III CSK 128/07

Sygn. akt III CSK 128/07

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 22 listopada 2007 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Hubert Wrzeszcz (przewodniczący)

SSN Mirosław Bączyk (sprawozdawca)

SSN Zbigniew Kwaśniewski

w sprawie z powództwa Związkowej Spółdzielni Mieszkaniowej w K.

przeciwko Przedsiębiorstwu Budownictwa Przemysłowego "B."

S.A. w K.

o zapłatę,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 22 listopada 2007 r.,

skargi kasacyjnej strony powodowej

od wyroku Sądu Apelacyjnego w […]

z dnia 23 lutego 2006 r.,

oddala skargę kasacyjną.

2

Uzasadnienie

Sąd Okręgowy oddalił powództwo powoda – Związkowej Spółdzielni

Mieszkaniowej, obejmującego żądanie zasądzenia odszkodowania od pozwanego

Przedsiębiorstwa Mieszkaniowego „B.” S.A. Roszczenie odszkodowawcze strona

powodowa wywodziła z faktu wadliwego wykonania dachu budynku przez

pozwanego – wykonawcę, które spowodowało po stronie powodowej szkodę

w postaci obniżenia ceny sprzedaży budynku z wadami w związku ze sprzedażą

tego budynku osobie trzeciej.

Sąd ten ustalił, że strony łączyła umowa o wybudowanie budynku z dnia

9 stycznia 1990 r. W związku z wadliwym wykonaniem budynku strona pozwana

została zobowiązana (w sprawie sygn. IX GC …/96) do zapłaty na rzecz strony

powodowej 740.000 zł, stanowiącej równowartość niezbędnych kosztów do

usunięcia wad stropodachu wybudowanego budynku. Zgłoszone w tej (zakończonej

już sprawie) ponad kwotę zasądzoną roszczenie strony powodowej nie zostało

oddalone, dlatego podniesione zostało w obecnym postępowaniu. Postanowieniem

Wydziału Nadzoru Budowlanego z dnia 27 czerwca 1996 r. strona powodowa

(inwestor) została zobowiązana do sporządzenia projektu realizacji prac

naprawczych dachu budynku, a na podstawie decyzji Urzędu Miasta K. z dnia 30

maja 1997 r. zobowiązano inwestora do wykonania robót budowlanych zgodnie z

nowym projektem technicznym, uwzględniającym nowe normy techniczne. Koszty

przebudowy dachu budynku (na I kwartał 1998 r.) po uwzględnieniu nowych norm

technicznych określono (w stosownej ekspertyzie) na kwotę 1.389,948 zł. W dniu 6

maja 1998 r. Urząd Miasta K. wydał tytuł wykonawczy zobowiązujący stronę

powodową do przebudowy dachu budynku. W dniu 7 września 1998 r. powód

sprzedał P. S.A. prawo wieczystego użytkowania gruntu i znajdujący się na nim

budynek z nieusuniętymi wadami dachu. Powód (sprzedający) uzyskałby wyższą

cenę, gdyby budynek miał przed sprzedażą usunięte wady dachu (cenę sprzedaży

obniżono o koszt przebudowy dachu).

3

W ocenie Sądu Okręgowego, strona pozwana odpowiada jedynie za szkodę

do wysokości kosztów usunięcia wad budynku według stanu technicznego, jaki

wynikał z pierwotnego projektu budowlanego, tj. do kwoty 740,000 zł (zasądzonej

w sprawie sygn. IX GC …/96). Nie istnieje natomiast normalny związek

przyczynowy pomiędzy szkodą powoda (przymuszonego do przebudowy dachu na

podstawie decyzji administracyjnych) a wadliwym wykonaniem umowy o roboty

budowlane przez pozwanego wykonawcę. Konieczność przebudowy była bowiem

następstwem zmian norm technicznych dotyczących budowy dachu.

Apelacja strony powodowej została oddalona. Sąd Apelacyjny podzielił

ustalenia faktyczne dokonane przez Sąd pierwszej instancji. Akceptował także

stanowisko tego Sądu o braku normalnej, adekwatnej więzi przyczynowo-skutkowej

pomiędzy uszczerbkiem majątkowym wskazanym przez powoda (zmniejszeniem

ceny sprzedaży budynku) i wadliwym jego wykonaniem według pierwszego projektu

technicznego.

