V CSK 583/07

Sygn. akt V CSK 583/07

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 8 maja 2008 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Lech Walentynowicz (przewodniczący)

SSN Mirosław Bączyk

SSN Antoni Górski (sprawozdawca)

w sprawie z powództwa H. A.

przeciwko P. M.

z udziałem interwenientki ubocznej A. R.

o zapłatę,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 8 maja 2008 r.,

skargi kasacyjnej interwenientki ubocznej A. R.

od wyroku Sądu Apelacyjnego z dnia 26 kwietnia 2007 r., sygn. akt I ACa (…),

uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Sądowi Apelacyjnemu do

ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia o kosztach postępowania kasacyjnego.

Uzasadnienie

Sąd Okręgowy w W. wyrokiem z dnia 23 czerwca 2006 r. zasądził na podstawie

art. 299 k.s.h. od pozwanego P. M. na rzecz powoda H. A. – wierzyciela spółki z o.o.

„M.(...)” 95.960,98 zł. z tytułu jego odpowiedzialności jako prezesa zarządu tej spółki,

2

pełniącego funkcję w okresie od października 2000 r. do 19 lipca 2004 r. Pozwany, nie

zgłaszając w czas wniosku o upadłość spółki, doprowadził do tego, że powód nie może

zaspokoić swoich wierzytelności wobec niej z powodu bezskuteczności prowadzonej

egzekucji komorniczej. Z ustaleń tego Sądu wynika, że powód uzyskał przeciwko Spółce

dwa nakazy zapłaty: z dnia 6 lutego 2004 r. w sprawie X GNc (…) Sądu Okręgowego w

W. na kwotę 100. 000 zł. oraz z dnia 12 marca 2004 r. w sprawie X GNc (…) tegoż Sądu

na kwotę 125.750,98 zł., które zostały skierowane do egzekucji. Dodatkowo w dniu 18

marca 2005 r. wszczął egzekucję przeciwko Spółce inny wierzyciel P.(...) GmbH z

Niemiec na podstawie tytułu wykonawczego w postaci prawomocnego wyroku Sądu

Okręgowego w W. z dnia 31 stycznia 2005 r. w sprawie X GC (…). Egzekucja z wniosku

powoda przeciwko spółce „M.(...)” była skuteczna od złożenia wniosków egzekucyjnych

w 2004 r. do około połowy 2005 r. Obecnie wpływające kwoty są drobne i nie mają

wpływu na spłatę zadłużenia. Aktualnie Spółka jest zadłużona na kwotę 144.000 zł. na

rzecz wierzyciela H. A., a łącznie z wierzytelnością P.(...) GmbH zadłużenie jej

przekracza 500.000 zł. Według ustaleń Sądu, spółka „M.(...)” występuje jednocześnie w

charakterze wierzyciela w sprawie I Km (…) Komornika działającego przy Sądzie

Rejonowym w O. o zapłatę 132.715,27 zł., jednakże wyegzekwowane w tej sprawie

kwoty są przekazywane innym wierzycielom, a nie Spółce.

Obecnie egzekucja przeciwko Spółce pozostaje bezskuteczna, wobec braku jej

majątku podlegającemu zajęciu, a odmienne twierdzenia pozwanego w tym przedmiocie

nie mają pokrycia w rzeczywistości. Stosownie do art. 21 ust. 1 i 2 Prawa

upadłościowego i naprawczego, członkowie zarządu spółki mają obowiązek, nie później

niż w ciągu dwóch tygodni od dnia, w którym wystąpiła podstawa do ogłoszenia

upadłości, zgłosić wniosek o ogłoszenie upadłości, czego pozwany nie zrobił.

Naruszenie tego obowiązku uzasadnia jego odpowiedzialność odszkodowawczą wobec

wierzycieli Spółki na podstawie art. 299 k.s.h., gdyż pozwany nie wykazał, że zachodzą

przesłanki uwalniające go od tej odpowiedzialności, przewidziane w art. 299 § 2 k.s.h.

Dlatego powództwo podlegało uwzględnieniu.

