I CNP 116/07

Sygn. akt I CNP 116/07

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 6 marca 2008 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Zbigniew Strus (przewodniczący)

SSN Mirosław Bączyk

SSN Antoni Górski (sprawozdawca)

w sprawie ze skargi Spółdzielni Mieszkaniowej w J. o stwierdzenie

niezgodności z prawem prawomocnego wyroku Sądu Apelacyjnego z dnia 28 czerwca

2007 r., sygn. akt I ACa (…), wydanego w sprawie

z powództwa B. M.

przeciwko Spółdzielni Mieszkaniowej w J.

o zapłatę,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 6 marca 2008 r.,

oddala skargę.

Uzasadnienie

Sąd Apelacyjny wyrokiem z dnia 28 czerwca 2007 r. zmienił wyrok Sądu

Okręgowego z dnia 29 grudnia 2006 r. w zakresie oddalenia powództwa i zasądził od

pozwanej Spółdzielni na rzecz powódki 6017,91 zł oraz 301 zł kosztów postępowania

apelacyjnego. Zasądzona kwota roszczenia głównego dotyczy zatrzymanej przez

pozwaną Spółdzielnię należności z tytułu zużycia urządzeń sanitarnych oraz podłóg w

2

okresie użytkowania przez powódkę lokalu mieszkalnego. Powódka nie uiszczała opłat

eksploatacyjnych od tego lokalu, na skutek czego została wykluczona ze Spółdzielni,

orzeczono jej eksmisję, a następnie lokal sprzedano. Pozwana Spółdzielnia zatrzymała

m.in. kwotę 6017,91 zł z tytułu amortyzacji urządzeń sanitarnych i podłóg. Sąd

Apelacyjny uznał jednak, że zatrzymanie tej kwoty było bezpodstawne, gdyż urządzenia

oraz podłoga uległy normalnemu zużyciu w trakcie długotrwałego korzystania z nich,

a pozwana Spółdzielnia otrzymała cenę za sprzedawane mieszkanie, uwzględniającą

rzeczywisty stan techniczny mieszkania. Dlatego zasądził tę kwotę na rzecz powódki.

Pozwana wniosła skargę o stwierdzenie niezgodności tego rozstrzygnięcia

z prawem, a konkretnie z art. 229 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 16 września 1982 r. - Prawo

spółdzielcze, § 14 ust. 4 pkt 3 i § 64 statutu pozwanej Spółdzielni obowiązującego od

dnia 28 września 1995 r., art. 3 pkt 3 ustawy z dnia 19 grudnia 2002 r. o zmianie ustawy

o spółdzielniach mieszkaniowych, art. 1711

ust. 3 ustawy o spółdzielniach

mieszkaniowych oraz § 123 pkt 2 i § 124 pkt 2 obecnego statutu spółdzielni.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Sądy w obu instancjach odmiennie oceniły zasadność pretensji pozwanej

Spółdzielni o zwrot amortyzacji urządzeń sanitarnych i podłóg. Sąd Okręgowy uznał, że

roszczenie to jest uzasadnione w oparciu o § 124 statutu Spółdzielni, który stanowi

wprost, że „Spółdzielnia potrąca (…) z równowartości spółdzielczego własnościowego

prawa do lokalu koszty odnowienia zwalnianego lokalu i koszty urządzeń sanitarno –

technicznych.” Z kolei Sąd Apelacyjny, odwołując się do treści art. 229 § 1 i 1a ustawy z

dnia 16 września 1982 r. – Prawo spółdzielcze (t. jedn.: Dz. U. z 1995 r. Nr 54, poz.

288), przyjął, że pozwana mogła potrącić zniszczenie lokalu przekraczające normalne

zużycie, a ponieważ z racji długotrwałego korzystania przez powódkę z niego, doszło do

zniszczenia urządzeń, będącego skutkiem normalnego ich zużycia, potrącenie to było

nieuzasadnione. Wbrew przy tym krytyce skarżącego zauważyć należy, iż w

uzasadnieniu kwestionowanego wyroku Sąd Apelacyjny nie wypowiedział poglądu, że

statut spółdzielni nie może przewidywać obowiązku zwrotu przez byłego członka

należności z tytułu amortyzacji urządzeń techniczno – sanitarnych, lecz uznał, iż jest to

dopuszczalne, jeżeli ich zniszczenie przekracza miarę „normalnego zużycia”, co, według

jego oceny, w sprawie niniejszej nie miało miejsca. W ten sposób w sprawie doszło do

rozbieżnych ocen pomiędzy sądami obu instancji, co jeszcze nie oznacza,

że popełniono w niej delikt orzeczniczy, uzasadniający przypisanie Skarbowi Państwa

odpowiedzialności odszkodowawczej. W orzecznictwie przyjmuje się, że pojęcie

3

„niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia”, o jakim mowa w art. 4241

k.p.c.

