III PK 69/07

Wyrok z dnia 20 lutego 2008 r.

III PK 69/07

Przepis art. 38 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (jed-

nolity tekst: Dz.U. z 2004 r. Nr 256, poz. 2572 ze zm.) przyznaje właściwemu or-

ganowi uprawnienie do odwołania dyrektora szkoły z pełnionej funkcji nie tylko

przypadkach zawinionego zachowania tego dyrektora, ale także, gdy jest to ko-

nieczne ze względu na prawidłowe funkcjonowanie kierowanej przez niego pla-

cówki oświatowej.

Przewodniczący SSN Kazimierz Jaśkowski, Sędziowie: SN Andrzej Wróbel,

SA Jolanta Pietrzak (sprawozdawca).

Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 20 lutego

2008 r. sprawy z powództwa Jana B. przeciwko Zespołowi Szkolnemu w C. o uchy-

lenie odwołania ze stanowiska pracy, na skutek skargi kasacyjnej powoda od wyroku

Sądu Okręgowego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Siedlcach z dnia 23

maja 2007 r. [...]

o d d a l i ł skargę kasacyjną.

U z a s a d n i e n i e

Powód Jan B. początkowo wystąpił z pozwem przeciwko Jerzemu L. - Wój-

towi Gminy C., domagając się uchylenia decyzji o odwołaniu go ze stanowiska dy-

rektora Zespołu Szkolnego w C. oraz zasądzenia odszkodowania z powodu utra-

conych zarobków i uszczerbku na zdrowiu. Ostatecznie jednak cofnął pozew prze-

ciwko wójtowi Gminy w C. i zrzekł się roszczenia, a wniósł powództwo przeciwko Ze-

społowi Szkolnemu w C., domagając się ustalenia, że odwołanie go ze stanowiska

dyrektora Zespołu Szkolnego w C. było bezpodstawne, zasądzenia na jego rzecz

odszkodowania z tytułu bezpodstawnego odwołania z funkcji dyrektora w wyso-

kości trzymiesięcznego dodatku funkcyjnego w kwocie 2.998,50 zł, odszkodowania

w kwocie 11.694,69 zł wraz z ustawowymi odsetkami od dnia 1 października 2004 r.

2

z powodu rozwiązania stosunku pracy z dniem 30 września 2004 r. bez zachowania

trzymiesięcznego terminu wypowiedzenia, kwoty 807,78 zł tytułem wyrównania za-

siłku chorobowego za wrzesień 2004 r., kwoty 8707,44 zł tytułem ekwiwalentu

za 8 tygodni urlopu wypoczynkowego w 2003 r. wraz z odsetkami od dnia wnie-

sienia pozwu oraz kosztów zastępstwa procesowego w podwójnej wysokości.

Wyrokiem z dnia 28 grudnia 2006 r. Sąd Rejonowy-Sąd Pracy i Ubezpie-

czeń Społecznych w Siedlcach oddalił powództwo Jana B. i zasądził od powoda

na rzecz pozwanego Zespołu Szkolnego w C. kwotę 1.800 zł tytułem zwrotu kosz-

tów zastępstwa procesowego.

Podstawą tego rozstrzygnięcia były następujące ustalenia faktyczne. Powód

zatrudniony był w Zespole Szkolnym w C., Publicznej Szkole Podstawowej w C. od

16 sierpnia 1960 r. w pełnym wymiarze czasu pracy kolejno na stanowiskach: nau-

czyciela, zastępcy kierownika Szkoły, dyrektora Szkoły, gminnego dyrektora Szkół,

dyrektora Szkoły, dyrektora Zespołu Szkolnego oraz nauczyciela. W dniu 18 wrześ-

nia 2003 r. Wójt Gminy C., po rozpoznaniu wniosku Jana B., nie wyraził zgody na

wyznaczenie mu terminu urlopu za 2003 r. argumentując to faktem braku wcze-

śniejszej zgody organu prowadzącego na wykorzystanie urlopu wypoczynkowego

poza okresem wakacji oraz niewystępowaniem w tej sytuacji wyjątkowego wypadku.

