SNO 20/08

UCHWAŁA Z DNIA 9 KWIETNIA 2008 R.

SNO 20/08

Ustalenie, że przewinienie dyscyplinarne zawiera znamiona przestępstwa

może być oparte na wyroku warunkowo umarzającym postępowanie wobec

sprawcy czynu, którego znamiona zawarte są w zarzucanym przewinieniu

dyscyplinarnym.

Przewodniczący: sędzia SN Piotr Hofmański.

Sędziowie SN: Zbigniew Hajn, Iwona Koper (sprawozdawca).

S ą d N a j w y ż s z y  S ą d D y s c y p l i n a r n y z udziałem protokolanta

w sprawie sędziego Sądu Okręgowego po rozpoznaniu w dniu 9 kwietnia 2008 r. w

związku z zażaleniem obwinionego sędziego, na uchwałę Sądu Apelacyjnego  Sądu

Dyscyplinarnego z dnia 8 stycznia 2008 r., sygn. akt (...), w przedmiocie zawieszenia

sędziego w czynnościach służbowych i obniżenia wysokości wynagrodzenia

u c h w a l i ł : u t r z y m a ć zaskarżoną u c h w a ł ę w m o c y ; kosztami

postępowania obciążyć Skarb Państwa.

U z a s a d n i e n i e

Postanowieniem z dnia 17 sierpnia 2004 r. Zastępca Rzecznika Dyscyplinarnego

Sądu Apelacyjnego wszczął wobec sędziego Sądu 0kręgowego postępowanie

dyscyplinarne zarzucając mu, że w okresie od dnia 6 września 1999 r. do dnia 22

października 1999 r., będąc sędzią Sądu Okręgowego, pełniącym obowiązki

Przewodniczącego Wydziału XIII Ksiąg Wieczystych Sądu Rejonowego, przekroczył

swoje uprawienia w ten sposób, że usunął z akt i dokumentów księgi wieczystej KW

nr (...), postanowienie z dnia 5 lipca 1999 r. o odmowie wpisu, trzy zwrotne

potwierdzenia odbioru i zarządzenie o uprawomocnieniu się wskazanego

postanowienia, którymi to dokumentami nie miał prawa wyłącznie rozporządzać,

czym działał na szkodę interesu publicznego, tj. popełnienie czynu z art. 107 § 1

ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. – Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz. U. Nr 98,

poz. 1070 ze zm. – dalej jako u.s.p. z 2001 r.).

Sąd Apelacyjny  Sąd Dyscyplinarny uchwałą z dnia 13 maja 2002 r. zezwolił na

pociągniecie sędziego Sądu Okręgowego do odpowiedzialności karnej sądowej za ten

czyn.

Postanowieniem z dnia 25 lipca 2005 r. Sąd Apelacyjny – Sąd Dyscyplinarny

zawiesił postępowanie dyscyplinarne do czasu prawomocnego rozstrzygnięcia o winie

2

sędziego w postępowaniu karnym toczącym się w Sądzie Rejonowym. W jego

uzasadnieniu Sąd Apelacyjny powołał się na postanowienie Sądu Najwyższego – Sądu

Dyscyplinarnego z dnia 27 listopada 2003 r. (SNO 73/03), w którym stwierdzono, że

jeżeli przedmiotem toczących się równocześnie postępowań dyscyplinarnego i

karnego jest odpowiedzialność związana z zarzutem popełnienia tego samego czynu o

znamionach przestępstwa, to orzeczeniem obalającym domniemanie niewinności jest

wyrok karny.

Zarządzeniem z dnia 10 grudnia 2007 r. Prezes Sądu Okręgowego, na podstawie

art. 130 § 1 u.s.p., zarządził natychmiastową przerwę w czynnościach służbowych

sędziego Sądu Okręgowego do czasu podjęcia uchwały przez Sąd Dyscyplinarny

wskazując, że prawomocnym wyrokiem z dnia 6 grudnia 2007 r. Sąd Okręgowy na

podstawie art. 66 § 1 k.k. i art. 67 § 1 k.k. warunkowo umorzył postępowanie karne

przeciwko sędziemu Sądu Okręgowego oraz orzekł świadczenie pieniężne w kwocie

5 000 zł. Tym samym ustalone zostało, że sędzia dopuścił się czynu zabronionego z

art. 231 § 1 k.k. i art. 276 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. Czyn ten (popełniony według

ustaleń powołanego wyroku w dniu 22 października 1999 r.) polegający na usunięciu z

akt sprawy postanowienia oraz związanych z nim dokumentów stanowi przekroczenie

podstawowych obowiązków sędziego.

Postanowieniem z dnia 18 grudnia 2007 r. Sąd Apelacyjny – Sąd Dyscyplinarny

podjął zawieszone postępowanie dyscyplinarne i skierował sprawę na posiedzenie

Sądu Dyscyplinarnego w celu podjęcia uchwały z art. 130 § 3 u.s.p.

