I CSK 464/07

Sygn. akt I CSK 464/07

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 4 kwietnia 2008 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Józef Frąckowiak (przewodniczący, sprawozdawca)

SSN Elżbieta Skowrońska-Bocian

SSN Katarzyna Tyczka-Rote

w sprawie z powództwa L. A. in.

przeciwko Skarbowi Państwa reprezentowanemu przez Ministra Gospodarki

o zapłatę,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym

w Izbie Cywilnej w dniu 4 kwietnia 2008 r.,

skargi kasacyjnej powodów

od wyroku Sądu Apelacyjnego w […]

z dnia 15 czerwca 2007 r.,

uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Sądowi

Apelacyjnemu do ponownego rozpoznania i orzeczenia o

kosztach postępowania kasacyjnego.

Uzasadnienie

2

Wyrokiem z dnia 15 czerwca 2007 r. Sąd Apelacyjny zmienił, zaskarżony przez

powodów i pozwanego wyrok Sądu Okręgowego w W. z dnia 22 listopada 2006 r.,

w ten sposób, że w punkcie I i II obniżył, zasądzone od pozwanego Skarbu

Państwa reprezentowanego przez Ministra Gospodarki, na rzecz powodów, kwoty

w następujący sposób: 1) L. A. z 93 504 zł do kwoty 82 250 złotych, 2) J. A., S.

D. A., D. A. i R. S. z kwoty po 70 128 zł do kwot po 61 687 zł 50 gr. 3) M. M., R.

D. A. i W. A. z kwoty po 124 672 zł do kwot po 109 666,67 zł wraz z ustawowymi

odsetkami od dnia 19 listopada 2004 r. do dnia zapłaty, a w pozostałej części

powództwo oddalił. Ponadto Sąd ten oddalił w pozostałej części apelację powodów

oraz apelację pozwanego i rozstrzygnął o kosztach postępowania. W sprawie tej

ustalono, co następuje :

Na wniosek powodów Minister Gospodarki, decyzją z dnia 10 lipca 2000 r.,

uzupełnioną następnie decyzją z dnia 24 sierpnia 2000 r., stwierdził nieważność

zarządzenia Ministra Przemysłu i Handlu z dnia 1 lutego 1949 r. w sprawie

ustanowienia przymusowego zarządu państwowego nad przedsiębiorstwem „R. A.

i Synowie" Fabryczne Składy Papieru w K. z filią w P. w stosunku do części

nieruchomości o powierzchni 762,24 m2

położonej w K. przy ulicy S. F. 6 oraz

nieruchomości gruntowej położonej w P. przy ulicy P.[...]. Tymi samymi decyzjami

Minister Gospodarki stwierdził również nieważność orzeczenia Ministra Handlu

Wewnętrznego z dnia 11 października 1962 r. w sprawie przejścia na własność

Państwa wyżej wymienionych nieruchomości jako wchodzących w skład

wspomnianego przedsiębiorstwa.

Ponadto w decyzjach tych Minister Gospodarki stwierdził, że - zarządzenie

Ministra Przemysłu i Handlu z dnia 1 lutego 1949 r. w sprawie ustanowienia

zarządu przymusowego nad przedsiębiorstwem „R. A. i Synowie" Fabryczne

Składy Papieru w K. z filią w P. oraz orzeczenie Ministra Handlu Wewnętrznego z

dnia 11 października 1962 r. w sprawie stwierdzenia przejścia na własność

Państwa tego przedsiębiorstwa w stosunku do nieruchomości gruntowej położonej

w K. przy ul S.[...] i części nieruchomości przy ul. S. F. [...] o powierzchni 870,76

m2

, które aktualnie stanowią odrębne nieruchomości jako lokale i związane z nimi

udziały we współwłasności części budynku nie przeznaczonych do wyłącznego

3

użytku właścicieli poszczególnych lokali oraz udział w użytkowaniu wieczystym

wynoszący 527/1000 części działki - zostały wydane z naruszeniem prawa.

Minister Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej decyzją z dnia 10 lutego

2004 r. przyznał powodom odszkodowanie w kwocie 6 680 051 zł., natomiast

postanowieniem z dnia 30 marca 2004 r. odmówił uzupełnienia decyzji

odszkodowawczej i tym samym nie uwzględnił ich wniosku o przyznanie dalszego

odszkodowania.