Jan B. był niezdolny do pracy: w 2002 r. - 22 dni, w 2003 r. - 107 dni, w 2004 r. –

103 dni. Wójt Gminy C. w dniu 21 lipca 2004 r. zwrócił się do M. Kuratora

Oświaty w W. o wydanie zgody na odwołanie Jana B. w trybie art. 38 ust. 1 pkt 2

ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty, a M. Kurator Oświaty w

W. pismem z dnia 4 sierpnia 2004 r. wyraził pozytywną opinię w sprawie odwołania

powoda. W dniu 17 sierpnia 2004 r. Jan B. otrzymał odwołanie go ze stanowi-

ska dyrektora Zespołu Szkolnego w C. z dniem 23 sierpnia 2004 r. na podstawie

art. 38 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty bez roz-

wiązania stosunku pracy. Jako podstawę odwołania wskazano częstą nieobec-

ność Jana B. w pracy spowodowaną niezdolnością do pracy z powodu cho-

roby, potwierdzoną zaświadczeniami lekarskimi. Niezdolność ta wpływała nieko-

rzystnie na prawidłowe funkcjonowanie szkoły w zakresie dydaktyczno - wycho-

wawczym, organizacyjnym i administracyjno - gospodarczym. W dniu 24 sierpnia

2004 r. Jan B. otrzymał od wójta Gminy C. pismo zawierające wypowiedzenie

dodatku funkcyjnego z dniem 31 sierpnia 2004 r. W dniu 25 sierpnia 2004 r. powód

otrzymał na piśmie propozycję przeniesienia go na stanowisko nauczyciela Pu-

3

blicznego Gimnazjum w C., a następnie zaproponowano mu ograniczenie wymiaru

zatrudnienia w Zespole do 11/18 etatu z proporcjonalnym zmniejszeniem wynagro-

dzenia. Na obie propozycje powód nie wyraził zgody. Jan B. pismem z dnia 21

września 2004 r. zaproponował odejście z pracy z dniem 30 września 2004 r.

W odpowiedzi otrzymał propozycję zawarcia porozumienia stron, na mocy któ-

rego stosunek pracy z nim zostanie rozwiązany na podstawie art. 20 ust. 2 Karty

Nauczyciela i zostanie mu wypłacona odprawa w wysokości 6 miesięcznego wyna-

grodzenia zasadniczego. Jan B. miał złożyć podanie o przejście z dniem 30 wrze-

śnia 2004 r. na emeryturę i strony miały zrezygnować z zawiadamiania związ-

ków zawodowych i Rady Powiatu M. Jan B. wyraził zgodę na rozwiązanie z nim

stosunku pracy na podstawie art. 20 Karty Nauczyciela pod warunkiem wywiązania

się pracodawcy ze zobowiązań wynikających z tego przepisu. Powód wnioskował

jednocześnie o przeniesienie go na emeryturę z dniem 1 października 2004 r. Pi-

smem z dnia 30 września 2004 r. pełniąca obowiązki dyrektora Zespołu Szkolnego

w C. Beata W. rozwiązała z Janem B. stosunek pracy na podstawie art. 20 ust. 1

pkt 2 Karty Nauczyciela z dniem 30 września 2004 r. Jan B. otrzymał odprawę w

wysokości 6 miesięcznego wynagrodzenia zasadniczego. W dniu 25 października

2004 r. powód otrzymał świadectwo pracy.

Wobec poczynionych ustaleń Sąd Rejonowy uznał, że roszczenia powoda są

w całości niezasadne, podnosząc w uzasadnieniu, że odwołanie powoda nastąpiło

na podstawie art. 38 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie

oświaty (jednolity tekst: Dz.U. z 1996 r. Nr 67, poz. 329 ze zm.) w związku z art. 17

ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. - Karta Nauczyciela (jednolity tekst:

Dz.U. z 2003 r. Nr 118, poz. 1112 ze zm.), który to przepis stanowi, że organ,

który powierzył nauczycielowi stanowisko kierownicze w szkole lub w placówce w

przypadkach szczególnie uzasadnionych, po uzyskaniu pozytywnej opinii kurato-

ra oświaty może odwołać nauczyciela ze stanowiska kierowniczego w czasie roku

szkolnego bez wypowiedzenia. Odwołanie takie nie pociąga za sobą rozwiązania

stosunku pracy w szkole, a odwołany dyrektor powraca na stanowisko nauczy-

ciela zajmowane przed powierzeniem mu stanowiska.

