SNO 59/08

UCHWAŁA Z DNIA 27 CZERWCA 2008 R.

SNO 59/08

Przewodniczący: sędzia SN Piotr Hofmański (sprawozdawca).

Sędziowie SN: Jerzy Kwaśniewski, Józef Skwierawski.

S ą d N a j w y ż s z y  S ą d D y s c y p l i n a r n y z udziałem protokolanta

w sprawie sędziego Sądu Okręgowego po rozpoznaniu w dniu 27 czerwca 2008 r. w

związku z zażaleniem obwinionego sędziego na uchwałę Sądu Apelacyjnego – Sądu

Dyscyplinarnego z dnia 16 maja 2008 r., sygn. akt (...), w przedmiocie zawieszenia

sędziego w czynnościach służbowych

u c h w a l i ł :

1. zmienić zaskarżoną uchwałę w ten sposób, że

- przyjąć za podstawę zawieszenia sędziego w czynnościach służbowych i

obniżenia jego wynagrodzenia art. 129 § 1 i § 3 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r.

– Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz. U. Nr 98, poz. 1070 ze zm.)

- w pkt. I zaskarżonej uchwały wyeliminować wyraz „przedłużyć”;

2. utrzymać w mocy zaskarżoną uchwałę;

3. kosztami postępowania w przedmiocie zawieszenia sędziego w czynnościach

służbowych i obniżenia wynagrodzenia obciążyć Skarb Państwa.

U z a s a d n i e n i e

Uchwałą z dnia 18 stycznia 2008 r. w sprawie o sygn. akt (...), Sąd Apelacyjny –

Sąd Dyscyplinarny, powołując się na przepis art. 130 § 2 u.s.p. zawiesił w

czynnościach służbowych sędziego Sądu Okręgowego. Uchwała ta zapadła w wyniku

wcześniejszego zarządzenia przez Prezesa Sądu Okręgowego przerwy w czynnościach

służbowych sędziego w związku z uzyskaniem informacji o spowodowaniu przez

niego w dniu 24 grudnia 2007 r. kolizji drogowej i prowadzenia samochodu w stanie

nietrzeźwości. Uchwała powyższa została poddana kontroli instancyjnej na skutek

zażalenia wniesionego przez sędziego Sądu Okręgowego. Sąd Najwyższy – Sąd

Dyscyplinarny uchwałą z dnia 20 marca 2008 r. zmienił zaskarżoną uchwałę w ten

sposób, iż za podstawę prawną zawieszenia sędziego przyjął przepis art. 130 § 3 u.s.p.,

natomiast czas zawieszenia w czynnościach służbowych określił do dnia 30 kwietnia

2008 r.

Na skutek wniosku złożonego przez Zastępcę Rzecznika Dyscyplinarnego w

Sądzie Apelacyjnym, Sąd Apelacyjny – Sąd Dyscyplinarny uchwałą z dnia 16 maja

2008 r., wydaną w sprawie o sygn. akt (...), powołując się na przepis art. 129 § 1 i § 2

2

u.s.p., przedłużył zawieszenie w czynnościach służbowych sędziego Sądu

Okręgowego do dnia 30 sierpnia 2008 r. oraz obniżył o 25 % na czas trwania tego

zawieszenia wysokość jego wynagrodzenia.

Powyższą uchwałę zaskarżył sędzia Sądu Okręgowego, podnosząc zarzuty

obrazy prawa procesowego mającą wpływ na treść uchwały:

- art. 8 § 2 k.p.k. i odpowiednio stosowanego art. 442 § 3 k.p.k. w związku z

art. 128 u.s.p., polegającą na orzeczeniu wbrew wskazaniom co do dalszego

postępowania wyrażonym w uchwale Sądu Najwyższego – Sądu

Dyscyplinarnego z dnia 20 marca 2008 r. w przedmiocie czasokresu

zawieszenia w czynnościach służbowych, podczas gdy wskazane przepisy

obligowały Sąd do respektowania zapatrywań Sądu Odwoławczego;

- art. 129 § 1 u.s.p. w związku z art. 313 § 1 k.p.k. polegającej na uznaniu, że

do zawieszenia w czynnościach służbowych wystarczającymi są: wszczęcie

postępowania dyscyplinarnego przeciwko sędziemu i „stwierdzenie pewnego

prawdopodobieństwa wiarygodności dowodów obciążających”, podczas gdy

treść powołanych przepisów we wzajemnym powiązaniu oraz utrwalone

orzecznictwo Sądu Najwyższego – Sądu Dyscyplinarnego nakazują, aby Sąd

pierwszej instancji swoje rozstrzygnięcie oparł przede wszystkim na

„dostatecznie uzasadnionym podejrzeniu” dokonania czynu;

- art. 2 § 2 k.p.k., art. 4 k.p.k., art. 7 k.p.k. w związku z art. 128 u.s.p.,

polegającej na wybiórczej i jednostronnej ocenie materiału dowodowego

połączonej z interpretowaniem dowodów na niekorzyść obwinionego, a także

naruszeniu reguł prawidłowego rozumowania oraz wskazań wiedzy i

doświadczenia życiowego,

- odpowiednio stosowanego art. 17 § 1 pkt 7 k.p.k. w związku z art. 128 u.s.p.

polegającej na wydaniu orzeczenia co do tych samych czynów, w tej samej

kwestii i w oparciu o materiał dowodowy uzupełniony na jego korzyść,

podczas gdy incydentalne zawieszenie obwinionego w czynnościach

służbowych zostało prawomocnie zakończone uchwałą Sądu Najwyższego –

Sądu Dyscyplinarnego w sprawie SNO 21/08.

