IV CSK 516/07

Sygn. akt IV CSK 516/07

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 14 marca 2008 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Jan Górowski (przewodniczący)

SSN Krzysztof Pietrzykowski (sprawozdawca)

SSN Katarzyna Tyczka-Rote

w sprawie z powództwa C.(...) SA w S.

przeciwko Gminie Miasta G.

o zapłatę,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 14 marca 2008 r.,

skargi kasacyjnej strony powodowej

od wyroku Sądu Apelacyjnego z dnia 31 maja 2007 r., sygn. akt I ACa (…),

1. oddala skargę kasacyjną;

2. zasądza od strony powodowej na rzecz strony pozwanej kwotę 3.600 (trzy

tysiące sześćset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania

kasacyjnego.

2

Uzasadnienie

C.(...) S.A. w S. wniosła przeciwko Przedsiębiorstwu Wodociągów i Kanalizacji

Spółce z o.o. w G. oraz Gminie Miasta G. powództwo o zasądzenie od pozwanych

solidarnie kwoty 1.384.391,36 zł wraz z odsetkami ustawowymi od dnia 16 sierpnia 2005

r. do dnia zapłaty oraz kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego. W

uzasadnieniu pozwu wskazała w szczególności, że dochodzona kwota stanowi

odszkodowanie z tytułu niewykonania przez pozwanych zobowiązania ustawowego

wynikającego z przepisu art. 31 ust. 1 ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym

zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków (Dz. U. Nr 72, poz. 747 ze

zm.; jedn. tekst z 2006 r. Nr 123, poz. 858 ze zm.), który, zdaniem powódki, nakłada na

pozwanych obowiązek odpłatnego przejęcia od niej wybudowanych przez nią ze

środków własnych, a eksploatowanych obecnie przez pozwanych urządzeń wodno-

kanalizacyjnych. Dnia 5 stycznia 2006 r. powódka zmodyfikowała powództwo w ten

sposób, że zażądała zasądzenia od pozwanego Przedsiębiorstwa Wodociągów i

Kanalizacji Spółki z o.o. w G. kwoty 467.924,79 zł wraz odsetkami w wysokości

ustawowej od dnia 6 sierpnia 2005 r. do dnia zapłaty oraz kosztów procesu, w tym

kosztów zastępstwa procesowego, cofając w stosunku do tego pozwanego w pozostałej

części powództwo i zrzekając się roszczenia, oraz zasądzenia od pozwanej Gminy

Miasta G. kwoty 916.465,57 zł wraz z odsetkami w wysokości ustawowej od dnia 6

sierpnia 2005 r. do dnia zapłaty oraz kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa

procesowego, cofając w stosunku do tej pozwanej w pozostałej części powództwo i

zrzekając się roszczenia. Dnia 28 marca 2006 r. powódka i pozwane Przedsiębiorstwo

Wodociągów i Kanalizacji Spółka z o.o. w G. zawarły ugodę sądową, zgodnie z którą

powódka przeniosła na pozwane Przedsiębiorstwo własność sieci wodociągowej przy ul.

L. w G. oraz sieci kanalizacji sanitarnej przy tej samej ulicy, a pozwany zobowiązał się

zapłacić powódce za te sieci kwotę 270.000 zł powiększoną o należny podatek VAT. W

związku z zawartą ugodą Sąd Okręgowy w G. postanowieniem z dnia 28 marca 2006 r.

umorzył postępowanie w stosunku do pozwanego Przedsiębiorstwa Wodociągów i

Komunikacji Spółce z o.o. w G.

Wyrokiem z dnia 13 czerwca 2006 r. Sąd Okręgowy w G. oddalił powództwo. Sąd

Okręgowy ustalił, że powódka C.(...) S.A. w S. była inwestorem budowy osiedla „C.(...)”

w G. przy ulicy P. i L., obok ulicy W.. Inwestycja została zrealizowana na podstawie

3

ostatecznych decyzji o zatwierdzeniu projektu budowlanego i udzieleniu pozwolenia na

budowę wydanych przez Prezydenta Miasta G. dnia 29 sierpnia 2000 r. i dnia 21

grudnia 2000 r. oraz zgodnie z decyzją o ustaleniu warunków zabudowy i

zagospodarowania z dnia 31 grudnia 1999 r. W trakcie realizacji inwestycji powódka

wybudowała, na podstawie uzgodnień poczynionych z Urzędem Miasta G. i

Przedsiębiorstwem Wodociągów i Kanalizacji Spółką z o.o. w G., ze środków własnych,

urządzenia kanalizacyjne i wodociągowe w postaci sieci wodociągowej, kanalizacji

sanitarnej i kanalizacji deszczowej w ulicy L. oraz kanału deszczowego pod ulicą W.

Łączny koszt wyniósł 1.384.391,36 zł. Wykonana przez powódkę sieć kanalizacyjna i

wodociągowa w ulicy L. została przyłączona do zbiorczego systemu wodociągowego i

kanalizacyjnego eksploatowanego przez Przedsiębiorstwo Wodociągów i Kanalizacji

Spółkę z o.o. w G.