W ocenie Sądu pierwszej instancji częsta absencja chorobowa powoda w

pracy mogła zostać uznana za szczególnie uzasadniony przypadek w rozumie-

niu powołanego przepisu, jako że „szczególnie uzasadniony przypadek” to

wszelkie przypadki, zarówno zawinione jak niezawinione przez dyrektora, które

4

uniemożliwiają mu wykonywanie powierzonej funkcji. Na poparcie swego stanowi-

ska Sąd przywołał orzeczenie Sądu Najwyższego z 10 stycznia 2003 r. (I PK 74/02,

OSNP 2004 nr 13, poz. 221), w którym Sąd ten przyrównał czynność odwołania

dyrektora ze stanowiska do czynności prawa pracy zmieniającej treść stosunku

pracy. Bezsporne w sprawie jest, że powód w latach 2003 i 2004 był długotrwale

niezdolny do pracy (w 2003 r. - 107 dni, w 2004 r. - 59 dni). Te powtarzające się

nieobecności w pracy dyrektora, mimo że usprawiedliwione, bo spowodowane

chorobą, miały negatywny wpływ na funkcjonowanie placówki oświatowej i nie po-

zwalały na osiągnięcie celu zamierzonego w umowie o pracę, gdyż powodowały

dezorganizację pracy i konieczność zastępowania go oraz niepełną realizację pro-

gramu nauczania.

W ocenie Sądu pierwszej instancji spełniona została też druga przesłanka

wymieniona w art. 38 ust. 1 pkt 2 ustawy o systemie oświaty, skoro przed podję-

ciem przez wójta Gminy w C. decyzji o odwołaniu powoda ze stanowiska dyrektora

dysponował on pozytywną opinią Kuratora Oświaty w W. Odnośnie do zarzutu braku

pouczenia w piśmie odwołującym powoda ze stanowiska o prawie do odwołania

się do sądu pracy Sąd stwierdził, że pouczenie to ma charakter instrukcyjny, a

jego brak nie może stanowić podstawy roszczeń pracownika z art. 45 § 1 k.p. czy

art. 56 § 1 k.p. Natomiast brak w oświadczeniu o odwołaniu nazwiska osoby od-

wołanej nie miał prawnego znaczenia, bowiem w dacie jego dokonania w Zespole

Szkolnym w C. był tylko jeden dyrektor i był nim Jan B. Nadto Sąd stwierdził, że

uzasadnienie decyzji organu prowadzącego jest jasne, szczegółowe i niebudzą-

ce wątpliwości. Dlatego Sąd uznał, że odwołanie powoda ze stanowiska dyrektora

pozwanego było prawidłowe. Sąd doszedł także do przekonania, że pozwany prawi-

dłowo, zgodnie z art. 41 ust. 2 ustawy z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadcze-

niach pieniężnych w razie choroby i macierzyństwa (Dz.U. Nr 60, poz. 636 ze

zm.), pomniejszył podstawę zasiłku chorobowego powoda o składnik wynagrodze-

nia w postaci dodatku funkcyjnego. Dlatego roszczenie o zasądzenie kwoty 807,78

zł tytułem wyrównania zasiłku chorobowego za wrzesień 2004 r. uznał za niemające

podstawy prawnej i podlegające oddaleniu. Również niezasadne było, zdaniem

Sądu, roszczenie powoda o zasądzenie kwoty 8.707,44 zł tytułem ekwiwalentu za

urlop wypoczynkowy za 2003 r., skoro w czasie gdy w pozwanym Zespole prze-

prowadzany był remont, tj. w 2003 r., powód nie dysponował poleceniem lub

zgodą organu prowadzącego szkołę na niewykorzystanie urlopu wypoczynko-

5

wego w czasie ferii szkolnych i nie zwracał się do wójta o zgodę na wykorzy-

stanie urlopu w późniejszym terminie. Nie spełnił zatem wymogów art. 64 ust. 1 i art.

