III PK 5/08

Sygn. akt III PK 5/08

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 5 czerwca 2008 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Jerzy Kwaśniewski (przewodniczący, sprawozdawca)

SSN Roman Kuczyński

SSN Andrzej Wróbel

w sprawie z powództwa K. M.

przeciwko Polskiemu Górnictwu Naftowemu i Gazownictwu Spółce Akcyjnej o

przywrócenie do pracy i zasądzenie wynagrodzenia za czas pozostawania bez

pracy,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń

Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 5 czerwca 2008 r.,

skargi kasacyjnej powoda od wyroku Sądu Okręgowego - Sądu Pracy i

Ubezpieczeń Społecznych

z dnia 26 października 2007 r.,

1. oddala skargę kasacyjną,

2. zasądza od powoda na rzecz strony pozwanej kwotę 900

(dziewięćset) złotych tytułem kosztów postępowania

kasacyjnego.

Uzasadnienie

2

Powód domagał się od pozwanego Polskiego Górnictwa Naftowego i

Gazownictwa S.A. przywrócenia do pracy oraz zasądzenia wynagrodzenia za cały

czas pozostawania bez pracy.

Wyrokiem z dnia 26 października 2007 r. Sąd Okręgowy – Sąd Pracy i

Ubezpieczeń Społecznych na podstawie art. 385 k.p.c. oddalił apelację powoda od

wyroku Sądu Rejonowego – Sądu Pracy z dnia 25 maja 2007 r. zasądzającego od

pozwanego Polskiego Górnictwa Naftowego i Gazownictwa S.A. na rzecz powoda

kwotę 17.730 zł. z ustawowymi odsetkami od dnia 1 listopada 2006 r. do dnia

zapłaty tytułem odszkodowania.

Sąd drugiej instancji podzielił podstawy faktyczną i prawną wyroku Sądu

pierwszej instancji. Sądy ustaliły, że z przyczyn za które odpowiada powód

pracodawca utracił do niego zaufanie, a w konsekwencji wypowiedział mu umowę

o pracę. Pozwany utracił zaufanie do powoda z powodu jego starań w celu

sfałszowania protokołu z zebrania Komisji Zakładowej NSZZ „Solidarność” z dnia

19 maja 2005 r. ażeby wprowadzić tam zapisy o objęciu powoda ochroną

związkową, a następnie nakłaniania członków Komisji do składania fałszywych

oświadczeń o tym, że uchwała o ochronie związkowej została podjęta.

Potwierdzone zostały także pozostałe przyczyny wypowiedzenia powodowi

umowy o pracę. Sąd drugiej instancji, podobnie jak Sąd pierwszej instancji ustalił,

że powód opuścił bez usprawiedliwienia miejsce pracy w dniu 7 czerwca 2006 r.

oraz, że korzystał dla celów prywatnych poza zakładem pracy z urządzeń i maszyn

należących do pracodawcy.

Według Sądu drugiej instancji powyższe zachowania powoda dały

pracodawcy uzasadnioną podstawę do utraty do powoda zaufania, a w

konsekwencji wypowiedzenia mu umowy o pracę. Jednakże przy dokonywaniu

wypowiedzenia powodowi umowy o pracę pracodawca sprzecznie z art. 167 § 1

k.p. odwołał powoda z urlopu wyłącznie w celu wręczenia mu wypowiedzenia

umowy o pracę. Z tego tylko względu, pomimo zasadności wypowiedzenia umowy

o pracę Sąd uznał za właściwe zastosowanie art. 45 § 2 k.p. i zaspokojenie

odpowiedniego odszkodowania. Rozważając zarzuty apelacji powoda

kwestionującej istnienie przesłanek nieuwzględnienia roszczenia o przywrócenie do

3

pracy Sąd drugiej instancji w uzasadnieniu swego wyroku przedstawił ustalone

okoliczności faktyczne, jako odpowiadające wynikom postępowania dowodowego.