Powodowie po ostatecznym sprecyzowaniu żądania, domagali się zasądzenia

kwoty 2 500 000 zł. Suma ta obejmuje wartość rozebranego budynku

magazynowego, usytuowanego w P. przy ulicy P. [...] oraz utracone korzyści z

tytułu niemożności korzystania z nieruchomości w postaci: budynku mieszkalnego

położonego przy ulicy P. [...] w P., budynku mieszkalnego położonego przy ulicy S.

F. [...] w K. o powierzchni 762,24 m2

w okresie od 17 października 1997 r. do 10

lipca 2000 r., budynku mieszkalnego położonego w K. przy ulicy S.

F.[...] o powierzchni 870,76 m2

w okresie od 17 października 1997 r. do 10 lutego

2004 r., budynku mieszkalnego przy ulicy S. [...] w K. w okresie od 17 października

1997 r. do 10 lutego 2004 r.

Sąd Okręgowy uznał, że powodowie mają legitymację czynną do domagania

się zasądzenia na ich rzecz odszkodowania, gdyż wykazali, że są spadkobiercami

poprzednich właścicieli przejętego w przymusowy zarząd państwowy, a następnie

na własność Państwa, przedsiębiorstwa. Ich udziały w kwocie odszkodowania,

odpowiadające udziałom w spadku. Podstawę prawną dla uwzględnienia roszczeń

odszkodowawczych powodów, w ocenie Sądu I instancji, stanowi art. 160 § 1

k.p.a. Mając na względzie całokształt materiału dowodowego, uwzględniając opinie

biegłych powołanych w sprawie, Sąd Okręgowy stwierdził, że powództwo jest

zasadne tylko w części i uwzględnił je w zakresie kwoty 748 032 zł (w rezultacie

czego zasądził na rzecz powodów kwoty odpowiadające ich udziałom w spadku).

Zasądzona Kwota 748 032 zł obejmowała wartość budynku magazynowego

położonego w P. przy ulicy P. [...] oraz wartość utraconych korzyści z budynku

mieszkalnego położonego przy ulicy S. F. [...] w K. o powierzchni 762,24 m2

, które

w okresie od 17 października 1997 r. do 10 lipca 2000 r. wyniosły 127 296,58 zł i z

4

budynku mieszkalnego położonego przy ulicy P. [...] w P., które za okres od 17

października 1997 r. do 10 lipca 2000 r. wyniosły 28 535,94 zł.

W ocenie Sądu powodowie posiadali roszczenie o zwrot przez stronę pozwaną

utraconych korzyści wyłącznie w zakresie budynku mieszkalnego położonego przy

ulicy S. F. [...] w K. o powierzchni 762,24 m2

i z budynku mieszkalnego położonego

przy ulicy P. [...] w P., ponieważ wobec stwierdzenia nieważności decyzji

administracyjnej odzyskali własność tych nieruchomości i dlatego mogli czerpać

z nich dochody. Natomiast w zakresie pozostałych nieruchomości, tj. budynku

mieszkalnego położonego w K. przy ulicy S. F. [...] o powierzchni 870,76 m2

i

budynku mieszkalnego przy ulicy S. [...] w K., co do których stwierdzone wydanie

decyzji z naruszeniem prawa nie doszło do odzyskania przez powodów ich

własności, a więc nie mogli czerpać z nich dochodów. Wypłacone na ich rzecz

odszkodowanie zaspokaja wszystkie roszczenia z tego tytułu. Wysokość

odszkodowania Sąd ustalił na podstawie art. 363 § 2 k.c. Odsetki ustawowe od

zasądzonych kwot na podstawie art. 481 § 1 k.c. przyznano od dnia wydania

wyroku.

Apelacje od powyższego wyroku złożyły obie strony. Rozpoznający apelacje

Sąd II instancji stwierdził, że prawidłowe odniesienie się do zarzutów apelacyjnych

dotyczących rozstrzygnięcia o żądaniu zasądzenia odszkodowania za szkodę

w postaci lucrum cessans, wymaga udzielania przez Sąd Apelacyjny odpowiedzi

na pytanie, kiedy odszkodowanie przyznane na podstawie art. 160 § 1 k.p.a.

obejmuje nie tylko naprawienie szkody rzeczywistej (damnum emergens) ale także

szkody w postaci lucrum cessans.