66 ust. 1 ustawy Karta Nauczyciela. Dlatego też brak jest przesłanek do zasądze-

nia na jego rzecz ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy. W ocenie

Sądu również bezzasadne okazało się roszczenie powoda o odszkodowanie za

rozwiązanie umowy o pracę. Zdaniem Sądu pierwszej instancji negocjacje stron, a

przede wszystkim wola przejścia powoda na emeryturę z dniem 1 października

2004 r. świadczą o tym, że zgodnym zamiarem stron było rozwiązanie stosunku

pracy na mocy art. 20 ust. 1 pkt 2 Karty Nauczyciela bez zachowania okresu

wypowiedzenia i wypłata jedynie odprawy w wysokości 6-miesięcznego wyna-

grodzenia zasadniczego.

Wyrokiem z dnia 23 maja 2007 r. Sąd Okręgowy-Sąd Pracy i Ubezpieczeń

Społecznych w Siedlcach oddalił apelację powoda i obciążył go obowiązkiem zwrotu

kosztów zastępstwa procesowego na rzecz pozwanego. Sąd Okręgowy podzielił

ustalenia faktyczne i zapatrywania prawne Sądu pierwszej instancji. Po pierwsze,

Sąd Okręgowy stwierdził, że wskazane okoliczności w postaci częstych nieobec-

ności powoda w pracy powodujących niemożność bieżącego podejmowania

decyzji dotyczących pracy szkoły w zakresie dydaktyczno-wychowawczym, organi-

zacyjnym i administracyjno - gospodarczym mogą być uznane za szczególnie uza-

sadniony przypadek uzasadniający odwołanie powoda z funkcji dyrektora. Sąd

Okręgowy powołał się w tym względzie na poczynione w sprawie ustalenia potwier-

dzające konieczność zastępowania dyrektora w zarządzaniu szkołą, organizowa-

nia zastępstw w nauczaniu przedmiotów wykładanych przez powoda oraz nie-

pełną realizację z tego powodu programu nauczania geografii (zeznania

świadków i informacja dla Wojewódzkiego Kuratora Oświaty) oraz na okoliczność,

że nieobecność powoda w pracy w kolejnych latach wynosiła: w 2003 r. - 107 dni

oraz w 2004 r. 54 dni i w kontekście powyższych okoliczności była wystarczają-

cym powodem do odwołania go z funkcji dyrektora Szkoły. Po drugie, Sąd Okrę-

gowy uznał, że odwołanie powoda z funkcji dyrektora z dniem 31 sierpnia 2004 r.

wywołało skutek w postaci zaprzestania wypłaty dodatku funkcyjnego i tym samym

wyłączenia go z podstawy zasiłku chorobowego od 1 września 2004 r. Po trzecie, z

treści pisemnych oświadczeń powoda oraz zastępcy dyrektora Szkoły wynikało, że

sposób i termin rozwiązania stosunku pracy został wspólnie uzgodniony, a to

wskazuje na rozwiązanie stosunku pracy w trybie porozumienia. W tym stanie rze-

6

czy uznać należało, że Sąd pierwszej instancji dokonał właściwej oceny sposobu

rozwiązania stosunku pracy z powodem. Wszakże w piśmie z dnia 20 września

2004 r. powód wyraził wolę negocjowania swojego odejścia z pracy, a w piśmie z

dnia 30 września 2004 r. wyraził zgodę na rozwiązanie stosunku pracy z dniem 30

września 2004 r. w oparciu o art. 20 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. - Karta Nau-

czyciela pod warunkiem wywiązania się przez pracodawcę z zobowiązań wynikają-

cych z tego artykułu i bez angażowania Oddziału ZNP i Rady Powiatu. Jednocze-

śnie powód prosił o przeniesienie go z dniem 1 października 2004 r. na emeryturę.

W odpowiedzi na to pismo pracodawca w tym samym dniu wyraził zgodę na roz-

wiązanie stosunku pracy w oparciu o art. 20 ust. 1 pkt 2 Karty Nauczyciela, zgod-

nie z pismem powoda z dnia 30 września 2004 r. i zobowiązał się do wypłaty sze-

ściomiesięcznej odprawy. Z powyższych oświadczeń stron wynikało, że powód

chciał negocjować swoje odejście z pracy a pracodawca na to się zgodził. Ustalo-

no wspólnie zarówno termin rozwiązania stosunku pracy jak i warunki jego roz-

wiązania, czyli wypłatę sześciomiesięcznej odprawy. Żadna ze stron nie wspomi-

nała ani o zachowaniu pełnego okresu wypowiedzenia, ani o jego skróceniu, a

zatem nie była to okoliczność podlegająca negocjacjom. Ponadto, okres wypo-

wiedzenia miałby zastosowanie w przypadku wypowiedzenia stosunku pracy, a

więc jednostronnego oświadczenia pracodawcy. Sytuacja taka nie miała miejsca w

niniejszej sprawie ponieważ obie strony stosunku pracy negocjowały sposób, ter-

min i warunki rozwiązania umowy o pracę.

