SNO 22/08

WYROK Z DNIA 17 KWIETNIA 2008 R.

SNO 22/08

Przewodniczący: sędzia SN Marek Pietruszyński (sprawozdawca).

Sędziowie SN: Roman Sądej, Tadeusz Wiśniewski.

S ą d N a j w y ż s z y  S ą d D y s c y p l i n a r n y z udziałem sędziego

Sądu Okręgowego Zastępcy Rzecznika Dyscyplinarnego Sądu Okręgowego oraz

protokolanta po rozpoznaniu w dniu 17 kwietnia 2008 r. sprawy sędziego Sądu

Rejonowego w związku z odwołaniem obrońcy obwinionej od wyroku Sądu

Apelacyjnego – Sądu Dyscyplinarnego z dnia 10 grudnia 2007 r., sygn. akt (...)

u t r z y m a ł w m o c y zaskarżony w y r o k , a kosztami sądowymi postępowania

odwoławczego obciążył Skarb Państwa.

U z a s a d n i e n i e

Wyrokiem Sądu Apelacyjnego – Sądu Dyscyplinarnego z dnia 10 grudnia 2007

r., sygn. akt (...), sędzia Sądu Rejonowego została uznana za winną tego, że w okresie

od dnia 5 września 2006 r. do dnia 1 kwietnia 2007 r., orzekając w VI Wydziale

Grodzkim Sądu Rejonowego, dopuściła się oczywistej i rażącej obrazy przepisów

prawa, to jest art. 2 § 1 pkt 4 k.p.k. w zw. z art. 8 k.p.w. i § 68 rozporządzenia Ministra

Sprawiedliwości z 19 listopada 1987 r. – Regulamin wewnętrznego urzędowania

sądów powszechnych (Dz. U. Nr 38, poz. 218 ze zm.) oraz § 62 rozporządzenia

Ministra Sprawiedliwości z dnia 23 lutego 2007 r. – Regulamin urzędowania sądów

powszechnych (Dz. U. Nr 38, poz. 249), przez rażącą bezczynność w 50 sprawach o

wykroczenia, przydzielonych obwinionej do załatwienia i na podstawie art. 107 § 1 w

zw. z art. 109 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. – Prawo o ustroju sądów

powszechnych orzekł karę dyscyplinarną upomnienia.

Od tego orzeczenia odwołanie złożyła obwiniona.

W środku odwoławczym dotyczącym całości rozstrzygnięcia podniosła zarzut

błędu w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, który polegał na

uznaniu, że uchwalony przez Kolegium Sądu Okręgowego podział czynności,

zobowiązujący obwinioną do orzekania we wszystkich sprawach o wykroczenia,

upoważniał ją do wykonywania czynności zastrzeżonych wyłącznie dla

przewodniczącego wydziału, zgodnie z § 63 ust. 1 rozporządzenia Ministra

Sprawiedliwości z 19 listopada 1987 r. – Regulamin wewnętrznego urzędowania

sądów powszechnych oraz stwierdzeniu, że nie podejmowanie czynności w 50

sprawach o wykroczenia, w sytuacji konieczności oczekiwania na potwierdzenie

2

informacji, co do toku i zakresu toczącego się równolegle postępowania karnego w

tychże sprawach, było rażącą bezczynnością i wniosła o zmianę zaskarżonego wyroku

i uniewinnienie jej od zarzucanego czynu, ewentualnie o uchylenie wyroku i

przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania.

Sąd Najwyższy – Sąd Dyscyplinarny zważył, co następuje:

W zakresie zarzutu pierwszego odwołania należało rozważyć, czy sędziemu,

któremu przydzielono w ramach podziału czynności rozpoznawanie wszystkich spraw

o wykroczenia, mogły zostać przekazane uprawnienia w zakresie podejmowania

czynności wstępnych w tych sprawach, w tym do orzekania o odmowie wszczęcia

postępowania w tych sprawach, czy też czynności te były zastrzeżone wyłącznie dla

