie karne, Sądowi Apelacyjnemu bowiem nie można skutecznie stawiać

zarzutu jej naruszenia.

Dla oceny, czy zachodzi uzasadnione podejrzenie popełnienia przestępstw

opisanych we wniosku, nie miało istotnego znaczenia złożenie przez sędziego Sądu

Rejonowego w dniu 8 maja 2007 r. korekty zeznania podatkowego, chodziło bowiem

tylko o to, że zakupione w 2005 roku materiały, których dotyczyły sporne faktury, nie

zostały w przepisanym terminie wykorzystane do robót budowlanych. Okoliczność ta

pozostawała w sprawie poza sporem, natomiast istota stawianych sędziemu zarzutów

dotyczyła nakłaniania do pozyskania nierzetelnych faktur i posłużenia się nimi w

postępowaniu podatkowym.

W toku postępowania przed Sądem Najwyższym sędzia Sądu Rejonowego

okazał decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w B. z dnia 12 czerwca 2007 r.,

wydaną w trybie art. 245 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa

(tekst jedn.: Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.), mocą której dokonano stosownych

korekt z tego powodu, że zakupione materiały budowlane nie zostały przez sędziego

Sądu Rejonowego i jego żonę wykorzystane do robót budowlanych.

Pozostałe zarzuty zawarte w zażaleniu dotyczą stanowiska Sądu Apelacyjnego –

Sądu Dyscyplinarnego w kwestii kwalifikacji prawnej czynów opisanych we wniosku,

jako wypadków mniejszej wagi. Pozostają one bez znaczenia dla oceny prawidłowości

zaskarżonej uchwały, skoro prokurator nie wykazał, że zachodzi uzasadnione

podejrzenie takich czynów.

Z powyższych względów Sąd Najwyższy – Sąd Dyscyplinarny utrzymał

zaskarżoną uchwałę w mocy.