SNO 43/08

UCHWAŁA Z DNIA 7 MAJA 2008 R.

SNO 43/08

Przewodniczący: sędzia SN Jan Bogdan Rychlicki (sprawozdawca).

Sędziowie SN: Teresa Flemming-Kulesza, Zbigniew Myszka.

S ą d N a j w y ż s z y – S ą d D y s c y p l i n a r n y z udziałem protokolanta

w sprawie sędziego Sądu Rejonowego w stanie spoczynku po rozpoznaniu w dniu 7

maja 2008 r. zażaleń obwinionej i jej obrońców na uchwałę Sądu Apelacyjnego – Sądu

Dyscyplinarnego z dnia 11 lutego 2008 r., sygn. akt (...), zezwalającą na zastosowanie

wobec obwinionej środka zapobiegawczego w postaci tymczasowego aresztowania

u c h y l i ł zaskarżoną u c h w a ł ę w c a ł o ś c i i s p r a w ę p r z e k a z a ł

d o p o n o w n e g o r o z p o z n a n i a Sądowi Apelacyjnemu – Sądowi

Dyscyplinarnemu.

U z a s a d n i e n i e

Sąd Apelacyjny – Sąd Dyscyplinarny uchwałą z dnia 11 lutego 2008 r., sygn. akt

ASDo 4/07, po rozpoznaniu wniosku prokuratora Prokuratury Rejonowej o wydanie

uchwały zezwalającej na zastosowanie wobec sędziego Sądu Rejonowego w stanie

spoczynku środka zapobiegawczego w postaci tymczasowego aresztowania, na

podstawie art. 80 § 1 u.s.p., art. 128 u.s.p. w zw. z art. 249 § 1 k.p.k. i art. 258 § 2

k.p.k. zezwolił na zastosowanie wobec tegoż sędziego w sprawie Prokuratury

Rejonowej o sygn. akt Ds. 2745/06 obejmującej postępowania, co do czynów, wobec

których Sąd Apelacyjny – Sąd Dyscyplinarny prawomocnymi uchwałami z dnia 24

maja 2005 r. w sprawie sygn. akt ADSo 3/05, oraz z dnia 12 grudnia 2005 r. w sprawie

sygn. akt ASDo 7/05, zezwolił na pociągnięcie sędziego Sądu Rejonowego do

odpowiedzialności karnej, środka zapobiegawczego w postaci tymczasowego

aresztowania. W uzasadnieniu uchwały podniesiono, że postępowanie obwinionej w

toku prowadzonego śledztwa w sprawie Ds. 2746/06 należało ocenić jako celowe i

świadome utrudnianie przeprowadzenia czynności procesowych z udziałem

obwinionej. Ponadto Sąd Apelacyjny – Sąd Dyscyplinarny zaakcentował okoliczność,

że prokurator prowadzący śledztwo w tej sytuacji de facto pozbawiony jest

możliwości merytorycznego zakończenia tegoż postępowania. W tej sytuacji, w ocenie

tegoż Sądu, zważywszy na prawomocne rozstrzygnięcia o pociągnięciu sędziego w

stanie spoczynku do odpowiedzialności karnej, jedyną przesłanką do zastosowania

środka zapobiegawczego w postaci tymczasowego aresztowania o charakterze

szczególnym, jest przesłanka zawarta w treści art. 258 § 2 k.p.k. Jednocześnie Sąd

2

Apelacyjny – Sąd Dyscyplinarny z urzędu zauważył, że w niniejszej sprawie nie

występują „szczególne względy”, o których mowa w art. 259 k.p.k.

Zażalenia na tę uchwałę wnieśli obaj ustanowieni przez obwinioną obrońcy oraz

obwiniona sędzia w stanie spoczynku.

I tak adwokat K. K. zaskarżając uchwałę w całości zarzucił:

„1. obrazę przepisu art. 249 k.p.k. w zw. z art. 257 § 1 k.p.k. oraz w zw. z art.

128 Prawa o ustroju sądów powszechnych, poprzez przyjęcie, że zachodzą przesłanki

do zastosowania najsurowszego środka zapobiegawczego i tylko ten środek może być

w danych okolicznościach faktycznych zastosowany, podczas gdy analiza

zgromadzonego materiału dowodowego oraz dotychczasowe zachowanie obwinionej

nie uzasadniają powyższej tezy,

2. obrazę przepisów postępowania, a w szczególności art. 4 k.p.k. i 7 k.p.k. w

zw. z art. 201 k.p.k. i art. 128 Prawa o ustroju sądów powszechnych poprzez

naruszenie zasady obiektywizmu i swobodnej oceny dowodów, w sytuacji gdy Sąd

oparł swe rozstrzygnięcia na błędnych wnioskach wynikających chociażby z niepełnej

i niejasnej opinii biegłego endokrynologa – lekarza z B., do której zarzuty zgłosił