W ocenie Sądu Okręgowego, żądanie powódki nie zasługuje na uwzględnienie.

Powołany przez powódkę art. 31 ust. 1 ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym

zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków jest, zdaniem Sądu,

przepisem przejściowym, został bowiem umieszczony w rozdziale 7 ustawy

zatytułowanym „zmiany w przepisach obowiązujących, przepisy przejściowe i końcowe”,

a jego celem jest uzyskanie odpowiedniej zapłaty przez osoby, które wybudowały

infrastrukturę wodociągowo-kanalizacyjną w czasie, gdy na przedsiębiorstwach

wodociągowo-kanalizacyjnych nie ciążył jeszcze wprowadzony przez art. 15 ust. 1

powołanej ustawy obowiązek zapewnienia budowy urządzeń wodociągowych i

kanalizacyjnych. Tymczasem inwestycja powódki została wprawdzie rozpoczęta przed

wejściem w życie ustawy, tj. przed dniem 14 stycznia 2002 r., jednak zakończyła się i

została opłacona już po tym dniu. Sąd Okręgowy wskazał również, że wyrok Sądu

Najwyższego z dnia 26 lutego 2003 r., II CK 40/2002, na który powódka się powołuje,

został przez nią opacznie zrozumiany. Z uzasadnienia tego wyroku wynika, iż dotyczy

on urządzeń wodociągowo-kanalizacyjnych wybudowanych i opłaconych przed

wejściem w życiem tej ustawy.

Zdaniem Sądu Okręgowego, Gmina Miasta G. nie poczyniła wobec powódki

żadnych zobowiązań umownych w kwestii zapłaty za wybudowane obiekty. Powoływane

w pozwie decyzje Prezydenta Miasta G. są aktami prawa administracyjnego wydanymi

na wniosek inwestora na podstawie ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym oraz

prawa budowlanego. Nie zawierają one zobowiązania, które rodziłoby po stronie

powodowej przesłanki do wysuwania roszczeń wobec Gminy, a dotyczą jedynie

4

obowiązku wykonania zamierzonych robót zgodnie z obowiązującymi regulacjami

prawnymi i normami technicznymi. Sąd Okręgowy podzielił również argumentację

pozwanej, iż będące przedmiotem sporu urządzenia kanalizacji deszczowej powódka

wybudowała na potrzeby własnej inwestycji. Nie budziło bowiem wątpliwości Sądu, iż

potrzeba ich budowy wynikła w związku z budową drogi, obsługującej osiedle „C.(...)” i

wiązała się z koniecznością odprowadzania wód opadowych i roztopowych z

utwardzonej powierzchni drogi. Koszt budowy rzeczonej kanalizacji wszedł więc do

ogólnych kosztów budowy tego osiedla i jako taki został wliczony przez powódkę w cenę

sprzedaży poszczególnych lokali mieszkalnych i użytkowych wybudowanych w ramach

osiedla. Przemawia za tym między innymi fakt, że inwestycja powódki została

rozpoczęta jeszcze przed wejściem w życie przepisów ustawy o zbiorowym

zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków, w związku z czym powódka,

dokonując kalkulacji kosztów budowy, nie brała pod uwagę potencjalnego prawa

domagania się od Gminy odpłatnego przejęcia urządzeń wodociągowych i

kanalizacyjnych wykonanych w ramach tej inwestycji.

Powódka wniosła apelację od wyroku Sądu Okręgowego, zaskarżając go w

całości oraz zarzucając naruszenie art. 31 ust. 1 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w

wodę przez błędną wykładnię, a z ostrożności procesowej również niezastosowanie

przez Sąd art. 405 k.c.

Sąd Apelacyjny wyrokiem z dnia 31 maja 2007 r. oddalił apelację i zasądził od

powódki na rzecz pozwanej Gminy Miasta G. kwotę 5.400 zł tytułem zwrotu kosztów

postępowania apelacyjnego. W uzasadnieniu podkreślił, że Gmina Miasta G. nie ma

legitymacji materialnoprawnej do występowania w niniejszym sporze po stronie

pozwanej. Z akt sprawy wynika bowiem, że pozwana Gmina Miasta G., na podstawie

przepisów art. 64-74 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (jedn.

tekst: Dz. U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591 ze zm.), utworzyła wraz z innymi gminami

ościennymi Komunalny Związek Gmin „D.(...)”. Zgodnie z § 3 pkt 1 Statutu Związku

Gmin, powierzono Związkowi zadania w zakresie dotyczącym m. in. wodociągów i

zaopatrzenia w wodę, kanalizacji oraz usuwania i oczyszczania ścieków. Od chwili

zarejestrowania związku, tj. od dnia 22 listopada 1991 r., wykonywanie tych zadań

publicznych przeszło, zgodnie z art. 3 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o

zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków z Gminy G. na

Związek Komunalny. Kanalizacja deszczowa, będąca przedmiotem sporu pomiędzy

stronami, mieści się w zadaniu „oczyszczania ścieków” przewidzianym w statucie,

5

bowiem pojęcie ścieków przewidziane w ustawie o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i

zbiorowym odprowadzaniu ścieków obejmuje również wody opadowe (art. 2 pkt 8 lit. c).