Apelacja pozwanego od tego rozstrzygnięcia została oddalona wyrokiem Sądu

Apelacyjnego w W. z dnia 26 kwietnia 2007 r., który podzielił ustalenia i ocenę prawną

Sądu Okręgowego. Sąd ten podkreślił, że dochodzona przez powoda wierzytelność

pozostaje w dalszym ciągu niezaspokojona, a z zeznań komornika prowadzącego

postępowanie egzekucyjne z wniosku powoda wynika, że egzekucja ta jest

bezskuteczna. Pozwany nie wskazał majątku Spółki, z którego mogłoby dojść do

3

zaspokojenia wierzytelności stwierdzonych tytułami wykonawczymi, stąd też przypisanie

mu odpowiedzialności na podstawie art. 299 § 1 k.s.h. było prawidłowe.

Wyrok Sądu Apelacyjnego zaskarżyła skargą kasacyjną interwenientka uboczna,

która wstąpiła do sprawy po stronie pozwanego w postępowaniu apelacyjnym. W

pierwszym rzędzie zarzuciła naruszenie przepisów procesowych przez pominięcie

części materiału dowodowego, z którego wynika, że Spółka posiada majątek, do którego

mogłaby zostać skierowana egzekucja oraz niewyjaśnienie, czy powód posiada

legitymację czynną w niniejszym procesie, czy też, jak zarzuciła interwenientka, utracił ją

na skutek dokonania przelewu dochodzonej wierzytelności (art. 378 § 1, art. 382 w zw. z

art. 79 k.p.c.). Konstrukcja podstawy materialnoprawnej skargi opiera się na zarzucie

naruszenia art. 299 § 1 k.s.h., kwestionowaniu odszkodowawczego charakteru opartej

na tym przepisie odpowiedzialności oraz prezentowaniu poglądu o gwarancyjnej istocie

tej odpowiedzialności. Skarżąca wnosi o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do

ponownego rozpoznania.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Sąd Apelacyjny wykazał niekonsekwencję procesową w niniejszej sprawie.

Polega ona na tym, że z jednej strony dopuścił interwencję w postępowaniu

apelacyjnym, z drugiej zaś nie odniósł się w ogóle do twierdzeń i wniosków dowodowych

interwenientki, co jest ewidentnym uchybieniem proceduralnym. O tym, że uchybienie to

mogło mieć wpływ na wynik sprawy świadczy wyrok tegoż Sądu wydany w innym

składzie w dniu 11 maja 2007 r. w sprawie z powództwa kolejnego wierzyciela Spółki

dochodzącego odszkodowania na podstawie art. 299 k.s.h. przeciwko temu samemu

pozwanemu oraz z udziałem tej samej interwenientki, która wstąpiła do sprawy także

dopiero na etapie postępowania apelacyjnego. W tamtej, bliźniaczo podobnej sprawie,

Sąd Apelacyjny uwzględnił argumentację obrony interwenientki, zmienił wyrok Sądu I –

ej Instancji i oddalił powództwo. Wprawdzie ocena dowodów dokonana w tamtej nie

wiąże Sądu w sprawie niniejszej, ale potwierdza w sposób niewątpliwy konieczność

ustosunkowania się do argumentacji interwenientki. Okoliczność zaś, że w tym samym

Sądzie doszło do rozbieżności orzecznictwa w takich samych rodzajowo sprawach

dodatkowo przemawia za tym, że zaskarżony wyrok nie mógł się ostać (art. 3983

§ 1 pkt

2 w zw. z art. 39815

i w zw. z art. 108 § 2 k.p.c.).

W tym stanie rzeczy przedwczesne jest ustosunkowywanie się do zarzutu

naruszenia art. 299 k.s.h. Wystarczy więc wskazać, że w judykaturze zdecydowanie

przeważa stanowisko o odszkodowawczym charakterze odpowiedzialności na

4

podstawie tego przepisu (por. ostatnio wyrok Sądu Najwyższego z dnia 16 stycznia

2008 r. IV CSK 430/07, niepubl. i powołane tam dalsze, liczne orzeczenia).

Nieusprawiedliwiony okazał się natomiast zarzut niewyjaśnienia wątpliwości

skarżącej, czy powód nie dokonał przelewu dochodzonej wierzytelności, na skutek

czego, jej zdaniem, mógłby on utracić legitymację w niniejszym procesie. Skarżąca nie

wykazała bowiem, że przelew taki nastąpił przed wniesieniem sprawy. Ewentualne zaś

dokonanie przelewu w trakcie postępowania nie ma wpływu na dalszy bieg sprawy (art.

192 pkt 3 k.p.c.).

Z podanych przyczyn orzeczono jak w sentencji.