I UK 369/07

Sygn. akt I UK 369/07

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 8 maja 2008 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Herbert Szurgacz (przewodniczący, sprawozdawca)

SSN Zbigniew Hajn

SSN Zbigniew Myszka

w sprawie z odwołania M. G.

przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych o emeryturę,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń

Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 8 maja 2008 r.,

skargi kasacyjnej ubezpieczonej od wyroku Sądu Apelacyjnego w […]

z dnia 18 lipca 2007 r., sygn. akt […],

oddala skargę kasacyjną.

Uzasadnienie

Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w B. decyzją z dnia 12 stycznia

2007 roku wydaną w oparciu o art. 29 w związku z art. 46 ustawy z dnia 17 grudnia

1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych odmówił

M. G. prawa do emerytury z uwagi na fakt, iż nie udowodniła wymaganego

2

trzydziestoletniego okresu zatrudnienia. Po ponownym rozpoznaniu wniosku Zakład

Ubezpieczeń Społecznych Oddział w B. decyzją z dnia 6 lutego 2007 roku odmówił

jej prawa do emerytury z uwagi na nieposiadanie przez nią statusu pracownika.

M. G. wniosła od obu powyższych decyzji odwołania podnosząc, że do

okresu zatrudnienia powinien zostać zaliczony także okres pracy w gospodarstwie

rolnym w wymiarze 2 lat, 7 miesięcy i 16 dni. Okresy pracy w gospodarstwie rolnym

podlegają wliczeniu do pracowniczego stażu pracy zgodnie z przepisami ustawy z

dnia 20 lipca 1990 roku o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie

rolnym do pracowniczego stażu pracy. Podnosiła także, że w dniu złożenia wniosku

o przyznanie jej emerytury podlegała ubezpieczeniu społecznemu, gdyż korzystała

ze stałego zasiłku przyznanego jej przez Ośrodek Pomocy Społecznej w S..

Dodatkowo orzeczeniem Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o

Niepełnosprawności w S. z dnia 28 stycznia 2004 roku zaliczono ją na stałe do

umiarkowanego stopnia niepełnosprawności; niepełnosprawność ta ma charakter

trwały, a datuje się od dnia 28 stycznia 2002 roku.

Sąd Okręgowy Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w B. wyrokiem z dnia

11 kwietnia 2007 roku zmienił zaskarżoną decyzję organu rentowego i przyznał M.

G. prawo do emerytury od dnia 14 lutego 2007 roku, zaś w pozostałej części jej

odwołanie oddalił. Sąd Okręgowy ustalił, że organ rentowy po wniesieniu przez

wnioskodawczynię odwołania zaliczył jej do okresu zatrudnienia wskazywany przez

nią okres pracy w gospodarstwie rolnym w wymiarze 2 lat, 7 miesięcy i 16 dni. W

związku z powyższym M. G., zdaniem Sądu Okręgowego, spełniła przesłanki z art.

29 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu

Ubezpieczeń Społecznych (dalej: e.r. z FUS) do przyznania jej prawa do

wcześniejszej emerytury, bowiem udowodniła wymagany trzydziestoletni staż pracy

i w dniu 14 lutego 2007 roku ukończyła 55 lat. Sąd Okręgowy uznał także,

powołując się na liczne orzeczenia Sądu Najwyższego i Sądów Apelacyjnych, że w

dacie złożenia wniosku M. G. spełniła pozostałe przesłanki z art. 29 ustawy z dnia

13 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń

Społecznych. Prawo do emerytury na podstawie art. 29 ustawy z dnia 17 grudnia

1998 roku mogą nabyć osoby, które w dacie złożenia wniosku są nie tylko

pracownikami, ale prowadzą pozarolniczą działalność gospodarczą lub otrzymują

3

świadczenia: rentowe, przedemerytalne, zasiłek dla bezrobotnych. Kwestia osób

otrzymujących zasiłek z tytułu orzeczenia niepełnosprawności w stopniu

umiarkowanym nie była przedmiotem rozstrzygnięcia Sądu Najwyższego, jednakże

mając na względzie fakt, iż Sąd Najwyższy wielokrotnie utożsamiał umiarkowany

stopień niepełnosprawności z częściową niezdolnością do pracy, wszelkie

wątpliwości – zdaniem Sądu Okręgowego- należy rozstrzygać na korzyść

wnioskodawczyni.

