SNO 17/08

UCHWAŁA Z DNIA 9 KWIETNIA 2008 R.

SNO 17/08

Przeniesienie sędziego na inne miejsce służbowe bez jego zgody na podstawie

art. 75 § 2 pkt 3 u.s.p. nie może być wiązane z jakimikolwiek nagannymi

zachowaniami sędziego i następuje w wyniku stwierdzenia okoliczności o

charakterze obiektywnym, których zaistnienie prowadzi do przyjęcia, że jest to

niezbędne przez wzgląd na powagę stanowiska sędziego.

Przewodniczący: sędzia SN Piotr Hofmański (sprawozdawca).

Sędziowie SN: Iwona Koper, Zbigniew Hajn.

S ą d N a j w y ż s z y  S ą d D y s c y p l i n a r n y z udziałem sędziego

Sądu Okręgowego Zastępcy Rzecznika Dyscyplinarnego Sądu Okręgowego oraz

protokolanta w sprawie sędziego Sądu Rejonowego po rozpoznaniu w dniu 9 kwietnia

2008 r. w związku z zażaleniem Kolegium Sądu Okręgowego na uchwałę Sądu

Apelacyjnego  Sądu Dyscyplinarnego z dnia 5 października 2007 r., sygn. akt (...), w

przedmiocie przeniesienia sędziego na inne miejsce służbowe bez jego zgody

u c h w a l i ł : u c h y l i ć zaskarżoną u c h w a ł ę i s p r a w ę p r z e k a z a ć

S ą d o w i A p e l a c y j n e m u – S ą d o w i D y s c y p l i n a r n e m u d o

p o n o w n e g o r o z p o z n a n i a .

U z a s a d n i e n i e

Uchwałą z dnia 5 października 2007 r., sygn. akt (...), Sąd Apelacyjny – Sąd

Dyscyplinarny nie uwzględnił wniosku Kolegium Sądu Okręgowego o przeniesienie

sędziego Sądu Rejonowego na inne miejsce służbowe w trybie określonym w art. 75 §

2 pkt 3 ustawy – Prawo o ustroju sądów powszechnych. W uzasadnieniu uchwały Sad

Apelacyjny – Sąd Dyscyplinarny wskazał, że podstawą orzeczenia we wskazanym

trybie nie mogą być nie poparte dowodami przypuszczenia, iż sędzia Sądu

Rejonowego korzystała z nierzetelnych zwolnień lekarskich. Nie wykazano natomiast,

zdaniem Sądu Apelacyjnego – Sądu Dyscyplinarnego, iżby w jednym choćby

wypadku rzetelność zwolnienia lekarskiego przedłożonego przez sędziego Sądu

Rejonowego została zakwestionowana. Sąd Apelacyjny – Sąd Dyscyplinarny przyznał,

że długotrwałe korzystanie przez sędziego ze zwolnień lekarskich może prowadzić do

dezorganizacji pracy sądu, niemniej sam fakt korzystania z tych zwolnień nie może

samoistnie przemawiać za przyjęciem, że wzgląd na powagę stanowiska uzasadnia

2

przeniesienie sędziego na inne miejsce służbowe bez jego zgody w trybie określonym

w art. 75 § 2 pkt 3 u.s.p.

Powyższa uchwała Sądu Apelacyjnego – Sądu Dyscyplinarnego zaskarżona

została na podstawie art. 131 § 2 u.s.p. przez Kolegium Sądu Okręgowego. W

zażaleniu podniesiono zarzut obrazy przepisów postępowania, która mogła mieć

wpływ na treść orzeczenia, w tym przede wszystkim art. 7 k.p.k., polegającej na:

- całkowitym pominięciu przy ocenie zasadności wniosku Kolegium, pisma

Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy z dnia 13 grudnia 2006 r. oraz pism