obrońca adw. H. S. i zarzuty te zostały uznane, bowiem Prokuratura Rejonowa

dopuściła dowód z łącznej opinii biegłych z zakresu endokrynologii, laryngologii i

neurologii, czy z faktu pobytu sędziego w Ośrodku Sanatoryjnym „N.(...)” w Busku

Zdroju,

3. obrazę przepisów prawa procesowego w postaci art. 6 k.p.k. w zw. z art. 140

k.p.k. poprzez nie informowanie i nie doręczanie stronie oraz jej obrońcom treści

wydanych postanowień, zarówno orzeczonych na posiedzeniu jawnym jak i

niejawnym, jak przykładowo postanowienia z dnia 3 stycznia 2008 r. oraz

postanowienia w przedmiocie sprostowania protokołu z dnia 29 października 2007 r.”

Żalący na tych podstawach wniósł o uchylenie zaskarżonej uchwały.

Z kolei adwokat H. S., zaskarżając uchwałę w całości zarzucił:

naruszenie prawa procesowego, mające wpływ na treść orzeczenia, tj.

a) art. 41 § 1 k.p.k. poprzez orzekanie w sprawie przez sędziego P. F., co do

którego bezstronności istniały uzasadnione wątpliwości,

b) art. 111 ustawy z dnia 27 lipca 1001 r. – Prawo o ustroju sądów powszechnych

(Dz. U. Nr 98, poz. 1078 z późn. zm.) – u.s.p., poprzez zaniechanie procedury

losowania składu sądzącego, do rozpoznania wniosku o wyłączenie sędziego P. F.,

zgłoszonego na posiedzeniu Sądu w dniu 19 grudnia 2007 r. i bezpodstawnym

rozstrzyganiu tego wniosku, przez ten sam skład Sądu Dyscyplinarnego, który

rozpoznawał pierwszy wniosek o wyłączenie sędziego P. F., na posiedzeniu w dniu 17

grudnia 2007 r.,

- błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia, mający

wpływ na jego treść, polegający na bezzasadnym uznaniu, że sędzia Sądu Rejonowego

3

nie przedstawiła żadnego zwolnienia lekarskiego, które wskazywałoby, iż

niemożliwym jest jej uczestnictwo w czynnościach procesowych w charakterze

podejrzanej, a także, iż nie poddała się kompleksowym badaniom lekarskim dla

wyjaśnienia czy istnieją merytoryczne przeszkody do stawiennictwa jej w

prokuraturze, podczas gdy praktycznie terminy wezwań do prokuratury oraz na

badania lekarskie były usprawiedliwiane przez biegłych lekarzy sądowych i brak jest

podstaw do stwierdzenia, że sędzia celowo, poprzez swoje niestawiennictwo,

utrudniała przeprowadzenie czynności procesowych”

i wniósł „o zmianę orzeczenia dyscyplinarnego poprzez odmowę uwzględnienia

wniosku Prokuratora Rejonowego o wydanie zezwolenia na zastosowanie wobec

sędziego Sądu Rejonowego tymczasowego aresztowania, względnie o uchylenie

zaskarżonej uchwały i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi

Dyscyplinarnemu pierwszej instancji, z wyłączeniem Sądu Apelacyjnego w A.”

Obwiniona zaskarżając uchwałę w całości zarzuciła: „obrazę przepisów

postępowania, która mogą mieć wpływ na treść orzeczenia poprzez:

- orzekanie w sprawie sędziego Sądu Apelacyjnego P. F., co do którego istniały

okoliczności tego rodzaju, że mogły wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego

bezstronności w danej sprawie (art. 41 § 1 k.p.k.),

- niewyznaczenie w drodze losowania danego składu orzekającego do

rozpoznania drugiego wniosku z dnia 19 grudnia 2007 r. o wyłączenie sędziego P. F. i

bezpodstawne rozstrzygnięcie tego wniosku przez Sąd Dyscyplinarny pierwszej

instancji, który rozpoznawał pierwszy wniosek z dnia 17 grudnia 2007 r. (art. 111

u.s.p.),

- niedoręczenie stronie i jej obrońcom treści wydanych postanowień, jak np.

postanowienia z dnia 3 stycznia 2008 r., postanowienia w przedmiocie sprostowania

protokołu z dnia 29 października 2007 r. (art. 140 k.p.k.),

- nieogłoszenie ustnie przez przewodniczącego składu orzekającego sędziego P.

F. najważniejszych powodów uchwały ogłoszonej w dniu 11 lutego 2008 r. (art. 100 §

1 i § 4 k.p.k.),

- błędne przyjęcie, że szczególną przesłanką do zastosowania środka

zapobiegawczego w postaci tymczasowego aresztowania jest przesłanka z art. 258 § 2

k.p.k.”

