SNO 1/08

UCHWAŁA Z DNIA 25 STYCZNIA 2008 R.

SNO 1/08

Przewodniczący: sędzia SN Antoni Kapłon (sprawozdawca).

Sędziowie SN: Jadwiga Żywolewska-Ławniczak, Zbigniew Korzeniowski.

S ą d N a j w y ż s z y  S ą d D y s c y p l i n a r n y z udziałem protokolanta

w sprawie sędziego Sądu Okręgowego po rozpoznaniu w dniu 25 stycznia 2008 r. w

związku z zażaleniem prokuratora na uchwałę Sądu Apelacyjnego  Sądu

Dyscyplinarnego z dnia 19 października 2007 r., sygn. akt (...), w przedmiocie

odmowy udzielenia zezwolenia na pociągnięcie do odpowiedzialności karnej

u c h w a l i ł :

1. u t r z y m a ć w m o c y zaskarżoną u c h w a ł ę ,

2. kosztami postępowania odwoławczego obciążyć Skarb Państwa.

U z a s a d n i e n i e

Prokurator Apelacyjny wnioskiem z dnia 7 grudnia 2005 r., sygn. Ap II Ds. (...),

wystąpił o wydanie zezwolenia na pociągnięcie do odpowiedzialności karnej sędziego

Sądu Okręgowego za czyn zabroniony polegający na tym, że „daty bliżej nieustalonej,

we wrześniu 2003 r. w A., pełniąc funkcję Prezesa Sądu Rejonowego, będąc z tego

tytułu uprawnionym i zobowiązanym do wystawienia dokumentu w postaci opinii o

asesorze Sądu Rejonowego, kandydującym na stanowisko sędziego tegoż Sądu,

poświadczył nieprawdę co do okoliczności mającej znaczenie prawne, wskazując w

tym dokumencie, że odnotował zasadną skargę na decyzję Sądu, któremu

przewodniczył asesor, podczas gdy w rzeczywistości skargę tę uprzednio, w piśmie z

dnia 30 października 2001 r., sygn. Adm. (...), skierowanym do osoby skarżącej

osobiście uznał za niezasadną, a ponadto nie dopełnił obowiązku i przekroczył swe

uprawnienia stwierdzając w tej opinii, że docierały do niego liczne ustne skargi od

prokuratorów i adwokatów na sposób prowadzenia postępowań przez asesora Sądu

Rejonowego oraz sygnały o braku życzliwości i niewłaściwym jego zachowaniu

wobec osób orzekających w sądzie, przy czym wskazane wyżej okoliczności

stanowiły podstawę do wydania opinii negatywnej, chociaż nie podejmował osobiście

i nie zlecał weryfikacji zasadności tych skarg, po czym opinię tę w dniu 22 września

2005 r. przekazał do dyspozycji Prezesa Sądu Okręgowego, a dodatkowo informacje o

istnieniu tego typu niezweryfikowanych skarg przekazał innym osobom, również

sporządzającym opinie o tym asesorze, a następnie stanowisko swoje zawarte w opinii

zaprezentował w dniu 29 września 2004 r. podczas Zgromadzenia Przedstawicieli

2

Sędziów Okręgu Sądu Okręgowego, wpływając tym samym na ocenę pracy asesora

sądowego, przez co działał na szkodę interesu publicznego w postaci prawidłowego

przebiegu sędziowskiego postępowania nominacyjnego oraz na szkodę interesu

prywatnego tego asesora, poprzez uniemożliwienie mu uzyskania nominacji

sędziowskiej, tj. za czyn kwalifikowany z art. 231 § 1 k.k. w zb. z art. 271 § 1 k.k.

Sąd Apelacyjny – Sąd Dyscyplinarny [uchwała z dnia 5 kwietnia 2006 r., sygn.

akt ASDo (...)] uchwalił odmówić zezwolenia na pociągnięcie do odpowiedzialności

karnej sędziego Sądu Okręgowego.

Sąd Najwyższy – Sąd Dyscyplinarny, po rozpoznaniu sprawy w związku z

zażaleniem prokuratora, uchwałą z dnia 15 września 2006 r., sygn. akt SNO 46/06,

uchwalił zaskarżoną uchwałę utrzymać w mocy.

