SNO 82/07

WYROK Z DNIA 7 GRUDNIA 2007 R.

SNO 82/07

Sędziemu nie postawiono zarzutu popełnienia oczywistych omyłek, co

zdarza się w postępowaniu sądowym, ale zarzut uporczywej, wielokrotnej

odmowy sprostowania tych omyłek w sposób zgodny z prawem.

Nierespektowanie obowiązku ustawowego w tej ważnej kwestii procesowej nie

może być uznane za błahe, jedynie „techniczne”. Obowiązek ten ma chronić

integralność i rzetelność orzeczenia sądowego oraz gwarantować niemożność

pozaprawnej ingerencji w jego treść. Przypisane obwinionemu sędziemu

przewinienie służbowe stanowi zatem nie tylko oczywistą, ale także rażącą obrazę

prawa (art. 107 § 1 Prawa o u.s.p.).

Przewodniczący: sędzia SN Przemysław Kalinowski.

Sędziowie SN: Grzegorz Misiurek, Lech Walentynowicz

(sprawozdawca).

S ą d N a j w y ż s z y – S ą d D y s c y p l i n a r n y z udziałem sędziego

Sądu Okręgowego – Zastępcy Rzecznika Dyscyplinarnego oraz protokolanta po

rozpoznaniu w dniu 7 grudnia 2007 r. sprawy sędziego Sądu Rejonowego w związku z

odwołaniem obwinionej od wyroku Sądu Apelacyjnego – Sądu Dyscyplinarnego z

dnia 15 maja 2007 r., sygn. akt (...)

1 ) z m i e n i ł z a s k a r ż o n y w y r o k w t e n s p o s ó b , ż e z o p i s u

c z y n u p r z y p i s a n e g o o b w i n i o n e j w y e l i m i n o w a ł

s p r a w ę o s y g n a t u r z e I C o 1 9 5 / 0 6 ;

2 ) w p o z o s t a ł y m z a k r e s i e z a s k a r ż o n y w y r o k u t r z y m a ł

w m o c y ;

3) kosztami postępowania odwoławczego obciążył Skarb Państwa.

U z a s a d n i e n i e

Sąd Apelacyjny – Sąd Dyscyplinarny wyrokiem z dnia 15 maja 2007 r. uznał

obwinioną – sędziego Sądu Rejonowego za winną tego, że w okresie od dnia 10

października 2005 r. do dnia 17 lipca 2006 r. w A., jako sędzia sprawozdawca w I

Wydziale Cywilnym Sądu Rejonowego, w rozpoznanych sprawach dopuściła się

przewinień służbowych polegających na oczywistej i rażącej obrazie przepisów prawa,

tj. art. 350 § 1 i 2 k.p.c. oraz art. 361 k.p.c. przez to, że nie wydając postanowień o

sprostowaniu omyłek pisarskich i niedokładności dokonała przeróbek na oryginałach

2

orzeczeń w następujących sprawach: I Co 195/06, I Co 26/06, I Ns 173/04, I Co

339/01, I Ns 94/06 i I C 246/05, zaś w orzeczeniach w sprawach: I Ns 391/04, I Co

835/05 i I Co 904/05 wbrew paragrafowi 138 ust. 3 rozporządzenia Ministra

Sprawiedliwości z dnia 19 listopada 1987 r. – Regulamin wewnętrznego urzędowania

sądów powszechnych nie omówiła naniesionych poprawek, tj. przewinienia

dyscyplinarnego z art. 107 § 1 u.s.p. i za to na mocy art. 109 § 1 pkt 1 u.s.p. wymierzył

jej karę dyscyplinarną upomnienia.

Sąd Dyscyplinarny dokonał następujących ustaleń faktycznych:

W sprawie o podział majątku wspólnego (I Ns 391/04) obwiniona przy użyciu

korektora zatarła dotychczasowy zapis słowny kwoty „sześćset trzydzieści 94/100”

przyznanej jako wynagrodzenie biegłemu w postanowieniu z dnia 12 stycznia 2006 r.,

wpisując „siedemset dziesięć 54/100”. Uczyniła to przed podpisaniem i ogłoszeniem

orzeczenia.

W postanowieniu z dnia 10 października 2005 r. (I Co 835/05) obwiniona

dokonała odręcznej poprawki numeru bankowego tytułu egzekucyjnego, wpisując rok

„2006”. Uczyniła to przed podpisaniem i ogłoszeniem orzeczenia.

W postanowieniu z dnia 8 listopada 2005 r. (I Co 904/05) obwiniona poprawiła

odręcznie przy użyciu korektora kwotę „4100”, a także w oznaczeniu sygnatury

sprawy dopisała litery „Co”. Uczyniła to przed podpisaniem i ogłoszeniem orzeczenia.