Błędny jest zatem pogląd apelującego, że stosunek pracy został rozwiąza-

ny w trybie wypowiedzenia ze skróceniem okresu wypowiedzenia. Samo powołanie

się przez pracodawcę w piśmie z dnia 30 września 2004 r. na art. 20 ustawy Karta

Nauczyciela i użycie określenia - rozwiązuję z Panem stosunek pracy - nie zmienia

charakteru prawnego rozwiązania stosunku pracy, gdyż decydują o tym okoliczno-

ści faktyczne, jakie miały miejsce przy rozwiązywaniu stosunku pracy. W tym sa-

mym piśmie użyto także określenia „zgodnie z pismem z dnia 30 września 2004 r. i

wyrażoną w nim zgodą”, co wskazuje na uzgodnienie rozwiązania stosunku pracy.

Sąd Okręgowy uznał, że prawidłowe było również przyjęcie przez Sąd pierw-

szej instancji braku uprawnień powoda do dodatkowego urlopu, gdyż wbrew obo-

wiązującym w tym zakresie przepisom prawa powód nie dysponował ani uprzed-

nią, ani późniejszą zgodą organu prowadzącego szkołę na wykorzystanie urlopu

poza okresem ferii szkolnych. Nie było także obiektywnej potrzeby angażowania się

7

powoda w przeprowadzany w Szkole remont, gdyż remont ten przeprowadzał

Urząd Gminy jako inwestor. Wykonawca nie miał obowiązku uzgadniania z powo-

dem kwestii dotyczących remontu Szkoły. Sam fakt przebywania powoda w Szkole

w czasie remontu w związku z zamieszkiwaniem przez powoda w mieszkaniu na

terenie Szkoły nie daje podstaw do udzielenia urlopu poza okresem ferii szkolnych.

Skargę kasacyjną od tego wyroku wywiódł powód zarzucając naruszenie

prawa materialnego, tj. art. 38 ust.1 pkt 2 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o syste-

mie oświaty, poprzez błędną jego wykładnię i przyjęcie, iż w niniejszej sprawie za-

chodzi „przypadek szczególnie uzasadniony” dający podstawę do odwołania powoda

z funkcji dyrektora Zespołu Szkolnego w C. w czasie roku szkolnego bez wypowie-

dzenia; art. 41 ust.2 ustawy z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z

ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa, poprzez błędną jego

wykładnię i przyjęcie, iż powodowi nie przysługuje wyrównanie zasiłku chorobowego

za wrzesień 2004 r.; art. 20 ust.1, 3 i 5 oraz art. 66 ust.1 i 2 ustawy z dnia 26 stycznia

1982 r. Karta Nauczyciela, poprzez błędną jego wykładnię i przyjęcie, iż wobec

rozwiązania z powodem jako nauczycielem umowy o pracę za porozumieniem stron

nie należy się mu odszkodowanie z art. 20 ust.5 Karty Nauczyciela z powodu skróce-

nia okresu wypowiedzenia umowy, „a poza tym powodowi nie przysługuje ekwiwalent

pieniężny za niewykorzystany urlop wypoczynkowy za rok szkolny 2002/2003 z

uwagi na brak zgody organu prowadzącego na niewykorzystanie tego urlopu w cza-

sie letnich ferii”.

Wskazując na przytoczone podstawy skarżący domagał się uchylenia zaskar-

żonego wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgo-

wemu - Sądowi Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Siedlcach oraz zasądzenia

zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Żaden z zarzutów zawartych w skardze kasacyjnej nie okazał się zasadny.