Od powyższego wyroku organ rentowy wniósł apelację, zaskarżając go w

części uwzględniającej odwołanie wnioskodawczyni. Wyrokowi temu zarzucił

naruszenie przepisów prawa materialnego, a w szczególności art. 46 w związku z

art. 29 ustawy o e. i r. z FUS poprzez przyjęcie, iż odwołująca spełnia warunki do

nabycia prawa do wcześniejszej emerytury pomimo tego, że ostatnim tytułem jej

ubezpieczenia jest ubezpieczenie społeczne rolników. Wskazując na powyższe

organ rentowy wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku i oddalenie odwołania od

decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w B. z dnia 12 stycznia 2007

roku w całości. M.G. w odpowiedzi na apelację organu rentowego wnosiła o jej

oddalenie.

Sąd Apelacyjny Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych wyrokiem z dnia 18

lipca 2007 roku uznał apelację za zasadną.

W uzasadnieniu wyroku podkreślił, że zgodnie z art. 29 ustawy o e. i r. z

FUS ubezpieczeni urodzeni przed dniem 1 stycznia 1949 roku, którzy nie osiągnęli

wieku emerytalnego określonego w art. 27 pkt 1 tejże ustawy, mogą przejść na

emeryturę: kobieta - po osiągnięciu wieku 55 lat, jeżeli ma co najmniej 3-letni okres

składkowy i nieskładkowy albo jeżeli ma co najmniej 20-letni okres składkowy i

nieskładkowy oraz została uznana za całkowicie niezdolną do pracy, natomiast

mężczyzna po osiągnięciu wieku 60 lat, jeżeli ma co najmniej 25-letni okres

składkowy i nieskładkowy oraz został uznany za całkowicie niezdolnego do pracy.

Emerytura przysługuje ubezpieczonym, którzy ostatnio, przed zgłoszeniem wniosku

o emeryturę, byli pracownikami oraz w okresie ostatnich 24 miesięcy podlegania

ubezpieczeniu społecznemu lub ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym

pozostawali w stosunku pracy co najmniej przez 6 miesięcy, chyba że w dniu

zgłoszenia wniosku o emeryturę są uprawnieni do renty z tytułu niezdolności do

4

pracy. Spełnienia warunków, o których mowa w ust. 2, nie wymaga się od

ubezpieczonych, którzy przez cały wymagany okres, o którym mowa w ust. 1 pkt l i

2, podlegali ubezpieczeniu społecznemu lub ubezpieczeniom emerytalnemu i

rentowemu z tytułu pozostawania w stosunku pracy. Jednocześnie, w myśl art. 46

tejże ustawy prawo do emerytury na warunkach określonych w art. 29 przysługuje

również ubezpieczonym urodzonym po dniu 31 grudnia 1948 roku a przed dniem l

stycznia 1969 roku, jeżeli spełniają łącznie następujące warunki: nie przystąpili do

otwartego funduszu emerytalnego albo złożyli wniosek o przekazanie środków

zgromadzonych na rachunku w otwartym funduszu emerytalnym, za

pośrednictwem Zakładu, na dochody budżetu państwa; warunki do uzyskania

emerytury określone w tych przepisach spełnią do dnia 31 grudnia 2007 roku.

W rozpoznawanej sprawie M. G. spełniła warunki do przyznania jej prawa do

wcześniejszej emerytury na podstawie art. 29 w zw. z art. 46 w postaci

wymaganego stażu pracowniczego i wieku. Sporna natomiast pozostawała kwestia,

czy przed złożeniem wniosku o przyznanie jej prawa do emerytury posiadała ona

status pracownika, ewentualnie, czy spełniała warunki do przyznania renty. Z

przedstawionego przez M. G. orzeczenia Powiatowego Zespołu do Spraw

Orzekania o Niepełnosprawności w S. z dnia 28 stycznia 2004 roku wynika, iż

została ona uznana za niepełnosprawną w stopniu umiarkowanym na stałe.

Sąd II instancji przywołał utrwalone stanowisko orzecznictwa, wyrażone

między innymi w postanowieniu Sądu Najwyższego z dnia 16 grudnia 2005 roku (II

UK 77/05, OSNP 2006/23-24/372), zgodnie z którym orzeczenie stwierdzające

znaczny stopień niepełnosprawności nie jest równoznaczne z orzeczeniem lekarza

orzecznika organu rentowego o całkowitej niezdolności do pracy i niezdolności do

samodzielnej egzystencji. W uzasadnieniu tego postanowienia Sąd Najwyższy

stwierdził, że "przepisy ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 roku o rehabilitacji

zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych w brzmieniu

obowiązującym od dnia 1 lutego 2002 roku, dotyczą "osób niepełnosprawnych",

czyli tych osób, "których niepełnosprawność została potwierdzona orzeczeniem: l)

o zakwalifikowaniu przez organy orzekające do jednego z trzech stopni

niepełnosprawności określonych w art. 3 lub 2) o całkowitej lub częściowej

niezdolności do pracy na podstawie odrębnych przepisów lub 3) o

5

niepełnosprawności, wydanym przed ukończeniem 16 roku życia" (art. 1 tej

ustawy). W art. 3 ust. 1 w związku z art. 4 tej ustawy ustalone zostały "trzy stopnie

niepełnosprawności", które stosuje się do realizacji celów określonych tą ustawą, a

mianowicie: "niepełnosprawność w stopniu znacznym", "niepełnosprawność w

stopniu umiarkowanym" oraz "niepełnosprawność w stopniu lekkim", przy czym

wydawane przez powołane w tym celu "zespoły orzekające o niepełnosprawności"

(art. 6 ust. 1 tej ustawy) orzeczenia ustalające stopień niepełnosprawności

stanowią podstawę do korzystania zarówno z uprawnień określonych przepisami tej

ustawy, jak i podstawę do przyznania ulg lub uprawnień przysługujących osobom

niepełnosprawnym na podstawie odrębnych przepisów (art. 3 ust. 2 ustawy o

rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych).

Równocześnie w art. 5 tej ustawy ustawodawca przesądził o tym, że orzeczenie

lekarza orzecznika Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o "całkowitej niezdolności

do pracy" (ustalone na podstawie art. 12 ust. 2 ustawy o emeryturach i rentach z

Funduszu Ubezpieczeń Społecznych) i o "niezdolności do samodzielnej

egzystencji" (ustalone na podstawie art. 13 ust. 5 tej ustawy) traktowane jest na

równi z "orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności" (art. 4 ust. 1 ustawy

o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych),

orzeczenie o "całkowitej niezdolności do pracy" (ustalone na podstawie art. 12 ust.

2 ustawy emerytalno-rentowej) traktowane jest na równi z "orzeczeniem o

umiarkowanym stopniu niepełnosprawności" (art. 4 ust. 2 ustawy o rehabilitacji

zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych), zaś

orzeczenie o "częściowej niezdolności do pracy" (ustalone na podstawie art. 12 ust.

3 ustawy emerytalno-rentowej) oraz o "celowości przekwalifikowania" (ustalone na

podstawie art. 119 ust. 2 i ust. 3 tej ustawy) traktowane jest na równi z

"orzeczeniem o lekkim stopniu niepełnosprawności" (art. 4 ust. 3 ustawy o

rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych). Z

żadnego przepisu nie wynika natomiast sytuacja odwrotna, to znaczy, aby

orzeczenie zaliczające do danego stopnia niepełnosprawności było równoznaczne

z orzeczeniem lekarza orzecznika organu rentowego o niezdolności do pracy i jej

stopniu bądź o niezdolności do samodzielnej egzystencji. Dzieje się tak dlatego, że

stosownie do art. 4 ust. 1 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz

6

zatrudnianiu osób niepełnosprawnych stała lub długotrwała opieka i pomoc innych

osób w związku z niezdolnością do samodzielnej egzystencji jest wymagana w celu

pełnienia przez daną osobę ról społecznych, natomiast stosownie do art. 13 ust. 5

ustawy o e. i r. Z FUS stała lub długotrwała opieka i pomoc innych osób jest

konieczna w zaspokajaniu podstawowych potrzeb życiowych (...). Orzekanie w

sprawie ustalenia stopnia "niezdolności do pracy" i ustalenia "niezdolności do

samodzielnej egzystencji" oraz w sprawie ustalenia stopnia "niepełnosprawności"

należy do innych organów i stanowić ma konieczną przesłankę prawną dla

ustalenia prawa do korzystania z różnego rodzaju świadczeń lub uprawnień (por.

wyrok Sądu Najwyższego z dnia 20 sierpnia 2003 roku, II UK 386/02, OSNP

2004/12 poz. 213 oraz wyrok Sądu Najwyższego z dnia 28 stycznia 2004 roku, II

UK 222/03, OSNP 2004/19 poz. 340).