W postanowieniu z dnia 12 stycznia 2006 r., w sprawie I Co 26/06, obwiniona

błędnie określiła sygnaturę jako „I Co 25/06”. Następnie sporządzony został inny,

różniący się układem graficznym, egzemplarz z oznaczeniem sygnatury „I Co 26/06”,

który sędzia Sądu Rejonowego podpisała i który został załączony do akt sprawy.

Przewodnicząca I Wydziału Cywilnego Sądu Rejonowego zarządzeniem z dnia 5

czerwca 2006 r. poleciła obwinionej przedstawić akta z jej referatu (I Ns 173/04)

celem rozważenia sprostowania postanowienia z dnia 16 stycznia 2006 r. przez

wpisanie nazwiska protokolanta oraz daty i miejsca rozpoznania sprawy. Obwiniona

sędzia Sądu Rejonowego przerobiła orzeczenie w ten sposób, że odręcznie dopisała w

postanowieniu nazwisko protokolanta oraz datę rozpoznania sprawy.

Przewodnicząca Wydziału wydała zarządzenie o przedstawieniu obwinionej akt

sprawy I Co 339/01 celem rozważenia sprostowania omyłki pisarskiej w

postanowieniu z dnia 30 lipca 2001 r. Obwiniona sędzia przerobiła to postanowienie w

ten sposób, że w błędnej sygnaturze „I Co 338/01” skreśliła cyfrę „8”, nadpisując

cyfrę „9”.

Przewodnicząca Wydziału zarządzeniem z dnia 19 czerwca 2006 r. zleciła

obwinionej przedstawienie akt sprawy I Ns 94/06 celem sprostowania błędnej

sygnatury zamieszczonej w postanowieniu z dnia 22 maja 2006 r. Obwiniona dokonała

wówczas odręcznej przeróbki sygnatury, skreślając cyfrę „136” i nadpisując „94”.

3

W sprawie I C 246/05 obwiniona przerobiła datę postanowienia o przyznaniu

biegłemu wynagrodzenia, skreślając cyfrę „5” i nadpisując cyfrę „6”.

W orzeczeniach w czterech sprawach obwiniona sędzia dokonała błędnych

wpisów, a mianowicie w postanowieniu z dnia 5 stycznia 2006 r. (I Co 1176/05)

błędnie wpisała nazwisko dłużnika, w wyroku zaocznym w sprawie I C 84/05 – datę

orzeczenia, a w postanowieniach w sprawach I Co 6/06 i I Co 195/06 – sygnatury

orzeczeń. W sprawach tych obwiniona nie dokonała przerobienia orzeczeń,

odmawiając sprostowania omyłek.

Sąd Dyscyplinarny uznał, że sędzia Sądu Rejonowego – nie dokonując poprawek

orzeczeń w sprawach I C 84/05, Co 6/06, I Co 195/06 i I Co 1176/05 – nie dopuściła

się przewinienia dyscyplinarnego w tym zakresie. Za oczywiste i rażące naruszenie

prawa Sąd uznał natomiast dokonanie przez obwinioną przeróbek i poprawek

wskazanych orzeczeń, przed i po ich podpisaniu oraz ogłoszeniu, z pominięciem

przewidzianej prawem procedury przewidzianej w art. 350 § 1 i 2 k.p.c. w związku z

art. 367 k.p.c. oraz w § 138 ust. 3 regulaminu sądowego (art. 107 § 1 u.s.p.),

wymierzając za to przewinienie służbowe karę dyscyplinarną upomnienia (art. 109 § 1

pkt 1 u.s.p.).

Powyższy wyrok został zaskarżony przez obwinioną, która w odwołaniu wniosła

– w pierwszej kolejności – o jego zmianę i uniewinnienie jej od wszystkich

przypisanych przewinień służbowych. Alternatywne wnioski zmierzały natomiast do

zmiany wyroku i odstąpienia od wymierzenia kary na podstawie art. 109 § 5 u.s.p.

albo do uchylenia wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania.

Sędzia Sądu Rejonowego przedstawiła zarzut obrazy prawa materialnego, a

mianowicie art. 107 § 1 u.s.p., ponieważ – jej zdaniem – przypisane uchybienia

służbowe nie mają rażącego charakteru, nikomu nie wyrządziły szkody i nie cechuje

ich społeczna szkodliwość.

Zarzuciła również nadmierną surowość orzeczonej kary dyscyplinarnej (art. 438

pkt 4 k.p.k.), niedostosowaną do stopnia przewinienia.

W odwołaniu zamieszczone zostały również sugestie, że w postępowaniu

dyscyplinarnym nie zostały uwzględnione wszystkie jej wnioski, w szczególności w

odniesieniu do zbadania obowiązków pracodawcy (art. 943

§ 1 k.p. i art. 109 § 2 k.p.) i

stosunków międzyludzkich w Sądzie Rejonowym.