przewodniczącej wydziału. Akty prawne określające wewnętrzną organizację sądów i

zasady ich urzędowania, obowiązujące w okresie wskazanym we wniosku o

rozpoznanie sprawy dyscyplinarnej, a to Regulamin wewnętrznego urzędowania

sądów powszechnych (§ 63 ust. 1) i Regulamin urzędowania sądów powszechnych (§

341), określiły szereg czynności wstępnych o charakterze formalnym i procesowym,

które zobowiązany jest podjąć przewodniczący wydziału, aby zapewnić rozpoznanie

wniosku o ukaranie w sprawie o wykroczenie bez zbędnej zwłoki. Regulamin

wewnętrznego urzędowania sądów powszechnych przewidywał też, że

przewodniczący wydziału może upoważnić sędziego do wykonania wskazanych

czynności wstępnych (§ 63 ust. 3). Wskazane akty prawne nie określiły jednak wprost

osoby zobowiązanej do podejmowania decyzji w przedmiocie odmowy wszczęcia

postępowania w sprawie o wykroczenie. W tym zakresie należało zatem odwołać się

do treści art. 59 § 2 k.p.w., który stanowi, że prezes sądu orzekając jednoosobowo

odmawia wszczęcia postępowania. Z kolei art. 32 § 3 k.p.w. wskazuje, że

postanowienia wydaje prezes sądu i upoważniony sędzia. Zatem to każdy

upoważniony sędzia mógł podejmować decyzje w przedmiocie odmowy wszczęcia

postępowania w sprawach o wykroczenia. Forma tego upoważnienia nie została

określona. Oczywistym jest, że upoważnienie to, ze względu na potrzebę

jednoznacznego określenia zakresu czynności sędziego, powinno nastąpić w formie

pisemnej, ale niezachowanie tej formy, a określenie sfery działania sędziego w inny,

czytelny dla niego sposób, było dla sędziego wiążące. W wydziale, w którym pełniła i

pełni służbę obwiniona wykształciły się – w drodze uzgodnienia – takie zasady pracy

sędziów, według których sędzia, któremu poruczono zgodnie z podziałem czynności

orzekanie we wszystkich sprawach wykroczeniowych, wykonywał, bez pisemnego

upoważnienia, wszystkie czynności związane z tymi sprawami, w tym te dotyczące

odmowy wszczęcia postępowania. Zasady te były akceptowane przez wszystkich

sędziów, także przez obwinioną, zwłaszcza gdy pełniła obowiązki przewodniczącej

wydziału, jak i wtedy, gdy dokonano nowego podziału czynności sędziowskich.

3

Dlatego nie zasługują na uznanie twierdzenia obwinionej, że podejmowanie decyzji,

zwłaszcza w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania, należało do wyłącznej

sfery obowiązków przewodniczącej wydziału i to ona powinna ponosić

odpowiedzialność dyscyplinarną za stwierdzone uchybienia w sprawach o

wykroczenia. Takiej oceny pierwszego z zarzutów nie może zmienić fakt, że w toku

toczącego się postępowania dyscyplinarnego przewodnicząca wydziału, upoważniła

obwinioną do wykonywania czynności wstępnych w zakresie spraw o wykroczenia w

formie pisemnej, gdyż ta decyzja spowodowana była chęcią stworzenia na przyszłość

sformalizowanych zasad dotyczących sposobu określenia zakresu obowiązków

sędziów.

Odnosząc się do drugiego zarzutu wskazać należało, że jak wynika ze

zgromadzonych dowodów rzeczowych i osobowych, rozstrzyganie przez obwinioną ze

znaczną zwłoką, naruszającą cele postępowania określone w art. 2 § 1 pkt 4 k.p.k.

(stosowanym w postępowaniu w sprawach o wykroczenia z mocy art. 8 k.p.w.), w

przedmiocie istnienia w przydzielonych jej 50 sprawach o wykroczenia negatywnej

przesłanki procesowej ( art. 61§1 k.p.w.), nie miało żadnego uzasadnienia

procesowego, jak też w okolicznościach tych spraw. Przerwanie rażącej bezczynności

obwinionej w podejmowaniu tych rozstrzygnięć nastąpiło zresztą dopiero w obliczu

zarządzonej przez Prezesa Sądu Rejonowego lustracji jej decernatu, co słusznie

wyeksponował Sąd dyscyplinarny pierwszej instancji. W świetle wskazanych

okoliczności, nie można zasadnie kwestionować wysokości kary dyscyplinarnej

orzeczonej wobec obwinionego sędziego przez Sąd dyscyplinarny pierwszej instancji.

Uwzględnienie całości argumentacji, skutkowało uznanie podniesionych

zarzutów za niezasadne.