Po pierwsze, brak podstaw do twierdzenia, że naruszony został art. 38 ust. 1 pkt 2

ustawy o systemie oświaty. Wbrew bowiem wywodom skarżącego wskazany w po-

wołanym przepisie „przypadek szczególnie uzasadniony” nie może być utożsamiany

wyłącznie z sytuacjami dającymi podstawę do rozwiązania stosunku pracy bez wy-

powiedzenia z winy pracownika. Okoliczność, że powołany przepis przewiduje moż-

8

liwość pozbawienia nauczyciela funkcji kierowniczej bez wypowiedzenia nie oznacza,

że przyczyny odwołania z funkcji winny być tożsame z przyczynami pozwalającymi

na rozwiązanie stosunku pracy w tym trybie. Nie wynika to wszak z treści całego po-

wołanego przepisu, skoro wśród okoliczności uzasadniających odwołanie z funkcji

kierowniczej bez wypowiedzenia art. 38 przewiduje w ust.1 pkt 1 lit. b ustalenie nega-

tywnej oceny pracy lub negatywnej oceny wykonywania zadań wymienionych w art.

34a ust. 2. Ten ostatni przepis stanowi natomiast, że organ prowadzący szkołę lub

placówkę sprawuje nadzór nad jej działalnością w zakresie spraw finansowych i ad-

ministracyjnych, z uwzględnieniem odrębnych przepisów. W zakresie wymienionym

w ust. 1 nadzorowi podlega w szczególności: 1) prawidłowość dysponowania przy-

znanymi szkole lub placówce środkami budżetowymi oraz pozyskanymi przez szkołę

lub placówkę środkami pochodzącymi z innych źródeł, a także gospodarowania mie-

niem; 2) przestrzeganie obowiązujących przepisów dotyczących bezpieczeństwa i

higieny pracy pracowników i uczniów; 3) przestrzeganie przepisów dotyczących or-

ganizacji pracy szkoły i placówki. Niewątpliwie w art.38 ust.1 pkt 1 lit. b wskazano

zatem takie przyczyny odwołania, które muszą być zawinione przez dyrektora szkoły.

Z kolei w pkt 2 powołany przepis również przewiduje możliwość odwołania z funkcji

kierowniczej bez wypowiedzenia w czasie roku szkolnego ale w „przypadkach

szczególnie uzasadnionych” po zasięgnięciu opinii kuratora oświaty.

Zestawienie treści tych dwóch przepisów uzasadnia wniosek, że zamiarem

ustawodawcy było przyznanie właściwemu organowi uprawnienia do odwołania dy-

rektora szkoły z pełnionej funkcji także w innych przypadkach niż zawinione działania

lub zaniechania tegoż dyrektora, jeśli okaże się to konieczne ze względu na prawi-

dłowe funkcjonowanie kierowanej przez taką osobę placówki oświatowej. Zasadność

tego wniosku potwierdza przewidziana w cytowanym przepisie konieczność uzyska-

nia opinii właściwego kuratora oświaty. Taka regulacja bowiem zapewnia wpływ nie-

zależnego od władz gminnych organu na decyzję w tym przedmiocie i tym samym

kontrolę prawidłowego stosowania przepisu odwołującego się do sytuacji wyjątko-

wych, a także zabezpiecza przed pochopnym korzystaniem z tego rozwiązania.

Zarówno w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, jak i w orzecz-

nictwie Sądu Najwyższego, przyjmuje się, że uchwała zarządu gminy o odwołaniu

dyrektora szkoły podstawowej w oparciu o art. 38 pkt 2 ustawy o systemie oświaty

powinna zawierać odpowiednie uzasadnienie (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia

19 lutego 1997 r., III RN 3/97, OSNAPiUS 1997 nr 19, poz. 369 oraz wyrok Sądu

9

Najwyższego z dnia 9 grudnia 2003 r., I PK 103/03, OSNP 2004 nr 21, poz. 371),

jako że zakres swobody organu gminy przy odwołaniu nauczyciela ze stanowiska

dyrektora szkoły jest ograniczony przepisami prawa oświatowego, a sfera uznania

tego organu jest co prawda znaczna, ale niepełna, bo musi on uwzględniać między

innymi ograniczenia wyraźnie ustanowione w art. 38 ustawy o systemie oświaty.