Sąd Apelacyjny, powołując się na wyrok Sądu Najwyższego z dnia 25 stycznia

2006 r., I CK 273/05, uznał, że zgodnie z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego

z dnia 23 września (K 20/02 OTK-A 2003/7/76), dochodzenie na podstawie art. 160

§ 1 k.p.a. odszkodowania w części obejmującej utracone korzyści jest możliwe tylko

w odniesieniu do szkód, które powstały po wejściu w życie Konstytucji (tj. po

17 października 1997 r.).

W ocenie Sądu Apelacyjnego, w uzasadnieniu uchwały składu siedmiu

sędziów Sądu Najwyższego z dnia 7 grudnia 2006 r., III CZP 99/06, uznano, że na

gruncie roszczeń odszkodowawczych dochodzonych na podstawie art. 160 k.p.c.,

5

źródłem szkody jest wydanie wadliwej decyzji administracyjnej i z tym faktem

należy łączyć powstanie zobowiązania. Konieczność wydania decyzji

stwierdzającej naruszenie prawa ma to znaczenie, że dopiero wówczas powstaje

możliwość żądania naprawienia szkody, a niezgodność z prawem istniejąca już

wcześniej, zostaje potwierdzona ze skutkiem ex tunc. Decyzja nadzorcza,

stwierdzająca nieważność ostatecznej decyzji administracyjnej lub uznająca, że

wydano ją z naruszeniem prawa, otwiera jedynie w sposób prejudycjalny możliwość

dochodzenia odszkodowania wobec podmiotu zobowiązanego do naprawienia

szkody. Decyzję tę można uznać za przesłankę skutecznego dochodzenia

roszczenia odszkodowawczego, a nie za zdarzenie, z którym związane jest

powstanie zobowiązania.

W ocenie Sądu Apelacyjnego źródłem szkody doznanej przez powodów było

wydanie decyzji administracyjnych w postaci zarządzenia Ministra Przemysłu

i Handlu z dnia 1 lutego 1949 r. w sprawie ustanowienia przymusowego zarządu

państwowego nad przedsiębiorstwem „R. A. i Synowie" Fabryczne Składy

Papieru w K. i orzeczenia Ministra Handlu Wewnętrznego z dnia 11

października 1962 r. w sprawie stwierdzenia przejścia tego przedsiębiorstwa na

własność Państwa. Już w dacie wydania tych decyzji szkoda w mieniu

poprzedników prawnych powodów powstała, ponieważ właściciele przedsiębiorstwa

utracili możliwość zarządzania nim oraz czerpania z niego dochodów.

Zdaniem Sądu Apelacyjnego, który powołał się w tym względzie na poglądy

wyrażone w doktrynie, za moment powstania szkody w rozumieniu art. 160 § 1

k.p.a. uznaje się datę pojawienia się tzw. pierwszego skutku (uszczerbku

w dobrach poszkodowanego). Jedna przyczyna (w tym wypadku decyzja

administracyjna) może powodować wiele skutków, lecz szkoda jest ciągle jedna.

