II CSK 482/07

Sygn. akt II CSK 482/07

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 27 marca 2008 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Iwona Koper (przewodniczący)

SSN Grzegorz Misiurek

SSN Dariusz Zawistowski (sprawozdawca)

Protokolant Maryla Czajkowska

w sprawie z powództwa J. B.

przeciwko K. P. - Komornikowi Sądowemu Rewiru [...]

przy Sądzie Rejonowym w Ł. i C. B.

z udziałem interwenienta ubocznego po stronie pozwanego – K. P. -

Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej w W.

o zapłatę,

po rozpoznaniu na rozprawie w Izbie Cywilnej w dniu 27 marca 2008 r.,

skargi kasacyjnej powoda

od wyroku Sądu Apelacyjnego w […]

z dnia 3 kwietnia 2007 r., sygn. akt [...],

oddala skargę kasacyjną.

Uzasadnienie

2

Sąd Okręgowy w Ł. wyrokiem z dnia 23 lutego 2006 r. oddalił powództwo o

zapłatę wniesione przez J. B. przeciwko Syndykowi Masy Upadłości Zakładu

Ubezpieczeń „W.” S.A. C. B., K. P., D. B. – G. i Skarbowi Państwa

reprezentowanemu przez Sąd Rejonowy oraz umorzył postępowanie w pozostałym

zakresie. Sąd ten ustalił, że w maju 1993 r. syndyk masy upadłości Zakładu

Ubezpieczeń „W." S.A. złożył wniosek o zabezpieczenie powództwa przeciwko J.

B. między innymi poprzez zajęcie dywidendy z akcji Zakładu Ubezpieczeń i

Reasekuracji „P." S.A. Wniosek ten został uwzględniony. Komornik sądowy C. B.

wykonując postanowienie o zabezpieczeniu powództwa zajął 5000 akcji tej spółki.

Po uzyskaniu przez syndyka w 1997 r. tytułu wykonawczego zostało wszczęte

postępowanie egzekucyjne, w którym zajęte wcześniej akcje zostały sprzedane za

kwotę 90 000 zł. W tym czasie wartość jednej akcji wynosiła 189,07 zł.

W listopadzie 2001 r. ten sam komornik zajął 620 udziałów należących do powoda

w Przedsiębiorstwie Usług Komunalnych „K." w Ł. sp. z o.o. Ich wartość oszacował

na 62 000 zł. Z dniem 30 stycznia 2002 r. pozwany K. P. zastąpił pozwanego C. B.

w pełnieniu funkcji komornika. W dniu 4 marca 2002 r. K. P. sprzedał wskazane

wyżej udziały za kwotę 46 500 zł. Postępowanie upadłościowe Zakładu

Ubezpieczeń „W." S.A. zostało zakończone w 2004 r. Ukończenie tego

postępowania uzasadniało w ocenie Sądu Okręgowego umorzenie postępowania

wobec pozwanego syndyka „W." S.A. oraz postępowania w zakresie żądania

pozbawienia wykonalności tytułu wykonawczego. Ponieważ powód nie wykazał

istnienia żadnych działań pozwanej D. B. – G., które uzasadniałyby jej

odpowiedzialność, skierowane przeciwko niej powództwo podlegało oddaleniu. Sąd

Okręgowy uznał powództwo za bezzasadne również wobec pozostałych

pozwanych chociaż pozwani C. B. i K. P. naruszyli przepisy regulujące

prowadzenie egzekucji z akcji i udziałów i swoim działaniem wyrządzili powodowi

szkodę. Podstawę ich odpowiedzialności stanowił art. 769 k.p.c., który

odpowiedzialność komorników uzależniał od braku możliwości zapobieżenia

szkodzie za pomocą środków przewidzianych w k.p.c. Powód mógł zaś zapobiec

szkodzie wykorzystując dostępne mu środki w postaci skargi na czynności

3

komornika i powództwa przeciwegzekucyjnego. Nadto uzasadnione były zarzuty

przedawnienia podniesione przez pozwanych, z wyjątkiem pozwanego K. P.

Od wyroku oddalającego powództwo wobec pozwanych C. B. i K. P. powód

wniósł apelację, którą Sąd Apelacyjny uwzględnił w części dotyczącej pozwanego

K. P. wyrokiem z dnia 3 kwietnia 2007 r. Sąd drugiej instancji uznał za

usprawiedliwiony zarzut naruszenia art. 769 k.p.c. Podkreślił, że pozwani

odpowiadali na podstawie art. 23 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o komornikach

sądowych i egzekucji (Dz. U. Nr 133, poz. 882 ze zm. - dalej ukse) i Sąd Okręgowy

pomijając tę regulację nie rozpoznał istoty sprawy. Sąd Apelacyjny podzielił jednak

ocenę Sądu pierwszej instancji, że roszczenie powoda w stosunku do pozwanego

C. B. uległo przedawnieniu. Stąd apelacja powoda podlegała w części oddaleniu.

Skarga kasacyjna powoda od wyroku Sądu Apelacyjnego w części

oddalającej jego apelację, została oparta o podstawę naruszenia prawa

materialnego. Skarżący zarzucił naruszenie art. 442 § 1 k.c. oraz art. 123 § 1 pkt 1

k.c. w zw. z art. 187 § 1 k.p.c. w wyniku ich błędnej wykładni. W oparciu o te

zarzuty wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i uwzględnienie powództwa

wobec pozwanego C. B., ewentualnie jego uchylenie i przekazanie sprawy Sądowi

Apelacyjnemu do ponownego rozpoznania.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Sąd drugiej instancji przeprowadził poprawny wywód prawny odnoszący się

do oceny skutków wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 20 stycznia 2004 r.