Prokurator Prokuratury Apelacyjnej postanowieniem z dnia 27 grudnia 2007 r.,

sygn. akt Ap II Ds. (...) SW umorzył śledztwo wobec sędziego Sądu Okręgowego o

czyn z art. 231 § 1 k.k. w zb. z art. 271 § 1 k.k., wobec braku zezwolenia sądów

dyscyplinarnych na pociągnięcie tych osób do odpowiedzialności karnej.

Zażalenie na to postanowienie złożył pokrzywdzony asesor sadowy (k. 681

prokuratorskich akt głównych sprawy).

Prokurator Prokuratury Okręgowej delegowany do Ministerstwa

Sprawiedliwości (Biura do spraw Przestępczości Zorganizowanej Prokuratury

Krajowej), postanowieniem z dnia 27 lutego 2007 r., sygn. akt PR IV Dsn (...),

postanowił zażalenie asesora sądowego uwzględnić i zaskarżone postanowienie

uchylić w całości.

W efekcie prowadzonego dalej postępowania karnego Prokurator Apelacyjny

sformułował wniosek o wydanie zezwolenia na pociągnięcie do odpowiedzialności

karnej sędziego Sądu Okręgowego za czyny zabronione polegające na tym, że:

„I. daty bliżej nieustalonej, we wrześniu 2004 r. w A., pełniąc funkcję Prezesa

Sądu Rejonowego, działając w celu osiągnięcia korzyści osobistej, przekroczył swoje

uprawnienia w ten sposób, że nakłaniał sędziego Sądu Rejonowego X. Y. do

określonego załatwienia sprawy swojego krewnego Mirosława M., a mianowicie

warunkowego umorzenia postępowania karnego lub umorzenia ze względu na

znikomą szkodliwość społeczną czynu, bezprawnie wpływając tym samym na decyzję

orzeczniczą sędziego, przez co działał na szkodę interesu publicznego w postaci

prawidłowego funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości, tj. o czyn z art. 231 § 1 i 2

k.k.,

II. daty bliżej nieustalonej, w okresie od dnia 11 lipca 2003 r. do dnia 18 marca

2004 r. w A., pełniąc funkcję Prezesa Sądu Rejonowego, działając w celu osiągnięcia

korzyści osobistej, przekroczył swoje uprawnienia w ten sposób, że nakłaniał sędziego

Sądu Rejonowego X. Y., pełniącego funkcję Przewodniczącego III Wydziału Karnego

Sądu Rejonowego, do przydzielenia sprawy oskarżonego Henryka D. sędziemu, który

3

mógłby ją załatwić korzystnie dla oskarżonego, przez co działał na szkodę interesu

publicznego w postaci prawidłowego funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości, tj. o

czyn z art. 231 § 1 i 2 k.k.”

Sąd Apelacyjny – Sąd Dyscyplinarny uchwałą z dnia 19 października 2007 r.,

sygn. akt (...), uchwalił odmówić zezwolenia na pociągnięcie do odpowiedzialności

karnej sądowej za czyny z art.231 § 1 i 2 k.k. sędziego Sądu Okręgowego.

Uchwałę ową zaskarżył zażaleniem – na niekorzyść – Prokurator Krajowy

zarzucając:

„a) błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, mający

wpływ na jego treść, polegający na przyjęciu, że zebrane w sprawie dowody nie dają

podstaw do przyjęcia, iż zachodzi dostateczne uzasadnienie popełnienia przez

sędziego Sądu Rejonowego przestępstw określonych we wniosku o zezwolenie na

pociągnięcie do odpowiedzialności karnej, podczas gdy prawidłowa ocena materiału

dowodowego, zwłaszcza zeznań świadków: Rafała S., Macieja T. oraz Tomasza W.

prowadzi do wniosku przeciwnego,

b) obrazę przepisów postępowania, która miała wpływ na treść orzeczenia, a

mianowicie:

- obrazę art. 7 k.p.k. polegającą na przekroczeniu granic swobodnej oceny

dowodów poprzez kształtowanie przez Sąd przekonania o okolicznościach sprawy na

podstawie ujawnionych w sprawie dowodów, ocenionych w sposób dowolny, z

pominięciem zasad prawidłowego rozumowania, wskazań wiedzy i doświadczenia

życiowego, co skutkowało wydaniem uchwały odmawiającej zezwolenia na

pociągnięcie sędziego Sądu Okręgowego do odpowiedzialności karnej za czyny z art.