W skardze kasacyjnej powoda podniesiono zarzut naruszenia przepisów

prawa procesowego tj. art. 227 k.p.c., art. 233 k.p.c., art. 328 § 2 k.p.c. i art. 233 § 1

k.p.c. oraz przepisów art. 471 k.c. i art. 361 § 1 k.c. Skarżący wnosił o zmianę

zaskarżonego wyroku oraz wyroku Sądu pierwszej instancji i zasądzenie kwoty

dochodzonej w pozwie, ewentualnie - o uchylenie wyroków obu Sądów

i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

1. Przepis art. 233 § 1 k.p.c. nie może stanowić podstawy kasacyjnej

(art. 3983

§ 3 k.p.c.), dlatego zarzut nawiązujący do tego przepisu i eksponujący

„błędną ocenę (interpretację) dowodu” nie może być brany pod uwagę

w postępowaniu kasacyjnym. Nie można uznać za poprawnie sformułowany zarzut

wskazany w części II pkt 5 skargi kasacyjnej. Bezpodstawny jest zarzut naruszenia

art. 328 § 2 k.p.c., ponieważ uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera jednak

wszystkie elementy wskazane w tym przepisie (ustalenie faktów i wyjaśnienie

podstawy prawnej rozstrzygnięcia). Chybiony okazał się także zarzut naruszenia

art. 227 k.p.c. przy motywacji tego naruszenia wskazanego w skardze kasacyjnej

(część II pkt 1-3 skargi), skoro oba Sądy meriti analizowały istnienie związku

przyczynowego pomiędzy wadliwym wykonawstwem dachu budynku w pierwotnej

4

wersji projektu a uzyskaniem przez powoda niższej ceny sprzedaży budynku

rotundy, a dokonane przez Sądy meriti w tej mierze ustalenia faktyczne były

wystarczające dla oceny występowania takiego związku w świetle art. 361 § 1 k.c.

2. Zgłoszone przez stronę powodową roszczenie jest roszczeniem

odszkodowawczym, wywodzonym z umowy z dnia 8 stycznia 1990 r., przy czym

strona powodowa jako poniesiony uszczerbek majątkowy wskazuje „obniżenie ceny

sprzedaży obiektu z wadami”, a więc różnicę pomiędzy ceną sprzedaży, którą

mogłaby osiągnąć, gdyby sprzedany budynek nie był dotknięty wadami

wykonawczymi dachu, a rzeczywiście uzyskaną ceną ze sprzedaży tego budynku

na podstawie umowy z 7 września 1998 r. Ocena sformułowanego w skardze

kasacyjnej zarzutu naruszenia art. 361 § 1 k.c. może być dokonana dopiero po

skonstatowaniu tego, jak strona powodowa konstruowała istnienie więzi

przyczynowo – skutkowej w danym postępowaniu. Chodzi mianowicie o to, z jakim

ostatecznie zdarzeniem (postacią niewykonania lub nienależytego wykonania

zobowiązania przez pozwanego wykonawcę) strona powodowa wiązała ostatecznie

powstanie szkody w postaci wspomnianego obniżenia ceny sprzedaży budynku.

Ze stanowiska prezentowanego przez stronę powodową w toku

postępowania przed Sądami meriti, a także ze sposobu sformułowania w skardze

kasacyjnej zarzutu naruszenia art. 361 § 1 k.c. i prawnej motywacji tego zarzutu

wynika wyraźnie to, że strona powodowa doszukują się istnienia związku

przyczynowego właśnie „pomiędzy szkodą strony powodowej wynikającą

z obniżenia ceny sprzedaży obiektu wadliwego a wadliwym wykonaniem obiektu

przez stronę pozwaną” (por. ujęcie zarzutu w pkt I 2 skargi kasacyjnej). W pkt III

skargi, w którym zawarto wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania,

także stwierdzono to, że szkoda poniesiona przez powoda „wyniknęła z samego

faktu (...) istnienia wady wykonawczej i to zawinionej przez wykonawcę – stronę

pozwaną”. W znacznej części uzasadnienia skargi kasacyjnej akceptuje się właśnie

wspomnianą „wadę wykonawczą” jako normalną przyczynę szkody polegającej na

obniżeniu ceny sprzedaży budynku. Oznacza to, że strona powodowa nie

doszukiwała się przebiegu związku przyczynowo skutkowego pomiędzy

powstaniem wspomnianej szkody a innymi zdarzeniami leżącymi po stronie

5

wykonawcy (np. opóźnieniem lub zwłoką wykonawcy w wykonaniu obowiązku

usunięcia wad dachu budynku art. 476 k.c.).