ma charakter autonomiczny i nie można go utożsamiać z szeroko pojmowaną kategorią

bezprawności funkcjonującą w dziedzinie odpowiedzialności cywilnej (wyrok Sądu

Najwyższego z dnia 25 maja 2007 r., I CNP 17/07, LEX nr 286765). Ocena

„niezgodności z prawem” orzeczenia musi być dokonywana przy uwzględnieniu

stanowiącej istotę władzy sędziowskiej swobody orzekania w dziedzinie ustalania faktów

i wykładni stosowanego prawa. Dlatego, jak to przyjął Sąd Najwyższy w

reprezentatywnym dla tej materii wyroku z dnia 21 lutego 2007 r. I CNP 71/06, LEX nr

253389, orzeczenie niezgodne z prawem – w rozumieniu art. 4241

§ 2 k.p.c. w zw. z art.

4171

§ 2 k.c. - to takie orzeczenie, które jest niewątpliwie sprzeczne z zasadniczymi i

niepodlegającymi różnej wykładni przepisami, z ogólnie przyjętymi standardami

rozstrzygnięć albo zostało wydane w wyniku szczególnie rażąco błędnej wykładni lub

niewłaściwego zastosowania prawa, które jest oczywiste i nie wymaga głębszej analizy

prawnej. Innymi słowy, mimo braku wyraźnych podstaw normatywnych, niezgodność z

prawem rodząca odpowiedzialność odszkodowawczą Skarbu Państwa musi mieć

charakter kwalifikowany, elementarny i oczywisty, tylko bowiem w takim przypadku

orzeczeniu sądu można przypisać cech bezprawności (por. też podobne w tym duchu

inne, przykładowe orzeczenia- wyrok z dnia 31 marca 200 6 r., IV CNP 25/05, OSNC

2007, nr 1, poz. 17, z dnia 17 maja 2006 r., I CNP 14/06, niepubl., z dnia 7 lipca 2006 r.,

I CNP 33/06, OSNC 2007, nr 2, poz. 35, czy z dnia 4 stycznia 2007 r., V CNP 132/06,

niepubl.). Wychodząc z tych założeń, Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 24 lipca 2006 r. I

BP 1/06, (OSNP 2007, nr 15 – 16, poz. 216) uznał, iż wybór jednej z możliwych

interpretacji przepisów prawa, choćby okazała się ona nieprawidłowa, nie oznacza

niezgodności z prawem w rozumieniu art. 4241

§ 1 k.p.c. Wracając na grunt

rozpoznawanej sprawy, trzeba stwierdzić, że nawet jeśli można mieć zastrzeżenia co do

przyjętej przez Sąd Apelacyjny jako podstawy orzekania art. 229 § 1 pkt 3 prawa

spółdzielczego, który mówi o zużyciu lokalu, a nie o stanowiących przedmiot sporu m.

in. urządzeń sanitarno – technicznych, to zastosowanej przez ten Sąd wykładni tego

przepisu w żaden sposób nie można zakwalifikować jako oczywiście błędnej,

czy niedopuszczalnej, zwłaszcza, że np. podłogi nie można byłoby zaliczyć do

wspomnianej kategorii urządzeń sanitarno - technicznych, w związku z czym wątpliwa

jest możliwość domagania się przez spółdzielnię zwrotu jej amortyzacji, jeżeli zużycie

nie przekraczało granic „normalności”, a tego przecież Spółdzielnia powódce nie

zarzuca. W tej sytuacji brak jest podstaw do uznania, że skarżone orzeczenie jest

4

niezgodne z prawem w rozumieniu art. 4241

k.p.c., co skutkowało oddalenie skargi

(42411

§ 1 k.p.c.).