231 § 1 i 2 k.k.,

- obrazę art. 80 § 2 c ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. – Prawo o ustroju sądów

powszechnych (Dz. U. Nr 98, poz.1070 ze zm.) poprzez przyjęcie, iż w stosunku do

sędziego, wobec którego toczy się postępowanie o zezwolenie na pociągnięcie do

odpowiedzialności karnej, wynikający z zebranych dowodów stopień

prawdopodobieństwa popełnienia przestępstwa musi być wyższy, od danych

uzasadniających przedstawienie samych zarzutów, podczas gdy decyzja o

pociągnięciu sędziego do odpowiedzialności karnej wymaga takiego samego, jak w

myśl art. 313 § 1 k.p.k., dostatecznie uzasadnionego podejrzenia, tj.

prawdopodobieństwa wyższego, „niż zwykle”, w oparciu o co wniósł o uchylenie

zaskarżonej uchwały i przekazanie sprawy Sądowi Apelacyjnemu – Sądowi

Dyscyplinarnemu do ponownego rozpoznania.

Sąd Najwyższy – Sąd Dyscyplinarny zważył, co następuje:

Zażalenie jest bezzasadne i to w stopniu oczywistym.

4

Na wstępie odnieść się wypada do swoistego sposobu procedowania

prokuratorów po zapadnięciu cyt. uchwały Sądu Najwyższego – Sądu

Dyscyplinarnego z dnia 15 września 2006 r., SNO 46/06.

Treść tego rodzaju uchwały powinna skutkować zakończeniem postępowania w

zakresie określonym we wniosku o zezwolenie na pociągnięcie do odpowiedzialności

karnej, co zresztą znalazło odzwierciedlenie w powołanym wyżej postanowieniu

prokuratora o umorzeniu śledztwa.

Jednakże Prokurator Krajowy, uwzględniając zażalenie pokrzywdzonego asesora

sądowego, uchylił zaskarżone postanowienie w całości.

Skutkiem tego postanowienia było prowadzenie postępowania wobec sędziego

Sądu Okręgowego w dalszym ciągu, bez określenia o jaki czyn (lub też czyny) chodzi.

Należy nadmienić, iż prokurator nie odniósł się w ogóle do kuriozalnych

skądinąd zarzutów i ich motywacji, zawartych w powołanym środku zaskarżenia,

wykorzystując sytuację do kontynuowania śledztwa, mimo prawomocnego

zakończenia dwuinstancyjnego postępowania dyscyplinarnego.

Charakterystyczny sposób prowadzenia owego śledztwa obrazuje, m.in.

przesłuchanie sędziego Sądu Okręgowego w charakterze świadka (zob. k. 787 akt

głównych prokuratorskich).

Końcowym efektem, wieńczącym prowadzone z taką determinacją

postępowanie, było sformułowanie, w ponownie postawionym wniosku o pociągnięcie

sędziego Sądu Okręgowego do odpowiedzialności karnej, zupełnie nowych zarzutów,

wyżej, w dosłownym brzmieniu, zacytowanych.

Wracając wszakże do samego zażalenia, to lektura zarówno zarzutów tamże

postawionych jak i części motywacyjnej tego środka zaskarżenia uprawnia do

stwierdzenia, że jego autorka kwestionuje ocenę dowodów, głównie osobowych, jak

też wyciągnięte na skutek takiej wadliwej oceny wnioski skutkujące – zdaniem

skarżącej – błędnymi ustaleniami faktycznymi poczynionymi przez Sąd Apelacyjny –

Sąd Dyscyplinarny.

Ogólnie rzecz ujmując, część motywacyjna zażalenia w znacznej części

poświęcona jest prezentacji określonych judykatów, głównie Sądu Najwyższego, oraz

wybranych poglądów nauki prawa.

Nie wchodząc w merytoryczną ocenę tychże, ich stopień ogólności, przy braku

jakiegokolwiek odniesienia przez autorkę zażalenia do realiów sprawy niniejszej,

czyni je w istocie zupełnie bezużytecznymi.

W pozostałej części uzasadnienia zażalenia znajdujemy prezentację własnego

oglądu autorki tego środka zaskarżenia co do oceny dowodów, przy braku tego

rodzaju argumentów, które pozwoliłyby na skuteczne zakwestionowanie oceny

materiału dowodowego, dokonanej przez Sąd Apelacyjny – Sąd Dyscyplinarny, także

co do wnioskowania i konkretnych już ustaleń faktycznych.