Według Sądu drugiej instancji pozwany miał uzasadnione podstawy, aby

utracić zaufanie do powoda z przyczyn wskazanych w wypowiedzeniu; przyczyny

uzasadniające wypowiedzenie umowy o pracę były konkretne, rzeczywiste,

uprzednie i prawdziwe. Pracodawca po uzyskaniu informacji o działaniach powoda

stanowiących ciężkie naruszenie podstawowych obowiązków pracowniczych

zdecydował się na rozwiązanie z nim umowy o pracę bez wypowiedzenia na

podstawie art. 52 § 1 pkt 1 k.p. W tym celu zwrócił się do NSZZ „Solidarność” z

zawiadomieniem o tym zamiarze. Uchwałą z dnia 24 listopada 2006 r. związek

zawodowy stwierdził, że zarzuty stawiane powodowi nie powinny być podstawą do

rozwiązania z powodem umowy o pracę w zaproponowanym trybie. Związek

zawodowy wniósł o rozważenie możliwości przeniesienia wnioskodawcy na inną

jednostkę lub w ostateczności rozwiązanie umowy o pracę za wypowiedzeniem.

Pracodawca dokonał zawiadomienia o zamiarze dokonania rozwiązania umowy o

pracę i otrzymał w terminie zastrzeżenia organizacji związkowej. Konsultacja

odniosła skutek, bowiem po przedstawieniu przez związek zawodowy zastrzeżeń

pracodawca złagodził swoje stanowisko zgodnie z sugestiami zawartymi w piśmie

NSZZ „Solidarność”. Sąd drugiej instancji uznał za chybiony zarzut, że przed

podejmowaniem decyzji o wypowiedzeniu umowy o pracę pozwany powinien

ponownie poprzedzić ją konsultacją związkową tym razem w trybie art. 38 k.p.

Sąd drugiej instancji podkreślił, że do okoliczności przemawiających za

niemożnością lub niecelowością przywrócenia pracownika do pracy należy m. in.

poważny konflikt z przełożonym, zwłaszcza zawiniony przez pracownika. Z uwagi

na istniejącą sytuację konfliktową oraz mając na względzie, że pracodawca z

przyczyn uzasadnionych utracił zaufanie do pracownika pełniącego przecież

funkcję kierowniczą, niecelowym było przywracanie powoda do pracy.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku Sądu Okręgowego wniósł powód

żądając uchylenia zaskarżonego wyroku w całości i przekazania sprawy Sądowi

Okręgowemu do ponownego rozpoznania oraz rozstrzygnięcia o kosztach

postępowania kasacyjnego. Skarga ma dwie podstawy.

W zakresie podstawy dotyczącej naruszenia przepisów prawa materialnego

4

skarga zarzuciła niewłaściwe zastosowanie art. 45 § 2 k.p. przez nieuwzględnienie

żądania pracownika przywrócenia do pracy, pomimo, że było ono możliwe i celowe.

W zakresie podstawy dotyczącej naruszenia przepisów prawa procesowego

zarzucono mające – według skarżącego - istotny wpływ na wynik sprawy

naruszenie: art. 233 § 1 k.p.c. przez dowolną, a nie swobodną ocenę dowodów

oraz naruszenie art. 328 § 2 k.p.c. przez „naruszenie zasady wszechstronnej oceny

wiarygodności i mocy dowodów oraz przez brak ustosunkowania się w

uzasadnieniu wyroku do twierdzeń i argumentów przedstawionych przez powoda w

apelacji odnośnie niezasadności przyczyn wypowiedzenia umowy o pracę”.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną strona pozwana wniosła o odmowę

przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, ewentualnie o oddalenie skargi jako

całkowicie bezzasadnej, a także o zasądzenie od powoda kosztów postępowania,

w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

W art. 45 § 2 k.p. określona została szczególna kompetencja Sądu pracy

ustalającego konsekwencje wypowiedzenia umowy o pracę z naruszeniem

przepisów o wypowiedzeniu umów o pracę – Sąd pracy może zweryfikować

żądanie pracownika o przywrócenie do pracy na poprzednich warunkach i nie

uwzględnić tego żądania, a zamiast niego orzec o odszkodowaniu „jeżeli ustali, że

uwzględnienie takiego żądania jest niemożliwe lub niecelowe”.

W zaskarżonym wyroku Sąd drugiej instancji przedstawił jego podstawy,

najpierw odnoszące się do konkretnego wydarzenia i faktów a następnie do ich

zsyntetyzowania w ocenę o niecelowości uwzględnienia żądania powoda o

przywrócenie do pracy; co odpowiada wymaganym w art. 45 § 2 k.p. przesłankom

kompetencji sądu pracy.