Zwiększać się mogą jedynie jej rozmiary (np. powiększanie się szkody o corocznie

utracony dochód, jaki nieruchomość przynosi). Szkoda ma bowiem charakter

dynamiczny i obok pierwszego uszczerbku mogą pojawiać się dalsze, pozostające

w normalnym związku przyczynowym ze zdarzeniem uzasadniającym

odpowiedzialność odszkodowawczą, uszczerbki majątkowe w postaci zarówno

utraconych korzyści, jak i strat. Równocześnie Sąd Apelacyjny podkreślił, że

szkoda w rozumieniu art. 160 § 1 k.p.a., stanowi jedną z przesłanek powstania

6

zobowiązania w ramach którego Skarb Państw zobowiązany jest do naprawienia

szkody jaka ponieśli powodowie. Skoro zdarzenie powodujące powstanie

zobowiązania Skarbu Państwa do naprawienia szkody powstało przed wejściem

w życie Konstytucji RP, Sąd nie może oceniać przesłanek odpowiedzialności

władzy publicznej w świetle regulacji ustawy zasadniczej obowiązującej w dacie

orzekania. Przyjęcie stanowiska prezentowanego przez skarżących, w wyniku

dokonania odmiennej wykładni wyroku Trybunału Konstytucyjnego, oznaczałoby,

że chociaż zdarzenie stanowiące źródło szkody nastąpiło przed wejściem w życie

Konstytucji RP, to do oceny, części jego skutków w postaci szkody majątkowej

(za okres od dnia wejścia w życie Konstytucji do chwili jej naprawienia) należy

jednak stosować ustawę zasadniczą. Stosowanie Konstytucji RP w tej sytuacji

polegać musiałoby w istocie na ocenie jednej z przesłanek odpowiedzialności

odszkodowawczej pozwanego Skarbu Państwa, czyli szkody, która powstała przed

wejściem Konstytucji w życie, na podstawie regulacji w niej zawartych. Pogląd ten

nie jest trafy, a jego przyjęcie prowadzi do naruszeniem konstytucyjnej zasady

niedziałania prawa wstecz.

W ocenie Sądu Apelacyjnego pierwszy skutek, a więc strata w majątku

poprzedników prawnych powodów, pojawiła się w dacie wydania decyzji

administracyjnych z dnia 1 lutego 1949 r. i z dnia 11 października 1962 r. Skoro

szkoda powstała przed dniem wejścia w życie Konstytucji RP obowiązek

odszkodowawczy pozwanego Skarbu Państwa, wynikający z art. 160 § 1 k.p.a.,

ogranicza się jedynie do szkody rzeczywistej i nie obejmuje rekompensaty za

utracone korzyści, a więc naprawienia szkody w postaci lucrum cessans

(w przypadku powodów korzyści w formie pożytków cywilnych).

Zdaniem Sądu Apelacyjnego oddalenie przez Sąd Okręgowy powództwa

w zakresie żądania naprawienia szkody w postaci lucrum cessans było

prawidłowe, a więc apelacja powodów w tej części jako nieuzasadniona podlegała

oddaleniu. Natomiast apelacja pozwanego była uzasadniona w części

kwestionującej zasądzenie odszkodowania w wysokości 155 832,52 zł, chociaż

z innych przyczyn, niż powołane przez skarżącego w apelacji, co skutkowało

koniecznością zmiany wyroku.

7

Sąd Apelacyjny uznał za niedopuszczalne zgłoszenie w toku postępowania

apelacyjnego roszczenia powodów o naprawienie dalszych szkód w postaci

utraconych korzyści na podstawie art. 417 k.c. za zaniechanie wydania decyzji

administracyjnej w terminie. Taka zmiana podstawy roszczenia, która polega

w istocie na oparciu roszczenia o nowe okoliczności faktyczne, zdaniem Sądu

Apelacyjnego, stanowi niedopuszczalne w postępowaniu apelacyjnym rozszerzenie

powództwa.

W skardze kasacyjnej powodowie zarzucili naruszeniu prawa materialnego,

a mianowicie art. 160 § 1 k.p.a. w brzmieniu sprzed utraty mocy części tego

przepisu, będącej konsekwencją stwierdzenia jego niekonstytucyjności wyrokiem

Trybunału Konstytucyjnego z dnia 23 września 2003 r. (K 20/2002) - przez jego

niewłaściwe zastosowanie i błędne przyjęcie, że wynikające z niego ograniczenie

zakresu odszkodowania do poniesionej rzeczywistej szkody stosuje się także do

uszczerbków majątkowych (szkód), których źródłem była decyzja administracyjna

wydana z naruszeniem przepisu 156 § 1 k.p.a. przed wejściem w życie Konstytucji

RP, tj. przed dniem 17 października 1997 r., również wówczas, jeśli uszczerbki

majątkowe (szkody w postaci utraconych korzyści) z niej wynikające powstawały po

tej dacie i po tej dacie decyzja taka została uznana za nieważną, bądź wydaną

z naruszeniem prawa. Ponadto skarżący zarzucili naruszeniu przepisów

postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art.