Sąd Apelacyjny stwierdził, że analizując podane przez M. G. okresy stażu

należy podzielić stanowisko skarżącego, że ostatnim okresem ubezpieczenia

wnioskodawczyni nie było ubezpieczenie pracownicze, bowiem było to

ubezpieczenie jako domownika na gospodarstwie rolnym syna w Kasie Rolniczego

Ubezpieczenia Społecznego w okresie od dnia 13 stycznia 2000 roku do dnia 31

marca 2001 roku. Od dnia 1 kwietnia 2001 roku do dnia 14 kwietnia 2002 roku M.

G. była osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku, a zatem składka ubezpieczeniowa

nie była również opłacana tak, jak w przypadku zasiłku z tytułu zaliczenia do

umiarkowanego stopnia niepełnosprawności. Konkludując Sąd II instancji

stwierdził, że M. G. nie legitymuje się wymaganym trzydziestoletnim stażem.

Skargę kasacyjna od tego wyroku wywiodła wnioskodawczyni wnosząc o

uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego

rozpoznania sądowi II instancji. Jako podstawę skargi kasacyjnej wskazała

naruszenie art. 29 ustawy o e. i r. z FUS poprzez przyjęcie przez Sąd Apelacyjny w

B. ścisłej wykładni wskazanego przepisu i stwierdzenie, że osobie, która w dacie

złożenia wniosku pobiera zasiłek z pomocy społecznej z tytułu orzeczenia

niepełnosprawności w stopniu umiarkowanym, pomimo spełnienia pozostałych

warunków (osiągnięcia wymaganego wieku i 30-letniego okresu składkowego i

nieskładkowego) nie przysługuje prawo do przejścia na wcześniejszą emeryturę.

7

Sad Najwyższy zważył, co następuje:

Stosownie do art. 39813

§ 1 i 2 k.p.c., Sąd Najwyższy rozpoznaje sprawę w

granicach skargi kasacyjnej (jej podstaw) i jest związany ustaleniami faktycznymi

stanowiącymi podstawę zaskarżonego orzeczenia, jeżeli skarga, jak w

rozpoznawanej sprawie, nie zawiera zarzutu naruszenia przepisów postępowania.

Przepis art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o e. i r. z FUS

określając korzystniejsze od ogólnych warunki uzyskania prawa do emerytury,

wskazał krąg osób uprawnionych do wcześniejszej emerytury. Zgodnie z ust. 2 tego

przepisu wcześniejsza emerytura przysługuje ubezpieczonym, którzy ostatnio,

przed zgłoszeniem wniosku o emeryturę, byli pracownikami względnie w okresie

ostatnich 24 miesięcy podlegania ubezpieczeniu społecznemu lub ubezpieczeniom

emerytalnemu i rentowym pozostawali w stosunku pracy co najmniej przez 6

miesięcy. Jeżeli ostatni z wymienionych warunków nie został spełniony ustawa

wyjątkowo przewiduje prawo do wcześniejszej emerytury także dla osób, które w

dniu zgłoszenia wniosku o emeryturę są uprawnione do renty z tytułu niezdolności

do pracy. Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 8 lutego 2006 r. (III UZP 3/05,

OSNP 2007/5-6/84) wprost stwierdził, że uwzględniając reguły wykładni

gramatycznej, logicznej, funkcjonalnej i systemowej, należy przyjąć, że warunkiem

równoważącym pozostawanie w stosunku pracy co najmniej przez 6 miesięcy w

ostatnich 24 miesiącach podlegania ubezpieczeniu przed zgłoszeniem wniosku jest

pobieranie renty z tytułu ubezpieczenia pracowniczego.

W rozpoznawanej sprawie sądy orzekające ustaliły, a skarżąca tych ustaleń

nie podważa, że wnioskodawczyni spełniła warunki do przyznania jej prawa do

wcześniejszej emerytury w postaci wymaganego stażu pracowniczego oraz wieku.

Sporna natomiast pozostawała kwestia, czy przed złożeniem wniosku o przyznanie

prawa do emerytury wnioskodawczyni posiadała status pracownika, ewentualnie,

czy spełniała warunki do przyznania renty, tj. warunki określone w art. 29 ust. 2

ustawy. Skarżąca podnosiła, że na podstawie orzeczenia Powiatowego Zespołu do

Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w S. z dnia 28 stycznia 2004 roku została

ona uznana za niepełnosprawną w stopniu umiarkowanym na stałe, co jej zdaniem

„nie wyklucza, że (...) może być uznana za osobę całkowicie niezdolną do pracy”.