Opierając się na powyższych zarzutach, sędzia Sądu Okręgowego wniósł o

zmianę zaskarżonej uchwały poprzez przywrócenie mu prawa do wykonywania

czynności służbowych sędziego Sądu Okręgowego.

Rozpoznając zażalenie Sąd Najwyższy – Sąd Dyscyplinarny zważył, co

następuje:

Zaskarżona uchwała wymaga skorygowania w zakresie wskazanej w niej

podstawy prawnej decyzji o zawieszeniu sędziego w czynnościach służbowych i

obniżenia na czas tego zawieszenia wysokości wynagrodzenia sędziego. Skorygowano

3

także treść rozstrzygnięcia o zawieszeniu sędziego w czynnościach służbowych

poprzez przyjęcie, że na podstawie art. 129 § 1 u.s.p. doszło do zawieszenia sędziego

w czynnościach służbowych, nie zaś do przedłużenia okresu zawieszenia.

Jako podstawę rozstrzygnięcia Sądu Apelacyjnego – Sądu Dyscyplinarnego

wskazano art. 129 § 1 i 2 u.s.p. Jest to podstawa o tyle wadliwa, że art. 129 § 2 u.s.p.

dotyczy obligatoryjnego zawieszenia sędziego w czynnościach służbowych w

wypadku podjęcia uchwały zezwalającej na pociągnięcie go do odpowiedzialności

karnej. W niniejszej sprawie sytuacja taka nie miała miejsca, w związku z czym

zamiast art. 129 § 2 u.s.p., jako podstawa decyzji Sądu Apelacyjnego – Sądu

Dyscyplinarnego, powinien być powołany art. 129 § 3 u.s.p. dotyczący obniżenia

wysokości wynagrodzenia sędziego na czas zawieszenia. Uchybienie procesowe

skorygowane przez Sąd Najwyższy – Sąd Dyscyplinarny w sposób oczywisty nie

mogło mieć najmniejszego wpływu na treść rozstrzygnięcia w sprawie.

Druga konieczna korekta treści rozstrzygnięcia Sądu Apelacyjnego – Sądu

Dyscyplinarnego jest następstwem przyjęcia, że w sprawie nie doszło do przedłużenia

okresu zawieszenia sędziego w czynnościach służbowych, lecz do zawieszenia go w

tych czynnościach na odrębnej podstawie prawnej. O ile bowiem zawieszenie sędziego

w czynnościach służbowych na podstawie art. 130 § 3 u.s.p. następuje w reakcji na

wydane w trybie określonym w art. 130 § 1 u.s.p. zarządzenie natychmiastowej

przerwy w czynnościach służbowych, to zawieszenie w czynnościach służbowych na

podstawie ar. 129 § 1 u.s.p. związane jest z wszczęciem przeciwko sędziemu

postępowania dyscyplinarnego. Nie jest więc ono kontynuacją zawieszenia

orzeczonego na podstawie art. 130 § 3 u.s.p., ale samoistnym zawieszeniem

powiązanym z zaistnieniem nowej przesłanki realizującej się wraz z wszczęciem

postępowania dyscyplinarnego.

Nawiasem mówiąc, zawieszenie sędziego w czynnościach służbowych na

podstawie art. 129 § 1 u.s.p. nie powinno następować na czas określony uchwałą,

albowiem zgodnie z art. 132 u.s.p. zawieszenie to ustaje z chwilą prawomocnego

zakończenia postępowania dyscyplinarnego. Tej wadliwości zaskarżonej uchwały Sąd

Najwyższy – Sąd Dyscyplinarny nie mógł jednak skorygować, albowiem z uwagi na

zaskarżenie jej jedynie przez obwinionego sędziego, chroni go zakaz reformationis in

peius (art. 434 § 1 k.p.k. w zw. z art. 128 u.s.p.).

Zażalenie sędziego Sądu Okręgowego okazało się bezzasadne i nie podlegało

uwzględnieniu.