(SK 26/03), stwierdzającego niezgodność z Konstytucją art. 769 k.p.c. Podkreślił

zasadnie, że należało oddzielić skutki wyroku Trybunału Konstytucyjnego w sferze

obowiązywania niekonstytucyjnego przepisu od możliwości jego stosowania.

W pełni usprawiedliwiona była jego ocena, że podstawę odpowiedzialności

pozwanych komorników za szkody wyrządzone wadliwym prowadzeniem przez

nich czynności egzekucyjnych stanowił art. 23 ukse. Usprawiedliwiona była również

ocena, że na gruncie tego przepisu roszczenie odszkodowawcze powoda wobec

pozwanego C. B. uległo jednakże przedawnieniu.

Zgodnie z brzmieniem art. 442 k.c. termin przedawnienia tego roszczenia

wynosił 3 lata od dnia, w którym powód dowiedział się o szkodzie i osobie

4

obowiązanej do jej naprawienia, nie więcej jednak, jak lat 10 od dnia, w którym

nastąpiło zdarzenie wyrządzające szkodę. Była nim niezgodna z przepisami

sprzedaż akcji należących do powoda. Powód jako uczestnik postępowania

egzekucyjnego miał świadomość, co do sposobu działania komornika,

a w szczególności wiedział, na jaką kwotę akcje te zostały oszacowane przez

komornika i za jaką kwotę zostały sprzedane. Ponieważ powód źródła szkody

upatruje w ich zaniżonej cenie, należy przyjąć, że w chwili, w której dowiedział się

o sprzedaży akcji, powziął wiadomość również o doznanej szkodzie. Do rozważenia

pozostało zatem istnienie drugiej przesłanki, od której istnienia uzależnione było

rozpoczęcie się biegu terminu przedawnienia, (dowiedzenie się przez powoda

o osobie obowiązanej do naprawienia szkody).

Nie sposób podzielić stanowiska skarżącego, że do czasu rozprawy z dnia

4 listopada 2003 r. nie miał on możliwości ustalenia danych osobowych komornika,

który dokonał zajęcia i sprzedaży akcji powoda. Powód wiedział, że egzekucję

prowadził komornik Rewiru [...] przy Sądzie Rejonowym w Ł. Indywidualizowało to

w sposób dostateczny osobę odpowiedzialną za wyrządzenie szkody. Powód

powinien mieć świadomość, że przy odpowiedzialności deliktowej komornika chodzi

o odpowiedzialność określonej osoby fizycznej, która swoim działaniem wyrządziła

mu szkodę. Nie znajduje zaś jakiejkolwiek racji stanowisko, że powód nie był w

stanie ustalić imienia i nazwiska komornika pełniącego obowiązki w określonym

rewirze. Trafna była zatem ocena, że wezwanie pozwanego C. B. do udziału w

sprawie na wniosek powoda z dnia 18 czerwca 2004 r. nastąpiło po upływie terminu

przedawnienia.

Bezzasadny był również zarzut naruszenia art. 123 § 1 k.c. w wyniku

przyjęcia przez Sąd Apelacyjny, że pozew wniesiony przez powoda w dniu

14 lutego 2002 r. nie spowodował przerwania biegu przedawnienia, mimo że jako

pozwanego oznaczono w nim komornika Rewiru [...] przy Sądzie Rejonowym w Ł.

Brak bowiem podstaw by tego rodzaju wadliwe oznaczenie przez powoda

pozwanego w sprawie mogło odnosić się równocześnie do komornika

sprawującego funkcję komornika w tym rewirze w dniu wniesienia pozwu

i komornika, który taką funkcję sprawował w przeszłości. Przyjęte przez powoda

oznaczenie pozwanego wskazywało na komornika aktualnie urzędującego

5

w rewirze oznaczonym przez powoda. Tej osobie (pozwanemu K. P.) doręczono

odpis pozwu. Brak było zatem podstaw by przyjąć, że wniesienie tego pozwu

spowodowało przerwanie biegu przedawnienia wobec pozwanego C. B.

Z przyczyn wyżej wskazanych skarga kasacyjna powoda była pozbawiona

uzasadnionych podstaw i podlegała oddaleniu na podstawie art. 39814

k.p.c. Sąd

Najwyższy oddalając skargę kasacyjną powoda nie orzekł o kosztach

pełnomocnika z urzędu powoda bowiem postępowanie z jego udziałem nie uległo

zakończeniu z uwagi na osobę pozwanego K. P. Dotyczy to odpowiednio również

kosztów zgłoszonych przez interwenienta ubocznego.

eb