328 § 2 k.p.c. w zw. z art. 213 § 2 k.p.c. przez nieodniesienie się w uzasadnieniu

wyroku do podniesionego w apelacji powodów zarzutu naruszenia art. 213 § 2

k.p.c. w wyroku Sądu I instancji przez jego niezastosowanie w sytuacji, w której

strona pozwana uznała powództwo co do zasady (co do wszystkich roszczeń

zgłoszonych w jego ramach), pozostawiając jedynie jego wysokość do uznania

Sądu.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Uznanie co do zasady przez pozwanego roszczeń powodów nie oznaczało, że

zgadza się on na wysokość zasądzonego im przez sąd odszkodowania. Co więcej

w sytuacji gdy co do części dochodzonego przez powodów roszczenia pozwany

w trakcie całego procesu konsekwentnie podnosił zarzut, że w okolicznościach

rozpoznawanej sprawy brak podstawy, na tle art. 160 k.p.a., dla zasądzenia

8

odszkodowania za utracone korzyści, zarzut naruszenia art. 213 k.p.c. i art. 328 § 2

k.p.c., nie może być uznany za zasadny.

Rację mają natomiast skarżący, gdy wskazują, że Sąd Apelacyjny dokonał

niewłaściwej wykładni art. 160 k.p.c. w związku z treścią jaką nadał temu

przepisowi Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia z dnia 23 września 2003 r.

(K 20/2002). W wyroku tym Trybunał uznał za niekonstytucyjne ograniczenie

odszkodowania przyznawanego na podstawie art. 160 § 1 k.p.a. tylko do szkody

rzeczywistej. Oznacza to, że zgodnie z powołanym wyrokiem zobowiązanie do

naprawienia szkody na podstawie art. 160 k.p.a., od chwili wejścia w życie

Konstytucji RP czyli od 17 października 1997 r., obejmuje także naprawienie

szkody polegającej na utracie spodziewanych korzyści (lucrum cessans). Trafnie

Sąd Apelacyjny podkreślił, że zobowiązanie Skarbu Państwa do naprawienia

szkody, spowodowanej wydaniem decyzji uznanej za niezgodną z prawem lub

uchylonej z tego powodu, powstaje z chwilą spełnienia się przesłanek, z którymi

ustawa łączy jego powstanie. Dla oceny powstania tego zobowiązania decydujące

znaczenie ma więc to kiedy nastąpiło zdarzenie powodujące szkodę, kiedy pojawiła

się szkoda oraz czy pomiędzy decyzją niezgodną z prawem a szkodą istnieje

adekwatny związek przyczynowy. Nie ulega wątpliwości, że w rozpoznawanej

sprawie, zdarzenie powodujące szkodę (wydanie decyzji niezgodnej z prawem)

miało miejsce przed wejściem w życie Konstytucji. Także przeważająca część

szkody, jaką powodowie z tego tytułu ponieśli, nastąpiła przed wejściem Konstytucji

w życie. Należy jednak zwrócić uwagę, że przynajmniej szkoda w postaci utraty

korzyści związanych z niemożliwością czerpania zysku z nieruchomości, których

pozbawiła powodów decyzja o oddaniu przedsiębiorstwa należącego do ich

poprzednika prawnego pod przymusowy zarząd Państwa, a następnie przejęcia go

na własność przez Państwo, powstała zarówno przed 17 października 1997 r. jak

i po tej dacie. Szkoda ta obejmuje bowiem utracone korzyści przez powodów od

chwili pozbawienia ich poprzednika prawnego możliwości korzystania

z nieruchomości wchodzących w skład należącego do niego przedsiębiorstwa do

czasu gdy jego spadkobiercy odzyskali tytuł prawny do władania tymi

nieruchomościami albo wyrównano im poniesiony w związku z tym uszczerbek.