Sąd Najwyższy – Sąd Dyscyplinarny zważył, co następuje:

Nieuzasadniony jest wniosek o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie

sprawy do ponownego rozpoznania. Materiał dowodowy odnoszący się do

przypisanych obwinionej czynów jest oczywisty, niekwestionowany przez nią (z

wyjątkiem sprawy o sygnaturze I Co 195/06), potwierdzony w załączonych aktach.

Również postępowanie przed Sądem Dyscyplinarnym było prowadzone w sposób

4

prawidłowy. Obwiniona sędzia złożyła tam obszerne wyjaśnienia w zakresie

stawianych jej zarzutów. Co więcej, Sąd Dyscyplinarny na podstawie tych wyjaśnień

określił czas dokonania poprawek w sprawach o sygnaturach: I C 84/05, I Co 1176/05

i I Co 6/06.

Nie mają natomiast związku z postępowaniem dyscyplinarnym okoliczności

odnoszące się do pracodawcy, nawiązujące do przepisów art. 943

§ 1 k.p. i art. 109 § 2

k.p. Sąd Dyscyplinarny wykorzystał wszakże informacje o sytuacji osobistej

obwinionej, także na tle stosunków międzyludzkich, w kontekście orzeczonego

wymiaru kary. Miał bowiem na uwadze, że „znajdowała się ona w szczególnej sytuacji

zawodowej, było prowadzone przeciwko niej postępowanie dyscyplinarne, dochodziło

do nieporozumień z Przewodniczącą Wydziału, była zdenerwowana i przemęczona”.

Sąd Dyscyplinarny m.in. ustalił, że w sprawie o sygnaturze I Co 195/06

obwiniona nie dokonała poprawek orzeczenia. Fakt ten znajduje potwierdzenie w

załączonych aktach. Należało zatem – uwzględniając odwołanie w tej części – z opisu

czynu przypisanego obwinionej wyeliminować sprawę o sygnaturze I Co 195/06.

Mieści się to w sferze ustaleń faktycznych. W pozostałym zakresie zaskarżony wyrok

został utrzymany w mocy.

Przypisane obwinionej przewinienie służbowe jest oczywiste, jako że stanowi

naruszenie jednoznacznych przepisów prawa, w szczególności art. 350 § 1 i 2 k.p.c. W

przewidzianym tam trybie sprostowanie następuje w formie postanowienia sądu (art.

354 k.p.c. w związku z art. 350 § 1 i 2 k.p.c. i art. 361 k.p.c.). Istotne jest to, że

obwiniona sędzia nie stała pod zarzutem popełnienia oczywistych omyłek, co zdarza

się w postępowaniu sądowym, ale pod zarzutem uporczywej, wielokrotnej odmowy

sprostowania owych omyłek w sposób zgodny z prawem. Nierespektowanie

obowiązku ustawowego w tej ważnej kwestii procesowej nie może być uznane za

błahe, „techniczne”. Obowiązek ten ma bowiem obronić integralność i rzetelność

orzeczenia sądowego, gwarantując niemożność pozaprawnej ingerencji w jego treść.

Przypisane obwinionej przewinienie służbowe stanowi zatem nie tylko oczywistą, lecz

także rażącą obrazę prawa (art. 107 § 1 u.s.p.).

Stanowisko takie zajął już Sąd Najwyższy – Sąd Dyscyplinarny w wyroku

dyscyplinarnym z dnia 17 maja 2007 r., SNO 29/07. Uznał mianowicie, że

dokonywanie przez sędziego Sądu Rejonowego sprostowania orzeczeń bez wydawania

stosownych postanowień stanowi przewinienie dyscyplinarne (art. 107 § 1 u.s.p.).

Odstąpienie wówczas od wymierzenia kary na podstawie art. 109 § 5 u.s.p. nie

zmienia tej wiążącej oceny w odniesieniu do oczywistego i rażącego naruszenia

prawa.

Z przedstawionych przyczyn wymierzona obwinionej przez Sąd Dyscyplinarny

w rozpoznawanej sprawie kara upomnienia (art. 109 § 1 pkt 1 u.s.p.) nie może być

uznana za rażąco niewspółmierną (art. 438 pkt 4 k.p.k.). Jest to bowiem

5

najłagodniejsza kara w katalogu kar dyscyplinarnych, a ponadto obwiniona skorzystała

już z dobrodziejstwa przewidzianego w art. 109 § 5 u.s.p. Sąd Dyscyplinarny

uwzględnił przy tym okoliczności mogące przemawiać za złagodzeniem kary.

Kosztami postępowania odwoławczego został obciążony Skarb Państwa (art. 133

u.s.p.).