Na podstawie art. 427 § 1 oraz 438 pkt 3 k.p.k. zaskarżonej uchwale obwiniona

zarzuciła „błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, który

mógł mieć wpływ na treść orzeczenia, polegający na przyjęciu tezy, że obwiniona

sędzia nie przedstawiła żadnego zwolnienia lekarskiego na potwierdzenie

niemożliwości jej uczestnictwa w czynnościach procesowych w charakterze

podejrzanej oraz nie poddała się badaniom biegłych sądowych”.

4

Na podstawie art. 427 § 1 k.p.k. i art. 437 § 2 k.p.k. obwiniona wniosła „o

zmianę zaskarżonej uchwały poprzez odmowę uwzględnienia wniosku Prokuratora

Prokuratury Rejonowej o wydanie zezwolenia na zastosowania środka

zapobiegawczego w postaci tymczasowego aresztowania sędziego Sądu Rejonowego,

ewentualnie o uchylenie zaskarżonej uchwały i umorzenie postępowania, ewentualnie

o uchylenie orzeczenia i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do

ponownego rozpoznania z wyłączeniem Sądu Apelacyjnego  Sądu Dyscyplinarnego

w A.”.

Sąd Najwyższy – Sąd Dyscyplinarny rozważył, co następuje:

Na wstępie należało podnieść, że kwestia odpowiedzialności karnej sędziego

Sądu Rejonowego w stanie spoczynku prawomocnie została już rozstrzygnięta

pozytywnie stosownymi uchwałami Sądu Apelacyjnego – Sądu Dyscyplinarnego oraz

uchwałami Sądu Najwyższego – Sądu Dyscyplinarnego. W tej sytuacji, aktualnie

przedmiotem oceny Sądu Najwyższego – Sądu Dyscyplinarnego, jest wyrażona zgoda

Sądu Apelacyjnego – Sądu Dyscyplinarnego na ewentualne zastosowanie wobec

obwinionej przez właściwy sąd środka zapobiegawczego w postaci tymczasowego

aresztowania (por. art. 181 Konstytucji RP, uchwała SN z dnia 12 września 2006 r.,

SNO 40/06, art. 80 § 2h u.s.p.). Cele środków zapobiegawczych, w tym

najsurowszego – tymczasowego aresztowania – jasno określa art. 249 § 1 k.p.k. Z

kolei przesłanki o charakterze szczególnym zastosowania tego najsurowszego środka

zawarte są w treści art. 258 k.p.k. Artykuł 258 § 1 pkt 2 k.p.k. stanowi, że tymczasowe

aresztowanie może nastąpić, jeżeli zachodzi uzasadniona obawa, że oskarżony będzie

nakłaniał do składania fałszywych zeznań lub wyjaśnień albo w inny bezprawny

sposób utrudniał postępowanie karne. Natomiast przepis art. 258 § 2 k.p.k. zawiera

przesłankę o charakterze szczególnym (realnie grożąca oskarżonemu surowa kara)

mogącą uzasadniać zastosowanie tegoż środka zapobiegawczego.

Sąd Najwyższy – Sąd Dyscyplinarny stosownie do treści art. 436 k.p.k. mającego

w tej sprawie odpowiednie zastosowanie, ograniczył zakres i ocenę uchybień

podniesionych w zażaleniach, tylko co do oceny uchybienia podniesionego w

zażaleniu obwinionej (rażąca obraza art. 258 § 2 k.p.k.) jak i uchybienia

podniesionego w uzasadnieniu zażalenia obrońcy adwokata H. S. (k. 3) o ewidentnym

błędzie procesowym poprzez przyjęcie przesłanki z art. 258 § 2 k.p.k. To zawężenie

oceny zażaleń przez Sąd Najwyższy – Sąd Dyscyplinarny jest wystarczające do

wydania uchwały, zaś rozpoznanie pozostałych uchybień byłoby przedwczesne dla

dalszego toku postępowania.

Rażąco wadliwa jest podstawa prawna zaskarżonej uchwały mająca swoje

umocowanie, zważywszy na jej treść, przez przywołanie art. 258 § 2 k.p.k. Sąd

Apelacyjny – Sąd Dyscyplinarny jednoznacznie ocenił postępowanie obwinionej jako

5

celowe i świadome utrudnianie prowadzenia czynności procesowych z jej udziałem.

Niestawianie się obwinionej na wyznaczone przez organ procesowy terminy

specjalistycznych badań lekarskich, bez należytego usprawiedliwienia, może być

ocenione przez pryzmat art. 258 § 1 pkt 2 k.p.k., a nie art. 258 § 2 k.p.k. Ten ostatni

przepis dotyczy zupełnie innej sytuacji karnoprocesowej i na tym etapie

postępowania w żaden sposób nie znajduje zastosowania w sprawie obwinionej. W

związku z tym, konieczne było uchylenie z tego względu zaskarżonej uchwały w

całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Apelacyjnemu –

Sądowi Dyscyplinarnemu.