Po odzyskaniu tego tytułu nawet jeżeli nie odzyskali faktycznego władztwa nad

9

nieruchomością mogą oni bowiem, na podstawie przepisów o rozliczeniach

pomiędzy posiadaczem a właścicielem nieruchomości (art. 224–229 k.c.),

dochodzić należnego im wynagrodzenia za korzystanie z rzeczy. Wynagrodzenie

szkody spowodowanej wydaniem decyzji zamyka zaś rozliczenia pomiędzy

Skarbem Państwa o poszkodowanym, gdyż nie ma on tytułu do nieruchomości

i uzyskał z tytułu bezprawnego pozbawienia go przysługującego mu prawa,

stosowane odszkodowanie; brak wobec tego podstaw prawnych do wysuwania

dalej idących roszczeń.

Dla właściwego rozstrzygnięcia rozpoznawanej sprawy podstawowe znaczenie

ma jednak, nieuwzględniona przez Sąd Apelacyjny okoliczność, że przy

zobowiązaniach, dla których podstawę prawna stanowi art. 160 k.p.a.,

ustawodawca wyraźnie odróżnia momentu powstania samego zobowiązania

i roszczenia o odszkodowanie, od chwili wymagalności takiego roszczenia. Gdy

chodzi o wskazanie osoby odpowiedzialnej za naprawienie szkody podstawowe

znaczenie, zgodnie z art. 36 ust 3 pkt 3 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. – Przepisy

wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach

samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191 ze zm.), ma moment powstania

zobowiązania (wydania decyzji, która wyrządziła szkodę). Natomiast wymagalność

roszczeń wynikających z takiego zobowiązania oraz ich przedawnienie zostało

w art. 160 § 6 k.p.a. związane - inaczej niż przy innych czynach niedozwolonych -

z chwilą gdy stała się ostateczna decyzja stwierdzająca nieważność decyzji

wyrządzającej szkodę lub decyzja stwierdzająca, że decyzja wyrządzająca szkodę,

została wydana z naruszeniem art. 156 § 1 k.p.a. Takie rozróżnienie pomiędzy

skutkami powstania zobowiązania Skarbu Państwa do naprawienia szkody

spowodowanej wydaniem decyzji administracyjnej a wymagalnością

i przedawnieniem wynikających z niego roszczeń znalazło swoje wyraźne

potwierdzenie w orzecznictwie Sądu Najwyższego. W uchwale siedmiu sędziów

z dnia z dnia 7 grudnia 2006 r., III CZP 99/2006 (OSNC 2007/6/79) Sąd Najwyższy

wskazał, że dla ustalenia osoby odpowiedzialnej za szkodę wywołaną wydaniem

decyzji administracyjnej decydujące znaczenie ma to kiedy została ona wydana.

Z drugiej strony za ugruntowane w orzecznictwie tego Sądu można uznać

stanowisko, że wymagalność roszczenia o naprawienie szkody wyrządzonej

10

wydaniem decyzji administracyjnej zostało uregulowane wyłącznie w art. 160 § 6

k.p.a. i nie stosuje się w tym wypadku przepisów ogólnych o czynach

niedozwolonych; tak Sąd Najwyższy w uchwale siedmiu sędziów z dnia

26 stycznia 1989 r., III CZP 58/1988 (OSNC 1989/9/129) oraz w uchwale siedmiu

sędziów z dnia z dnia 26 kwietnia 2006 r., III CZP 125/05 (OSNC 2006/12/194).

Wymagalności roszczenia o naprawienie szkody, która powstała w majątku

powodów po 17 października 1997 r. nie można więc wiązać z chwilą powstania

samego zobowiązania do naprawienia szkody (wydania decyzji administracyjnej,

która szkodę wyrządziła). Jeżeli co jest oczywiste powodowie nie mogli korzystać

z nieruchomości, której pozbawiła ich decyzje wydane w 1949 r. i 1962 r., także po

17 października 1997 r., a roszczenie w świetle art. 160 § 6 k.p.a. nie uległo

przedawnieniu, to ich powództwo w tym zakresie zasługuje na uwzględnienie.

Roszczenie to przysługuje powodom do momentu, kiedy odzyskali tytuł prawny do

nieruchomości lub odszkodowanie wyrównujące im szkodę spowodowaną

wydaniem decyzji, które pozbawiły ich poprzedników prawnych prawa władania tą

nieruchomością.

Mając na względzie powyższe Sąd Najwyższy, na podstawie art. 39815

§ 1

k.p.c., orzekł jak w sentencji.