IV KK 321/07

WYROK Z DNIA 21 GRUDNIA 2007 R.

IV KK 321/07

Przepis art. 60 § 4 k.p.k. nie ma zastosowania, jeżeli pokrzywdzony

przed upływem terminu przedawnienia, przewidzianego w art. 101 § 2 k.k.,

złożył do prokuratora skargę przeciwko określonej osobie o popełnienie

przestępstwa – niezależnie od tego, czy jest ono ścigane z oskarżenia pu-

blicznego czy prywatnego – a prokurator odstąpił prawomocnie od ścigania

wobec stwierdzenia, że przestępstwo ścigane jest z oskarżenia prywatne-

go, i uznał, iż interes społeczny nie wymaga jego działania z urzędu w myśl

art. 60 § 1 k.p.k.

Przewodniczący: sędzia SN J. Dołhy (sprawozdawca).

Sędziowie: SN M. Buliński, SA (del. do SN) J. Krośnicki.

Sąd Najwyższy w sprawie Tomasza B., oskarżonego z art. 157 § 2

k.k., po rozpoznaniu w Izbie Karnej na rozprawie w dniu 21 grudnia 2007 r.,

kasacji, wniesionej przez pełnomocnika oskarżyciela prywatnego, od wyro-

ku Sądu Okręgowego w C. z dnia 27 kwietnia 2007 r., uchylającego wyrok

Sądu Rejonowego w Z. z dnia 1 grudnia 2006 r.,

u c h y l i ł zaskarżony wyrok i na podstawie art. 17 § 1 pkt 6 k.p.k. w zw. z

art. 101 § 2 k.k. i art. 102 k.k. u m o r z y ł postępowanie karne przeciwko

oskarżonemu Tomaszowi B. (...)

2

U Z A S A D N I E N I IE

Wyrokiem Sądu Rejonowego w Z. z dnia 1 grudnia 2006 r. Tomasz

B. skazany został za przestępstwo z art. 157 § 2 k.k. na karę grzywny – 80

stawek dziennych, przy przyjęciu jednej stawki na kwotę 15 zł. Apelację od

tego wyroku wniósł obrońca oskarżonego zarzucając obrazę prawa proce-

sowego – art. 4, art. 5 § 2, art. 424, art. 442 § 3 k.p.k. oraz błąd w ustale-

niach faktycznych.

Sąd Okręgowy w C., wyrokiem z dnia 27 kwietnia 2007 r. uchylił za-

skarżony wyrok i na podstawie art. 17 § 1 pkt 6 k.p.k. w zw. z art. 101 § 2

k.k. umorzył postępowanie karne przeciwko oskarżonemu Tomaszowi B.

Od tego wyroku kasację na niekorzyść oskarżonego wniósł pełno-

mocnik oskarżyciela prywatnego Jana B. Kasacja zarzuca mające istotny

wpływ na treść wyroku rażące naruszenie przepisów prawa, a to: art. 17 §

1 pkt 6 k.p.k., art. 437 § 2 k.p.k. w zw. z art. 439 § 1 pkt 9 k.p.k. oraz art.

487 k.p.k., art. 488 § 1 k.p.k. w zw. z art. 101 § 2, 3 k.k. oraz art. 60 § 4

k.p.k., przez bezzasadne uchylenie wyroku Sądu Rejonowego w Z. z dnia

1 grudnia 2006 r. i umorzenie postępowania w sprawie z uwagi na przyję-

cie, że nastąpiło przedawnienie karalności przestępstwa z oskarżenia pry-

watnego, skoro prywatny akt oskarżenia wpłynął do Sądu w dniu 27 stycz-

nia 2003 r. w sytuacji, gdy Prokurator Okręgowy w C. w dniu 10 stycznia

2003 r. zawiadomił pokrzywdzonego o swym stanowisku w sprawie, pole-

gającym na odmowie objęcia ściganiem z oskarżenia publicznego czynu z

art. 157 § 2 k.k., podczas gdy wobec zgłoszenia przez pokrzywdzonego

Jana B. już w dniu 25 września 2001 r. zawiadomienia o przestępstwie z

wnioskiem o ściganie i ukaranie Tomasza B., m. in. za spowodowanie u

pokrzywdzonego obrażeń ciała – które to zawiadomienie stanowiło akt

oskarżenia (art. 487 k.p.k., art. 488 § 1 k.p.k.) i przerwało bieg terminu

3

przedawnienia karalności przestępstwa z art. 157 § 2 k.k., obowiązkiem

oskarżyciela publicznego było – wobec treści rozstrzygnięcia zawartego w

postanowieniu Prokuratora Okręgowego w C. z dnia 2 stycznia 2003 r. do-

ręczonym pokrzywdzonemu dnia 10 stycznia 2003 r. – przekazanie akt

sprawy w zakresie czynu z art. 157 § 2 k.k. Sądowi Rejonowemu w Z. z

jednoczesnym poinformowaniem o tym Jana B. jako pokrzywdzonego i

oskarżyciela prywatnego, co nie miało miejsca albowiem akta sprawy Pro-

kuratora Rejonowego w Z. przekazano do Sądu Rejonowego w Z. po dniu

27 stycznia 2003 r. na żądanie Sądu.