W pierwszej kolejności należy odnieść się do najdalej idącego zarzutu naruszenia

art. 17 § 1 pkt 7 k.p.k. w związku z art. 128 u.s.p., jako stanowiącego bezwzględną

przyczynę odwoławczą. W ocenie Sądu Najwyższego – Sądu Dyscyplinarnego jego

podniesienie w niniejszej sprawie polega na nieporozumieniu. Nie można pominąć

tego, że inny był przedmiot rozstrzygnięcia w sprawie zakończonej prawomocnie

4

uchwałą Sądu Najwyższego – Sądu Dyscyplinarnego w sprawie SNO 21/08

(zawieszenie sędziego w czynnościach na czas do dnia 30 kwietnia 2008 r.), o innym

zaś przedmiocie rozstrzyga się w sprawie rozpoznanej obecnie (zawieszenie sędziego

w czynnościach na okres od dnia 1 maja 2008 r. do dnia 30 sierpnia 2008 r.). Obydwie

uchwały Sądu Apelacyjnego – Sądu Dyscyplinarnego oparte są – jak wskazano

powyżej – na odrębnej podstawie prawnej i podejmowane są w rozmaitych sytuacjach

procesowych. Wbrew sugestii skarżącego, w postępowaniu w przedmiocie

zawieszenia sędziego w czynnościach służbowych nie wydaje się orzeczenia co do

jakichkolwiek czynów, zaś kwestia tożsamości materiału dowodowego, na jakim

opiera się orzeczenie w obu sprawach, nie ma dla oceny zarzutu rei iudicatae

jakiegokolwiek znaczenia.

Nietrafny jest także zarzut obrazy art. 8 § 2 i art. 442 § 3 k.p.k. w związku z art.

128 u.s.p. Związanie zapatrywaniami prawnymi i wskazaniami co do dalszego

postępowania dotyczy wszak jedynie sądu rozpoznającego sprawę ponownie po

uchyleniu orzeczenia i przekazaniu sprawy do ponownego rozpoznania, zaś taka

sytuacja w niniejszej sprawie nie występuje. Zaskarżoną uchwałą Sądu Apelacyjnego

– Sądu Dyscyplinarnego orzekano przecież o zawieszeniu sędziego w czynnościach

służbowych w związku z wszczęciem postępowania dyscyplinarnego, nie zaś w

kwestii zawieszenia sędziego w czynnościach służbowych na podstawie art. 130 § 3

u.s.p., co było przedmiotem postępowania zakończonego uchwałą Sądu Najwyższego

– Sądu Dyscyplinarnego z dnia 20 marca 2008 r. W związku z powyższym, Sąd

Apelacyjny – Sąd Dyscyplinarny dysponował w niniejszej sprawie pełnią

samodzielności jurysdykcyjnej i nie był związany orzeczeniem jakiegokolwiek innego

sądu bądź organu, zgodnie z art. 8 § 1 k.p.k., stosowanym w postępowaniu

dyscyplinarnym odpowiednio, w związku z art. 128 u.s.p. Wbrew sugestii skarżącego,

nie zachodził tu przypadek, o którym mowa w art. 8 § 2 k.p.k., ponieważ wydana w

poprzedniej sprawie uchwała Sądu Najwyższego – Sądu Dyscyplinarnego nie może

być uznana za prawomocne rozstrzygnięcie sądu kształtujące prawo lub stosunek

prawny w rozumieniu tego przepisu.

Nieskuteczna okazała się próba zakwestionowania w spawie niniejszej oceny

Sądu pierwszej instancji co do spełnienia przesłanek zawieszenia sędziego w

czynnościach służbowych. Kwestia wartości dowodowej zebranych w sprawie

materiałów świadczących o popełnieniu przez sędziego zarzucanego mu przewinienia

dyscyplinarnego nie jest przedmiotem oceny sądu dyscyplinarnego orzekającego w

trybie określonym w art. 129 u.s.p. Ocena ta dokonana bowiem zostanie dopiero w

toczącym się postępowaniu dyscyplinarnym. Trafnie przyjął Sąd Apelacyjny – Sąd

Dyscyplinarny w zaskarżonej uchwale, że podstawą decyzji o zawieszeniu sędziego w

czynnościach służbowych jest fakt wszczęcia przeciwko niemu postępowania

dyscyplinarnego, co nastąpiło postanowieniem Zastępcy Rzecznika Dyscyplinarnego

5

w Sądzie Apelacyjnym z dnia 16 stycznia 2008 r. Nie ulega też wątpliwości, że

wzgląd na powagę służby wymaga, aby sędzia, przeciwko któremu toczy się

postępowanie dyscyplinarne, na czas tego postępowania, odsunięty był od pełnienia

obowiązków służbowych.

Niezasadne jest też twierdzenie skarżącego, jakoby obniżenie jego

wynagrodzenia na czas trwania zawieszenia go w czynnościach służbowych stanowiło

dla niego nadmierną dolegliwość finansową wobec sytuacji osobistej, w jakiej się

znalazł. Zgromadzone w sprawie dokumenty przeczą możliwości przyjęcia, aby

finansowa sytuacja obwinionego stała się, na skutek obniżenia jego wynagrodzenia,

„katastrofalna”. Sytuacja finansowa obwinionego sędziego Sądu Okręgowego wzięta

została pod uwagę przez Sąd pierwszej instancji, który – wbrew wnioskowi Zastępcy

Rzecznika Dyscyplinarnego – obniżył jego wynagrodzenie jedynie o 25 %, a nie o

żądane 50 %.

Biorąc powyższe pod wagę, orzeczono jak w uchwale.