5

W szczególności nie udało się wykazać, na czym miałoby polegać uchybienie

zasadom logicznego rozumowania.

Sąd Apelacyjny – Sąd Dyscyplinarny w części motywacyjnej uchwały poddał

dogłębnej, szczegółowej analizie istotny w sprawie materiał dowodowy, a w

szczególności dowody osobowe w postaci wyjaśnień sędziego Sądu Okręgowego oraz

zeznań świadków: Rafała S., Tomasza W., Macieja T., Piotra W.

Przekonująco wykazał, dlaczego uznał za wiarygodne wyjaśnienia sędziego Sądu

Okręgowego, odnosząc się przy tym do dowodów materialnych, wskazujących na

metodykę pracy wymienionego, jako prezesa sądu, oraz bieg spraw, na których

przebieg miał rzekomo wpływać.

Trafnie został także zobrazowany tok rozumowania Sądu dyscyplinarnego

pierwszej instancji, dlaczego odmówił waloru wiarygodności zeznaniom kluczowych

świadków (wspomnianych: Pawła S., Tomasza W., Macieja S.), które stanowiły

podstawę wniosku o uchylenie immunitetu. W szczególności zwrócić należy uwagę na

podkreślone przez ten Sąd okoliczności, które przemawiają za trafnym poglądem, iż

wymienieni świadkowie byli zainteresowani niekorzystnym dla sędziego Sądu

Okręgowego rozstrzygnięciem.

W tym miejscu wyłania się kwestia określenia przez Sąd dyscyplinarny

pierwszej instancji zeznań tychże świadków jako „pomówień”, co zakwestionowane

zostało w zażaleniu.

To prawda, że dla potrzeb procesu karnego słowem „pomówienie” z reguły

określa się wyjaśnienia oskarżonego, którymi obciąża on współoskarżonego. Nic nie

stoi jednak na przeszkodzie, aby owo słowo rozumieć szerzej jako posądzenie kogoś o

spełnienie czynu zabronionego, o ile osoba „pomawiająca” jest tym, z różnych

powodów zainteresowania.

Te właśnie okoliczności oraz rozbieżności w ich zeznaniach, spowodowały, iż

Sąd Apelacyjny – Sąd Dyscyplinarny uznał owe dowody za niewiarygodne.

Jak już wspomniano wyżej, takie stanowisko Sądu nie zostało skutecznie

podważone argumentacją zaprezentowaną w zażaleniu, a zatem podlega ochronie

przewidzianej w art. 7 k.p.k.

W takiej zaś sytuacji, jako oczywiście bezzasadny jawi się zarzut obrazy art. 80 §

2 ustawy z dnia 27 lipca 2001 roku – Prawo o ustroju sądów powszechnych, skoro

wobec dyskwalifikacji zeznań powołanych świadków i jednocześnie braku

jakichkolwiek innych dowodów o dostatecznie uzasadnionym podejrzeniu popełnienia

przestępstwa przez sędziego Sądu Okręgowego w ogóle mowy być nie może.

Nie można nie zauważyć i nie odnieść się do innej kwestii, a mianowicie do

wywodów skarżącej zawartych na str.16 i 17 uzasadnienia zażalenia (od słów

„Jednocześnie podnieść...” do „...przedmiotowej sprawie”). Tego rodzaju wywody w

sposób rażący wykraczają poza konieczną i potrzebną argumentację powołaną dla

6

wykazania słuszności postawionych zarzutów (niezależnie od tego, że racjonalnych

argumentów nie potrafi się wskazać), i noszą, co słusznie zauważa obrońca sędziego

Sądu Okręgowego w odpowiedzi na zażalenie, charakter insynuacji pod adresem Sądu

Apelacyjnego – Sądu Dyscyplinarnego.

Podsumowując, mając na uwadze, że konstytucyjna instytucja immunitetu

sędziowskiego ma służyć tylko i wyłącznie ochronie sędziego przed bezpodstawnym

pociąganiem go do odpowiedzialności karnej, nie znajdując żadnych podstaw do

uwzględnienia zażalenia, Sąd Najwyższy – Sąd Dyscyplinarny uchwalił jak na

wstępie.