Związek Komunalny ma, zgodnie z art. 65 ust. 2 ustawy o samorządzie gminnym,

osobowość prawną, która zapewnia mu samodzielność w wykonywaniu zadań

określonych w statucie związku. W zakresie powierzonych Związkowi zadań wszelkie

prawa i obowiązki wykonują właściwe organy związku międzygminnego (art. 3 ust. 2

ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę). W statucie nie wskazano Gminy jako

podmiotu, który wykonuje prawa i obowiązki w rzeczonym zakresie. Natomiast

powierzenie firmie „S.(...)” Sp. z o.o. eksploatacji urządzeń kanalizacji deszczowej

znajduje podstawę w § 4 ust. 1 pkt 2 oraz w § 15 ust. 1 statutu. Odniesienie się zatem

do zarzutów apelacji, wobec stwierdzenia braku legitymacji materialnoprawnej pozwanej

Gminy, stało się zbyteczne. Ustalenie braku takiej legitymacji w niniejszym sporze jest

wystarczającą podstawą oddalenia powództwa i zaskarżone orzeczenie już tylko z tej

przyczyny nie mogło być uznane za wadliwe.

Powódka w skardze kasacyjnej zaskarżyła wyrok Sądu Apelacyjnego w całości,

zarzucając naruszenie prawa materialnego, mianowicie art. 3 ust. 1 i 2 w związku z art.

2 pkt 1 w związku z art. 31 ust. 1 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym

odprowadzaniu ścieków przez niewłaściwe zastosowanie, art. 471 k.c. w związku z art.

31 ust. 1 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu

ścieków przez niezastosowanie w sprawie i art. 405 k.c. przez niezastosowanie w

sprawie jako alternatywnej podstawy roszczenia, a także naruszenie przepisów

postępowania, mianowicie art. 233 § 1 k.p.c. przez przekroczenie granic swobodnej

oceny dowodów.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.

Zarzuty podniesione w skardze kasacyjnej w istocie stanowią polemikę ze

stanowiskiem zajętym w uzasadnieniu wyroku Sądu Apelacyjnego w kwestii braku

legitymacji biernej po stronie pozwanej Gminy Miasta G. Zgłoszenie zaś zarzutu

naruszenia art. 233 § 1 k.p.c. jest w skardze kasacyjnej niedopuszczalne w związku ze

sformułowaniem art. 3983

§ 3 k.p.c., stosownie do którego podstawą skargi kasacyjnej

nie mogą być zarzuty dotyczące ustalenia faktów lub oceny dowodów.

Brak jest podstaw do twierdzenia, że Sąd Apelacyjny niewłaściwie zastosował w

sprawie art. 3 ust. 1 i 2 w związku z art. 2 pkt 1 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w

wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków. Zgodnie z art. 64 ust. 1 ustawy z dnia 8

6

marca 1990 r. o samorządzie gminnym (jedn. tekst: Dz. U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591

ze zm.), gminy mogą tworzyć związki międzygminne w celu wspólnego wykonywania

zadań publicznych. Wprawdzie zbiorowe zaopatrzenie w wodę i zbiorowe

odprowadzanie ścieków jest zadaniem własnym gminy (art. 3 ust. 1 ustawy o zbiorowym

zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków). Jednakże w razie

wspólnego wykonywania przez gminy wymienionego zadania, określone w ustawie

prawa i obowiązki organów gminy wykonują odpowiednio właściwe organy związku

międzygminnego lub gminy wskazanej w porozumieniu międzygminnym (art. 3 ust. 2

ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków). Z

dniem ogłoszenia statutu związku międzygminnego, prawa i obowiązki gmin

uczestniczących w tym związku, związane z wykonywaniem zadań przekazanych

związkowi, przechodzą na związek (art. 64 ust. 3 ustawy o samorządzie gminnym). Sąd

Apelacyjny ustalił, że zgodnie z § 3 pkt 1 Statutu Związku Gmin, w którym uczestniczy

Gmina Miasta G., powierzono Związkowi zadania w zakresie dotyczącym m. in.

wodociągów i zaopatrzenia w wodę, kanalizacji oraz usuwania i oczyszczania ścieków.

W tej sytuacji Sąd Apelacyjny zasadnie przyjął, że w niniejszej sprawie znajdują

zastosowanie wymienione przepisy ustawy o samorządzie gminnym i ustawy o

zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków.

Zarzuty naruszenia art. 31 ust. 1 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i

zbiorowym odprowadzaniu ścieków przez niewłaściwe zastosowanie, art. 471 k.c. w

związku z art. 31 ust. 1 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym

odprowadzaniu ścieków oraz art. 405 k.c. są bezprzedmiotowe wobec przyjęcia przez

Sąd Apelacyjny, że Gmina Miasta G. nie ma legitymacji biernej w niniejszej sprawie.

Z przedstawionych powodów Sąd Najwyższy na podstawie art. 39814

k.p.c. orzekł

jak w sentencji.