8

W skardze kasacyjnej podkreśliła również, że wprawdzie „brak w ustawodawstwie

konkretnego przepisu zaliczającego automatycznie, że orzeczenie do danego

stopnia niepełnosprawności jest równoznaczne z orzeczeniem lekarza orzecznika

organu rentowego o niezdolności do pracy i jej stopniu bądź o niezdolności do

samodzielnej egzystencji, nie wyklucza możliwości, przy zastosowaniu zasad

wykładni obowiązujących w systemie prawa, takiego rozstrzygnięcia w

okolicznościach danej sprawy.” Twierdzenie to nie jest trafne.

Przede wszystkim należy zauważyć, że przepis art. 29 ustawy o emeryturach

i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych określający przesłanki nabycia

tzw. wcześniejszej emerytury jako wprowadzający szczególną regulację w stosunku

do ogólnych zasad nabywania prawa do emerytury, powinien być interpretowany

ściśle. Powołany przepis stanowi , że wcześniejsza emerytura przysługuje osobom

„które w dniu zgłoszenia wniosku o emeryturę są uprawnione do renty z tytułu

niezdolności do pracy”.

Zgodnie z art. 57 ust. 1 ustawy o e. i r. z FUS renta z tytułu niezdolności do

pracy przysługuje ubezpieczonemu, który spełnił łącznie następujące warunki jest

niezdolny do pracy, ma wymagany okres składkowy i nieskładkowy, a niezdolność

do pracy powstała we wskazanych w ustawie okresach. Definicję „niezdolności do

pracy” zawiera art. 12 ust. 1 tej ustawy, zgodnie z którym niezdolną do pracy w

rozumieniu ustawy jest osoba, która całkowicie lub częściowo utraciła zdolność do

pracy zarobkowej z powodu naruszenia sprawności organizmu i nie rokuje

odzyskania zdolności do pracy po przekwalifikowaniu. Art. 14 ustawy stanowi

natomiast , że oceny niezdolności do pracy, jej stopnia oraz ustalenia innych

wskazanych w ustawie okoliczności (m. in. data powstania niezdolności do pracy,

trwałość lub przewidywany okres niezdolności do pracy) dokonuje w formie

orzeczenia lekarz orzecznik Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Orzeczenie

lekarza orzecznika, od którego nie wniesiono sprzeciwu lub co do którego nie

zgłoszono zarzutu wadliwości, albo orzeczenie komisji lekarskiej, stanowi podstawę

do wydania decyzji w sprawie świadczeń przewidzianych w ustawie (ust. 3).

Zgodnie z art. 100 prawo doświadczeń określonych w ustawie powstaje z dniem

spełnienia wszystkich warunków wymaganych do nabycia tego prawa.

9

W postanowieniu z dnia 16 grudnia 2005 r. (II UK 77/05, OSNP 2006/23-

24/372) Sąd Najwyższy dokonał trafnej analizy przepisów ustawy z dnia 27 sierpnia

1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób

niepełnosprawnych (będącej podstawą orzeczenia Powiatowego Zespołu do Spraw

Orzekania o Niepełnosprawności w S. z dnia 28 stycznia 2004 roku), którą Sąd w

składzie rozpoznającym niniejszą sprawę w pełni podziela. Warto podkreślić, że

jakkolwiek w art. 5 ustawy ustawodawca przesądził o tym, że orzeczenie lekarza

orzecznika Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o „całkowitej niezdolności do pracy"

(ustalone na podstawie art. 12 ust. 2 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o

emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych – jednolity tekst:

Dz.U. z 2004 r. Nr 39, poz. 353 ze zmianami) i o „niezdolności do samodzielnej

egzystencji" (ustalone na podstawie art. 13 ust. 5 tej ustawy) traktowane jest na

równi z „orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności" (art. 4 ust. 1 ustawy

o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych),

orzeczenie o „całkowitej niezdolności do pracy" (ustalone na podstawie art. 12 ust.

2 ustawy emerytalno-rentowej) traktowane jest na równi z „orzeczeniem o

umiarkowanym stopniu niepełnosprawności" (art. 4 ust. 2 ustawy o rehabilitacji

zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych), zaś

orzeczenie o „częściowej niezdolności do pracy" (ustalone na podstawie art. 12 ust.