W tej sytuacji Sąd Apelacyjny trafnie skoncentrował się na analizie przebiegu

związku przyczynowego pomiędzy zdarzeniami eksponowanymi przez stronę

powodową, tj. obniżeniem ceny sprzedaży budynku z wadami i wadliwym

wykonaniem dachu tego budynku, ponieważ w ten właśnie sposób wskazana

została przez stronę powodową podstawa faktyczna jego roszczenia

odszkodowawczego (art. 471 k.c.).

Wada budynku, wykonanego w ramach umowy o roboty budowlane,

obciążająca wykonawcę, może oczywiście stanowić przyczynę szkody poniesionej

przez inwestora. Szkoda ta może być wyrażona różnicą między wartością budynku

oddanego po zakończeniu robót budowlanych a wartością budynku zamówionego

(por. np. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 18 lipca 2002 r., IV CKN 1273/03,

niepubl.). Z ustaleń faktycznych dokonanych w rozpatrywanej sprawie wynika to, że

w okresie po wykonaniu budynku z wadami wykonawczymi nastąpiły odpowiednie

zmiany norm budowlanych i na mocy decyzji administracyjnej z dnia 30 maja

1997 r. (inwestor) powód został zobowiązany do usunięcia nieprawidłowości

technicznych stropodachu budynku poprzez wykonanie robót budowlanych

zgodnie z nowo opracowanym projektem technicznym. Oznaczało to - jak ustalono

- odpowiednie powiększenie kosztów tzw. prac odtworzeniowych w stosunku do

kosztów wynikających z konieczności usunięcia wad dachu przy zastosowaniu

pierwotnego projektu technicznego (przyjętego przez strony w umowie z dnia

8 stycznia 1990 r.). Sąd Apelacyjny trafnie stwierdził, że pomiędzy zaistniałymi

zdarzeniami, tj. szkodą powoda (obejmującą wspomniane powiększenie kosztów)

a wadliwym wykonaniem budynku rotundy według pierwotnego projektu

technicznego nie zachodził normalny (adekwatny) związek przyczynowy

w rozumieniu art. 361 § 1 k.c., ponieważ konieczność naprawy dachu według

nowego projektu technicznego pojawiła się w wyniku uwzględnienia nowych form

budowlanych. Normy te stały się aktualne w okresie po stwierdzeniu wad

stropodachu i przed ich usunięciem według pierwotnego projektu. Innymi słowy,

pojawiła się zatem nowa bezpośrednia przyczyna powiększająca uszczerbek

majątkowy powoda (w postaci powiększenia kosztów tzw. prac odtworzeniowych),

6

eliminująca jednocześnie możliwość tworzenia normalnej (typowej) więzi

przyczynowo - skutkowej pomiędzy wadliwym wykonaniem dachu (tzw. wadą

wykonawczą) a wskazanym uszczerbkiem majątkowym (obniżeniem ceny

sprzedaży budynku osobie trzeciej). Uszczerbek majątkowy inwestora wywołany

zmianą tzw. technicznych norm budowlanych, pojawiającą się w okresie, w którym

wykonawca zobowiązany jest do usunięcia wady budynku, i obejmujący

zwiększenie kosztów usunięcia wady, nie pozostaje w normalnym związku

przyczynowym z wadliwym wykonaniem budynku (art. 361 § 1 k.c.). W rezultacie

- wbrew sugestii strony skarżącej - nie było podstaw do stwierdzenia naruszenia

przez Sąd Apelacyjny przepisu art. 361 § 1 k.c. przy motywacji tego naruszenia

wskazanej w skardze kasacyjnej. Strona pozwana nie mogła zatem ponosić

kontraktowej odpowiedzialności odszkodowawczej za szkodę wskazywaną przez

stronę powodową (art. 471 k.c.).

Z przedstawionych względów należało oddalić skargę kasacyjną powoda

jako nieuzasadnioną (art. 39814

k.p.c.).