Przepis ten - jako stwarzający gwarancje dla stabilności stosunku zatrudnienia nau-

czycieli - musi być zarówno przez organy decydujące, jak i przez organy nadzoru-

jące, a także sprawujące kontrolę legalności decyzji podejmowanych w tym zakresie

(także przez sąd pracy), traktowany ze szczególną uwagą. Jeśli bowiem ustawo-

dawca stwarza dla pewnych wyraźnie określonych grup pracowników (w tym przy-

padku nauczycieli) szczególne i dosyć rygorystyczne gwarancje, to rzeczą organów

kontroli prawnej jest dołożenie wszelkich starań, by gwarancje te stały się rzeczywi-

ście funkcjonujące w praktyce. W wyroku z dnia 19 lutego 1997 r., III RN 3/97, Sąd

Najwyższy stwierdził, że art. 38 pkt 2 ustawy o systemie oświaty przewiduje możli-

wość odwołania nauczyciela „w przypadkach szczególnie uzasadnionych”, co ozna-

cza, że zarówno ocena, jak i uznanie organu, który powierzył nauczycielowi stanowi-

sko kierownicze, a następnie odwołuje go z tego stanowiska, nie mogą mieć cha-

rakteru dowolnego lub arbitralnego, lecz powinny być dokładnie i szczegółowo wy-

wiedzione oraz uargumentowane w uzasadnieniu podjętej decyzji (uchwały), zaś ów

wywód i argumentacja powinny podlegać wnikliwej kontroli zarówno organów nad-

zoru, jak i sądu.

W rozpatrywanej sprawie jako podstawę odwołania wskazano częstą nie-

obecność Jana B. w pracy spowodowaną niezdolnością do pracy z powodu

choroby, która to nieobecność wpływała niekorzystnie na prawidłowe funkcjono-

wanie szkoły w zakresie dydaktyczno - wychowawczym, organizacyjnym i admini-

stracyjno - gospodarczym. Z wiążących Sąd Najwyższy w postępowaniu kasacyj-

nym ustaleń wynika, że absencja chorobowa powoda rzeczywiście była znaczna i -

co ważniejsze - wpływała negatywnie na funkcjonowanie szkoły, a przed dokona-

niem odwołania Wójt Gminy w C. zasięgnął opinii Kuratora Oświaty w W. przed-

stawiając mu wskazane wyżej okoliczności skłaniające go do podjęcia takiej decy-

zji i uzyskał pozytywną opinię tegoż Kuratora. W tym stanie rzeczy uznać należy,

że odwołanie powoda z funkcji dyrektora nie naruszało art. 38 ust.1 pkt 2 ustawy o

systemie oświaty.

10

Konsekwencją powyższej konkluzji jest bezzasadność także drugiego z za-

rzutów dotyczącego naruszenia art. 41 ust. 2 ustawy z dnia 25 czerwca 1999 r. o

świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macie-

rzyństwa, poprzez przyjęcie, iż powodowi nie przysługuje wyrównanie zasiłku cho-

robowego za wrzesień 2004 r. Skoro odwołanie powoda z funkcji dyrektora było pra-

widłowe to zasadne było również wyłączenie dodatku funkcyjnego - już nienależnego

- z podstawy wymiaru zasiłku chorobowego.

Chybiony jest także zarzut naruszenia art. 20 ust. 1, 3 i 5 Karty Nauczyciela.

Powołany przepis w ust. 3 stanowi, iż rozwiązanie stosunku pracy z przyczyn okre-

ślonych w ust. 1 następuje z końcem roku szkolnego po uprzednim trzymiesięcznym

wypowiedzeniu, z zastrzeżeniem ust. 4, zaś w ust. 5, iż okres wypowiedzenia może

być skrócony do 1 miesiąca, z tym, że w takim wypadku nauczycielowi przysługuje

odszkodowanie za pozostałą część okresu wypowiedzenia w wysokości wynagro-

dzenia liczonego jak za okres urlopu wypoczynkowego. Okres, za który przysługuje

odszkodowanie, wlicza się nauczycielowi pozostającemu w tym okresie bez pracy do

okresu zatrudnienia. Odwołując się do treści cytowanych przepisów powód twierdził,