W konkluzji skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i prze-

kazanie sprawy Sądowi Okręgowemu w C. do ponownego rozpoznania.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Podstawę rozstrzygnięcia Sądu odwoławczego stanowiło ustalenie,

że pokrzywdzony wniósł prywatny akt oskarżenia w dniu 27 stycznia 2003

r., zatem „nie zachował przewidzianego prawem 14-dniowego terminu, o

którym mowa w art. 60 § 4 k.p.k., liczonego od 10 stycznia 2003 r.”, dlatego

też należało przyjąć, że z końcem dnia 24 stycznia 2003 r. upłynął okres

przedawnienia (art. 102 § 2 k.k.).

Skarżący zasadnie podnosi, że przepis art. 60 § 4 k.p.k. nie ma w

sprawie zastosowania. Oczywiste jest, że przepisy zawarte w art. 60 k.p.k.

regulują zasady ingerencji prokuratora w sprawach o przestępstwa ścigane

z oskarżenia prywatnego. Sytuacja procesowa określona w art. 60 § 4

k.p.k. zachodzi tylko wtedy, gdy w sprawie o przestępstwo ścigane z

oskarżenia prywatnego prokurator wszczął postępowanie z urzędu, bez

uprzedniego wyrażenia przez pokrzywdzonego woli co do wszczęcia po-

stępowania karnego przeciwko sprawcy takiego przestępstwa bądź przez

wniesienie oskarżenia do sądu, bądź złożenie skargi lub zawiadomienia o

takim przestępstwie do prokuratora albo do Policji. Przepis art. 60 § 4 k.p.k.

nie ma natomiast zastosowania, jeżeli pokrzywdzony przed upływem ter-

4

minu przedawnienia, przewidzianego w art. 101 § 2 k.k., złożył do prokura-

tora skargę przeciwko określonej osobie o popełnienie przestępstwa – nie-

zależnie od tego, czy jest ono ścigane z oskarżenia publicznego czy pry-

watnego – a prokurator odstąpił prawomocnie od ścigania wobec stwier-

dzenia, że przestępstwo ścigane jest z oskarżenia prywatnego, i uznał, iż

interes społeczny nie wymaga jego działania z urzędu w myśl art. 60 § 1

k.p.k. (por. uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 20 kwietnia 1974 r., VI KZP

55/73, OSNKW 1974, z. 7 – 8, poz. 128).

W realiach niniejszej sprawy wniesienie przez pokrzywdzonego w

dniu 25 września 2001 r. skargi na Policji przeciwko Tomaszowi B., uznać

należy za wszczęcie postępowania karnego, przerywające w myśl art. 102

k.k. bieg przedawnienia. Terminem materialnym przedawnienia karalności

przestępstwa ściganego z oskarżenia prywatnego jest – co do zasady –

termin roku od dnia, gdy pokrzywdzony dowiedział się o osobie sprawcy

(art. 101 § 2 in princ. k.k.). Jeżeli zaś w tym czasie wszczęto postępowanie

karne przeciwko osobie, karalność tego przestępstwa ustaje z upływem 5

lat od zakończenia tego okresu (art. 102 k.k.). Odnosząc to do realiów

sprawy stwierdzić należy, że zarzucony oskarżonemu czyn został popeł-

niony w dniu 23 września 2001 r., a pokrzywdzony złożył na Policji skargę

w dniu 25 września 2001 r. W sytuacji, gdy sprawca znany był pokrzyw-

dzonemu już w chwili zdarzenia, karalność zarzucanego oskarżonemu

czynu ustała w dniu 24 września 2007 r. Zaskarżony wyrok zapadł w dniu

27 kwietnia 2007 r., kasację wniesiono w dniu 28 czerwca 2007 r.

W tych warunkach, skoro kasację na niekorzyść oskarżonego wnie-

siono przed upływem terminu przedawnienia, a termin ten upłynął przed

dniem jej rozpoznania, sąd kasacyjny orzekł z przełamaniem kierunku ka-

sacji (art. 434 § 2 k.p.k. w zw. z art. 518 k.p.k. i art. 529 k.p.k.), uznając, że

zaskarżone orzeczenie jest sprzeczne z zasadami procesu karnego, a

5

elementarny wymóg praworządności wymaga umorzenia postępowania na

podstawie art. 17 § 1 pkt 6 k.p.k. w zw. z art. 101 § 2 k.k. i art. 102 k.k.