Prezesa Sądu Rejonowego z dnia 13 czerwca 2007 r. i z dnia 15 czerwca 2007

r.,

- odstąpieniu od oceny okoliczności wskazanych w treści protokołu z

posiedzenia Kolegium Sądu Okręgowego z dnia 18 czerwca 2007 r., w

przedmiocie przedkładania przez sędziego Sądu Rejonowego zwolnień

lekarskich pochodzących od lekarzy najróżniejszych specjalności,

zatrudnionych w Zakładzie Opieki Zdrowotnej, w którym przez szereg lat

sędzia ta pracowała jako radca prawny, korzystania ze zwolnień w sytuacji

spiętrzenia obowiązków zawodowych, narastania zaległości, nieakceptowania

zarządzeń nadzorczych Prezesa Sądu, odmowy udzielenia urlopu, jak również

zaprzestania korzystania ze zwolnienia lekarskiego na kilka dni przed upływem

okresu uprawniającego do wystąpienia z wnioskiem o przeniesienie sędziego w

stan spoczynku (art. 71 § 1 u.s.p.),

- zaniechaniu ustaleń co do zależności pomiędzy okolicznościami korzystania ze

zwolnień lekarskich, a ewentualnością mogących powstać w takiej sytuacji

przypuszczeń co do ich nadużywania, a w konsekwencji tego także naruszenia

powagi stanowiska sędziego, tym bardziej iż Sąd Dyscyplinarny, podzielając

stanowisko Kolegium Sądu Okręgowego, ostatecznie przyznał, że absencje

chorobowe sędziego Sądu Rejonowego mogą być przejawem nadużywania

zwolnień lekarskich, co znajduje oddźwięk w dość powszechnym odczuciu

osób mających wiedzę na temat sytuacji w Sądzie Rejonowym w A.,

- ograniczeniu postępowania dowodowego do ustalenia braku podstaw do

przypisania sędziemu Sądu Rejonowego faktu nadużywania zwolnień

lekarskich oraz ich nierzetelności, w sytuacji gdy nie to było przesłanką

wniosku Kolegium Sądu Okręgowego o przeniesienie na inne miejsce

służbowe, w oparciu o przepis art. 75 § 2 pkt 3 u.s.p.

Ponadto, zaskarżonemu orzeczeniu zarzucono błąd w ustaleniach faktycznych,

polegający na przyjęciu braku podstaw do przeniesienia sędziego Sądu Rejonowego na

inne miejsce służbowe z uwagi na powagę stanowiska, z powodu nie wykazania

nadużywania przez nią zwolnień lekarskich, podczas gdy udowodnienie takiego stanu

rzeczy nie jest warunkiem zastosowania przepisu art. 75 § 2 pkt 3 u.s.p., zaś

3

prawidłowa ocena okoliczności korzystania z tych zwolnień w istocie dowodzi

obiektywnego stanu zagrożenia dla powagi stanowiska sędziego.

Opierając się na tak skonstruowanych zarzutach Kolegium Sądu Okręgowego

domagało się zamiany zaskarżonej uchwały poprzez uwzględnienie wniosku o

przeniesienie sędziego Sądu Rejonowego na inne miejsce służbowe na podstawie art.

75 § 2 pkt 3 u.s.p., względnie uchylenia zaskarżonej uchwały i przekazania sprawy do

ponownego rozpoznania Sądowi Dyscyplinarnemu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu zażalenia wskazano, iż Sąd Apelacyjny – Sąd Dyscyplinarny

całkowicie rozminął się z intencjami wnioskodawcy, albowiem uznał za wymagające

dowodu okoliczności, które nie były podstawą wniosku o przeniesienie sędziego Sądu

Rejonowego na inne miejsce służbowe. Czyniąc osią konstrukcji uzasadnienia

zażalenia to właśnie twierdzenie, Kolegium Sądu Okręgowego podejmuje jednak

próbę wykazania, iż z punktu widzenia wykazania przesłanek przeniesienia sędziego

na inne miejsce służbowe na podstawie art. 75 § 2 pkt 3 u.s.p. wystarczające jest

wskazanie, iż zachodzi podejrzenie korzystania przez sędziego z nierzetelnych

zwolnień lekarskich (ich nadużywania), albowiem to właśnie podejrzenie powoduje

obiektywny stan naruszenia powagi stanowiska sędziego.

Także wystąpienia Zastępcy Rzecznika Dyscyplinarnego Sądu Okręgowego na

posiedzeniu Sądu Najwyższego – Sądu Dyscyplinarnego skoncentrowane były na

próbie wykazania, iż istnienie podejrzenia nadużywania zwolnień lekarskich jest

wystarczające z punktu widzenia wyczerpania dyspozycji przepisu art. 75 § 2 pkt 3

u.s.p.