że skoro pozwany rozwiązał z nim stosunek pracy na podstawie art. 20 Karty Nau-

czyciela to winien wypłacić mu nie tylko odprawę przewidzianą w ust. 2 ale także od-

szkodowanie za okres wypowiedzenia. Stanowisko powoda na akceptację nie zasłu-

guje. Nie można przecież zapominać o tym, że w rozpatrywanej sprawie to powód

nie godząc się na proponowane przez pozwanego warunki dalszego zatrudnienia

wystąpił z inicjatywą rozwiązania stosunku pracy i przejścia na emeryturę z dniem 1

października 2004 r. Negocjacje w tym względzie toczyły się między stronami we

wrześniu 2004 r. a ostateczne stanowisko powoda zostało przedstawione w dniu 30

września 2004 r. Niewątpliwie zatem sytuacja, jaka w rozpatrywanej sprawie zaist-

niała, różni się od sytuacji przewidzianej w treści powołanych przez powoda przepi-

sów. Powoływane uregulowanie dotyczy przypadku kiedy rozwiązanie stosunku

pracy z nauczycielem następuje z inicjatywy pracodawcy i w terminie wybranym

przez tegoż pracodawcę. W takiej sytuacji oczywiste jest, że to tenże pracodawca

winien ponosić finansowe konsekwencje swego wyboru w tym względzie. Tymcza-

sem w rozpatrywanej sprawie termin rozwiązania stosunku pracy został wybrany

przez powoda i zaakceptowany przez pracodawcę. W takim przypadku obciążanie

go dodatkowo obowiązkiem wypłaty odszkodowania za skrócenie okresu wypowie-

dzenia nie znajduje uzasadnienia. W tym miejscu wypada przypomnieć, że ustawo-

11

dawca przewidział rozróżnienie tego typu sytuacji na gruncie uregulowań kodekso-

wych dotyczących ogółu pracowników, przewidując prawo do odszkodowania w razie

skrócenia okresu wypowiedzenia z inicjatywy pracodawcy w art. 361

k.p. i nie przewi-

dując takiego prawa w przypadku umownego ustalenia wcześniejszej daty rozwiąza-

nia stosunku pracy w art.36 § 6 k.p.

Wreszcie chybiony jest także zarzut naruszenia art. 66 ust.1 i 2 Karty Nauczy-

ciela. Powołany przepis stanowi, że w razie niewykorzystania urlopu wypoczynkowe-

go w całości lub części w okresie ferii szkolnych z powodu niezdolności do pracy

wywołanej chorobą lub odosobnieniem w związku z chorobą zakaźną, urlopu macie-

rzyńskiego, odbywania ćwiczeń wojskowych albo krótkotrwałego przeszkolenia woj-

skowego - nauczycielowi przysługuje urlop w ciągu roku szkolnego, w wymiarze uzu-

pełniającym do 8 tygodni. Urlop uzupełniający w ciągu roku szkolnego przysługuje

również dyrektorowi i wicedyrektorowi szkoły, którzy na polecenie lub za zgodą orga-

nu prowadzącego szkołę nie wykorzystali urlopu w czasie ferii szkolnych z powodu

wykonywania zadań zleconych przez ten organ lub prowadzenia w szkole inwestycji

albo kapitalnych remontów. W razie niewykorzystania przysługującego urlopu wypo-

czynkowego z powodu rozwiązania lub wygaśnięcia stosunku pracy, powołania do

zasadniczej służby wojskowej albo do odbywania zastępczo obowiązku tej służby, do

okresowej służby wojskowej lub do odbywania długotrwałego przeszkolenia wojsko-

wego - nauczycielowi przysługuje ekwiwalent pieniężny za okres niewykorzystanego

urlopu, nie więcej jednak niż za 8 tygodni w odniesieniu do nauczycieli, o których

mowa w art. 64 ust. 1, a nie więcej niż za 35 dni roboczych w odniesieniu do nauczy-

cieli, o których mowa w art. 64 ust. 3. Wyraźnie zatem uprawnienie do skorzystania z

urlopu uzupełniającego zostało powiązane z uprzednim poleceniem lub zgodą orga-

nu prowadzącego szkolę na niewykorzystanie urlopu w okresie ferii szkolnych. Z

wiążących ustaleń faktycznych wynika, że powód takim poleceniem lub zgodą nie

dysponował, a skoro tak to nie mógł nabyć prawa do urlopu uzupełniającego i tym

samym do ekwiwalentu pieniężnego za taki urlop.

Z przytoczonych względów skarga kasacyjna podlegała oddaleniu na mocy

art. 39814

k.p.c.

========================================