3 ustawy emerytalno-rentowej) oraz o „celowości przekwalifikowania" (ustalone na

podstawie art. 119 ust. 2 i ust. 3 tej ustawy) traktowane jest na równi z

„orzeczeniem o lekkim stopniu niepełnosprawności" (art. 4 ust. 3 ustawy o

rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych), to

z żadnego przepisu nie wynika sytuacja odwrotna. Innymi słowy, jak zresztą

przyznaje to skarżąca w skardze kasacyjnej, brak jest regulacji przewidującej, aby

orzeczenie zaliczające do danego stopnia niepełnosprawności było równoznaczne

z orzeczeniem lekarza orzecznika organu rentowego o niezdolności do pracy i jej

stopniu bądź o niezdolności do samodzielnej egzystencji. Już sam brak takiej

regulacji prawnej w połączeniu z zasadą ścisłego interpretowania art. 29 ustawy o

emeryturach i rentach z FUS jako przepisu wprowadzającego wcześniejszą

emeryturę jako wyjątek od zasady konieczności osiągnięcia określonego wieku

10

emerytalnego powoduje, że skarga kasacyjna zarzucając zaskarżonemu wyrokowi

„ścisłą wykładnię” przedmiotowego przepisu jest nietrafna.

Należy podkreślić, że niedopuszczalność ewentualnej wykładni

rozszerzającej wynika z charakteru ubezpieczenia emerytalnego i rentowego jako

rodzaju ubezpieczeń społecznych. Ustawa z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji

zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych ma na celu

zagwarantowanie adresatom tej ustawy – osobom niepełnosprawnym – szeregu

świadczeń wspierających i pomagających w uzyskaniu zatrudnienia, podjęciu

działalności gospodarczej lub rolniczej itp. Dlatego też ustawa ta reguluje takie

kwestie jak rehabilitacja i szkolenie osób niepełnosprawnych, szczególne obowiązki

i uprawnienia pracodawców w związku z zatrudnianiem osób niepełnosprawnych,

zadania i organizację służb działających na rzecz osób niepełnosprawnych czy też

funkcjonowanie Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych.

Należąc wprawdzie do systemu zabezpieczenia społecznego nie realizuje jednak

zadań ubezpieczenia społecznego a pełni raczej tzw. funkcję wspierającą.

Uznanie osoby za niezdolną do pracy w inny sposób niż przewiduje to art. 14

ustawy o emeryturach i rentach z FUS, nawet w odniesieniu do osoby, której

niepełnosprawność została stwierdzona właściwym orzeczeniem Powiatowego

Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności, jest niedopuszczalne. Tym

samym w okolicznościach faktycznych rozpoznawanej sprawy należy stwierdzić, że

skarżąca nie spełniła przesłanki z art. 29 ustawy o emeryturach i rentach z FUS

posiadania statusu osoby uprawnionej do renty z tytułu niezdolności do pracy.

Co się tyczy warunku posiadania statusu pracownika, to w wyroku z dnia 13

stycznia 2006 r. , I UK 145/05 (OSNP 2006, nr 23-24, poz. 367) Sąd Najwyższy

stwierdził, że prawo do emerytury na podstawie art. 29 ustawy może nabyć także

ubezpieczony, który w chwili osiągnięcia wieku emerytalnego nie pozostawał w

pracowniczym ubezpieczeniu. Sąd Najwyższy w składzie rozpoznającym niniejszą

sprawę nie podziela tego poglądu i przychyla się do stanowiska wyrażone w wyroku

tego Sądu z 27 marca 2007 r. ,II UK 167/06, w którym podkreślono, że przepis art.

29 , jako wprowadzający szczególna regulację, powinien być interpretowany ściśle.

Przepis ten wyłącza z zakresu pojęcia „ubezpieczonych będących pracownikami”

osoby, które co prawda posiadały wymagany staż ubezpieczeniowy oraz osiągnęły

11

wymagany wiek, ale dla których ostatnim ubezpieczeniem nie było ubezpieczenie

pracownicze. Sąd Najwyższy, podobnie jak Trybunał Konstytucyjny (por. wyrok z

12 września 2000 r., K1/00, OTK 2000 nr 6, poz. 185), jest zdania, że ograniczenie

uprawnień do wcześniejszej emerytury tylko do pracowników nie narusza

konstytucyjnej zasady równości wobec prawa. Zawężenie w porównaniu z regulacją

dotychczasową kręgu podmiotowego uprawnionych do wcześniejszego

przechodzenia na emeryturę nie narusza także zasad równości i sprawiedliwości

społecznej. Ograniczenie to wynika z założeń i celów reformy systemu świadczeń

społecznych.

Z przytoczonych motywów, skoro skarga kasacyjna nie zawiera

usprawiedliwionych podstaw należało orzec o jej oddaleniu (art. 39814

k.p.c.).

/tp/

12