Skarga kasacyjna w swej podstawie materialnoprawnej naruszenia art. 45 §

2 k.p. przez jego niewłaściwe zastosowanie (subsumcję) przedstawia

argumentację, która nie mieści się w regule subsumcyjnej, najogólniej biorąc

polegającej na zgodności między ustalonym stanem faktycznym a zastosowaną do

niego abstrakcyjną normą prawną. Tymczasem z przedstawionego w skardze

5

wywodu argumentacyjnego wynika, że skarżący postawiony zarzut opiera nie na

wnioskowaniu z faktów w zaskarżonym wyroku ustalonych, ale na kwestionowaniu

ustaleń faktycznych stanowiących podstawę wyroku. Ograniczając tą analizę do

rzeczy najistotniejszych należy stwierdzić, że wniosek Sądu o niecelowości

uwzględnienia żądania powoda przywrócenia go do pracy wynika z ustalenia utraty

zaufania pracodawcy w stosunku do powoda z przyczyn przez niego zawinionych,

że usiłował on sprzecznie z prawdą przedstawić swe prawa do szczególnej ochrony

przysługującej niektórym działaczom związkowym, że bezprawnie opuścił miejsce

pracy i samowolnie korzystał dla celów prywatnych z urządzeń i maszyn

należących do pracodawcy i wreszcie, że sytuacje te doprowadziły do zawinionego

przez powoda konfliktu z pracodawcą. Natomiast skarżący nie kwestionuje

subsumcyjnej odpowiedniości ustaleń faktycznych wyroku do jego oceny prawnej,

poprzestając na niedopuszczalnym w tym zakresie zakwestionowaniu podstawy

faktycznej wyroku.

Do powyższych uwag dotyczących wadliwości podstawy skargi kasacyjnej w

konstrukcji jej zarzutów należy dodać, że skarżący, jak może się wydawać ze

sposobu ujęcia zarzutu naruszenia art. 45 § 2 k.p., nie bierze pod uwagę zasad

postępowania kasacyjnego, a w szczególności, że – stosownie do art. 39813

§ 2

k.p.c. - w postępowaniu kasacyjnym nie jest dopuszczalne powołanie nowych

faktów i dowodów, a Sąd Najwyższy jest związany ustaleniami faktycznymi

stanowiącymi podstawę zaskarżonego orzeczenia.

Powyższe odnosi się także do drugiej podstawy skargi kasacyjnej, w ramach

której skarżący zarzucił naruszenie art. 233 § 1 k.p.c. przez niedopuszczalne w

postępowaniu kasacyjnym kwestionowanie dokonanej w zaskarżonym wyroku

oceny dowodów (por. art. 3983

§ 3 k.p.c.). Wreszcie niezrozumiałe jest w kontekście

zarzutu „naruszenia zasady wszechstronnej oceny wiarygodności i mocy dowodów”

wskazanie w skardze jako przepisu naruszonego – art. 328 § 2 k.p.c.

Uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera analizę wszystkich

wynikających z apelacji powoda kontrowersyjnych w sprawie aspektów stanu

faktycznego i oceny prawnej. Sąd drugiej instancji nie tylko stwierdził bezzasadność

apelacji, ale w obszernych wywodach przedstawił dlaczego uznał ustalenia

faktyczne i rozważania prawne zawarte w wyroku Sądu pierwszej instancji za

6

prawidłowe.

Gdyby nawet założyć, że tak przedstawione podstawy wyroku Sądu drugiej

instancji mogłyby być jeszcze bardziej sprecyzowane - to przecież z pewnością

wyrażają one wszystkie istotne przesłanki rozstrzygnięcia. Nie wiadomo zatem na

czym oparł skarżący swe przekonanie jakoby sugerowana przez niego

niedoskonałość uzasadnienia wyroku, a więc uzasadnienia będącego aktem

zaistniałym już po wydaniu orzeczenia, mogła mieć wymagany w art. 3983

pkt 2

k.p.c. istotny wpływ na wynik sprawy.

Z powyższych przyczyn wobec bezzasadności podstaw skargi kasacyjnej

Sąd Najwyższy orzekł w myśl art. 39814

k.p.c.