Sąd Najwyższy – Sąd Dyscyplinarny zważył, co następuje:

Zażalenie jest zasadne, niemniej Sąd Najwyższy – Sąd Dyscyplinarny nie w całej

rozciągłości podziela argumentację w nim przytoczoną. Przede wszystkim nie sposób

zgodzić się z twierdzeniem Kolegium Sądu Okręgowego, iżby przypuszczenia, iż

zwolnienia lekarskie, z których korzystała sędzia Sądu Rejonowego, mogą być

wystarczającą przesłanką dla przyjęcia, iż zachodzi stan, o którym mowa w art. 75 § 2

pkt 3 u.s.p. W ocenie Sądu Najwyższego – Sądu Dyscyplinarnego, tryb przeniesienia

sędziego bez jego zgody określony w tym przepisie w ogóle nie może być wiązany z

nagannością zachowania sędziego. Przeniesienie sędziego na inne miejsce służbowe

bez jego zgody nie ma natomiast charakteru sankcji; w ustawie przewidziano

możliwość podjęcia takiej decyzji jako możliwą reakcję na powstanie okoliczności,

które czysto obiektywnie prowadzą do zagrożenia powagi stanowiska sędziego.

Okoliczności te nie mogą być natomiast wiązane z jakimikolwiek podejrzeniami

nagannych zachowań sędziego.

Trafnie podkreśla zatem zarówno Sąd Apelacyjny – Sąd Dyscyplinarny w

uzasadnieniu zaskarżonej uchwały, jak i Kolegium Sądu Okręgowego w złożonym

4

zażaleniu, iż w sytuacji zaistnienia i udowodnienia takich okoliczności, zasadnym

mogłoby być pociągnięcie sędziego do odpowiedzialności dyscyplinarnej. Wnioski

wypływające z tego założenia przyjęte przez Sąd i przez Kolegium są jednak

odmienne. O ile Kolegium Sądu Okręgowego wywodzi, że w sytuacji braku

możliwości udowodnienia tych podejrzeń możliwe jest skorzystanie z instytucji

przewidzianej w art. 75 § 2 pkt 3 u.s.p., to Sąd Apelacyjny – Sąd Dyscyplinarny

zajmuje stanowisko, iż także w wypadku przeniesienia sędziego na inne miejsce

służbowe bez jego zgody, konieczne jest przeprowadzenie dowodu, iż owe naganne

zachowania sędziego w istocie miały miejsce.

Sąd Najwyższy – Sad Dyscyplinarny nie podziela żadnego z tych zapatrywań.

Przeniesienie sędziego na inne miejsce służbowe bez jego zgody na podstawie art. 75

§ 2 pkt 3 u.s.p. nie może być wiązane z jakimikolwiek nagannymi zachowaniami

sędziego i następuje w wyniku stwierdzenia okoliczności o charakterze obiektywnym,

których zaistnienie prowadzi do przyjęcia, że jest to niezbędne przez wzgląd na

powagę stanowiska sędziego. Zajęcie takiego stanowiska pozornie prowadzić mogłoby

do utrzymania w mocy zaskarżonej uchwały Sądu Apelacyjnego – Sądu

Dyscyplinarnego, jako prawidłowej pod względem prawnym. Nie sposób jednak nie

zauważyć, że w uzasadnieniu tej uchwały w ogóle brak jest rozważań na temat

zaistnienia takiego stanu w niniejszej sprawie. Słusznie zatem podnosi w zażaleniu

skarżący, iż Sąd Apelacyjny – Sąd Dyscyplinarny niezasadnie ograniczył swoje

rozważania do braku dowodów potwierdzających ciążące na osobie sędziego zarzuty

nadużywania zwolnień lekarskich. Nie jest bowiem wystarczające – nota bene słuszne

 stwierdzenie zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej uchwały, iż sam fakt korzystania

przez sędziego ze zwolnień lekarskich, choć dezorganizuje pracę sądu, nie jest samo w

sobie niczym nagannym. Wymaga bowiem rozważania sygnalizowane w zażaleniu,

zagadnienie sprowadzające się do pytania, czy zewnętrzny negatywny odbiór

zaistniałej sytuacji, analizowany przy uwzględnieniu specyfiki środowiska małego

miasta, jakim jest A., nie stanowi jednak okoliczności obiektywnej, której zaistnienie

może prowadzić do konieczności podjęcia przewidzianych w art. 75 § 2 pkt 3 u.s.p.

działań sanujących powagę stanowiska sędziego.

W przekonaniu o konieczności przeprowadzenia rozważań w tym właśnie

kierunku, Sąd Najwyższy – Sąd Dyscyplinarny uchwalił jak wyżej.