Zaskarżoną obecnie uchwałą z dnia 8 stycznia 2008 r. Sąd Apelacyjny  Sąd

Dyscyplinarny zawiesił sędziego Sądu Okręgowego w czynnościach służbowych do

prawomocnego zakończenia postępowania dyscyplinarnego i na czas trwania

zawieszenia obniżył o 25 % wysokość jego wynagrodzenia. W ocenie tego Sądu za

podjęciem uchwały przemawia wzgląd na powagę urzędu sędziego oraz dobro służby,

które wyklucza możliwość pełnienia obowiązków przez sędziego w czasie

prowadzenia postępowania dyscyplinarnego w sytuacji, gdy w postępowaniu karnym

przeciwko sędziemu o czyn tożsamy z zarzucanym mu w postępowaniu

dyscyplinarnym przewinieniem dyscyplinarnym zostało stwierdzone w prawomocnym

orzeczeniu sądu, że sędzia popełnił czyn wyczerpujący znamiona umyślnego

przestępstwa. Do podważenia tej oceny nie może prowadzić stanowisko wyrażone w

uzasadnieniu wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 16 maja 2000 r. (P 1/99),

zgodnie z którym wyrok warunkowo umarzający postępowanie nie obala

domniemania niewinności. Odnosząc się do wniosku obwinionego o umorzenie

postępowania dyscyplinarnego na podstawie art. 108 § 2 u.s.p. i niestosowanie art. 108

§ 4 u.s.p. – Sąd Apelacyjny wyraził zapatrywanie, że określony w art. 108 § 4 u.s.p.

dłuższy okres przedawnienia przewinień dyscyplinarnych związany jest z ustaleniem,

3

iż przewinienie zawiera znamiona przestępstwa, które w ocenie tego Sądu, wynika z

wyroku warunkowo umarzającego postępowanie.

Postanowieniem z dnia 11 stycznia 2008 r. Sąd Apelacyjny  Sąd Dyscyplinarny

nie uwzględnił wniosku obwinionego o umorzenie postępowania dyscyplinarnego.

W zażaleniu obwiniony sędzia zarzucił zaistnienie bezwzględnej przesłanki

procesowej w postaci przedawnienia orzekania i wnosił o uchylenie zaskarżonej

uchwały. Podnosił, że rozstrzygniecie o warunkowym umorzeniu postępowania nie

opiera się na udowodnieniu winy, brak było zatem podstaw do przyjęcia, że zarzucane

mu przewinienie dyscyplinarne ma znamiona przestępstwa. Wyłącza to zastosowanie

art. 108 § 4 u.s.p.

Zastępca Rzecznika Dyscyplinarnego w odpowiedzi na zażalenie przychylił się

do stanowiska skarżącego odnośnie do przedawnienia ścigania zarzucanego mu

przewinienia dyscyplinarnego i wnosił o zmianę zaskarżonej uchwały przez odmowę

zawieszenia sędziego w czynnościach sądowych i umorzenie postępowania

dyscyplinarnego.

Sąd Najwyższy – Sąd Dyscyplinarny zważył, co następuje:

Zarzucane obwinionemu sędziemu przewinie dyscyplinarne popełnione zostało

w dniu 22 października 1999 r., a więc przed wejściem w życie u.s.p. z 2001 r. Na

podstawie art. 204 § 1 tej ustawy w sprawach przewinień dyscyplinarnych sędziów,

popełnionych przed jej wejściem w życie stosuje się przepisy tej ustawy z wyjątkiem

art. 108, z zastrzeżeniem § 2 do 5. Do przewinień popełnianych przed dniem 1

października 2001 r. zawsze więc stosuje się poprzednio obowiązujące zasady

dotyczące przedawnienia. Oznacza to, że w sprawie mieć będzie zastosowanie art. 81

ustawy z dnia 20 czerwca 1985 r. – Prawo o ustroju sądów powszechnych, w

brzmieniu obowiązującym od dnia 9 września 1993 r. (tekst jedn.: Dz. U. z 1994 r. Nr

7, poz. 25  dalej jako u.s.p. z 1985 r.). Przepis ten w § 1 przewidywał 3letni termin

przedawnienia zarówno wszczęcia jak i wyrokowania w sprawie dyscyplinarnej co do

przewinienia służbowego nie zawierającego znamion przestępstwa. Jeżeli natomiast

czyn zawierał znamiona przestępstwa, to zgodnie z § 2 przedawnienie dyscyplinarne

nie mogło nastąpić wcześniej niż przedawnienie przewidziane w przepisach Kodeksu

karnego. Przedawnienie dyscyplinarne w tym przypadku następowało więc według

przepisów Kodeksu karnego (art. 101 i 102 k.k.).

Przepis art. 81 § 2 u.s.p. z 1985 r. (tak jak art. 108 § 4 u.s.p. z 2001 r.) wiąże

dłuższy okres przedawnienia przewinienia dyscyplinarnego z ustaleniem, że zawiera

ono znamiona przestępstwa, a nie – jak podnosi skarżący – ze skazaniem za

przestępstwo. Ustalenie, że przewinienie dyscyplinarne zawiera znamiona

przestępstwa może być oparte na wyroku warunkowo umarzającym postępowanie

wobec sprawcy czynu, którego znamiona zawarte są w zarzucanym przewinieniu

4

dyscyplinarnym. Jak wskazał Trybunału Konstytucyjny w cytowanym przez

skarżącego, powoływanym uprzednio wyroku z dnia 16 maja 2000 r., wyrok

warunkowo umarzający postępowanie nie stwierdza winy oskarżonego, nie powoduje

więc obalenia domniemania niewinności, zawiera natomiast  konieczne i

wystarczające z punktu widzenia możliwości zastosowania art. 81 § 2 u.s.p. z 2005 r.

 ustalenie o charakterze procesowym w zakresie przypisania mu sprawstwa

zarzucanego czynu.

W tym stanie rzeczy, nieuzasadnione jest stanowisko skarżącego oraz Zastępcy

Rzecznika Dyscyplinarnego, że nastąpiło przedawnienie zarzucanego sędziemu

przewinienia dyscyplinarnego. Na podstawie art. 81 § 2 u.s.p. z 1985 r. przedawni się

ono z upływem terminów określonych w art. 101 § 1 pkt 4 i art. 102 k.k., liczonych od

dnia 22 października 1999 r.

Z tych względów orzeczono jak na wstępie.