III CZP 56/08

Uchwała z dnia 23 lipca 2008 r., III CZP 56/08

Sędzia SN Jacek Gudowski (przewodniczący, sprawozdawca)

Sędzia SN Jan Górowski

Sędzia SN Elżbieta Skowrońska-Bocian

Sąd Najwyższy w sprawie o egzekucję lokalu mieszkalnego przy uczestnictwie

wierzycieli Jolanty F., Marka F., (...) z udziałem dłużników Zbigniewa G. i Danuty G.

oraz nabywczyni licytacyjnej Jolanty S., po rozstrzygnięciu w Izbie Cywilnej na

posiedzeniu jawnym w dniu 23 lipca 2008 r. zagadnienia prawnego

przedstawionego przez Sąd Okręgowy w Szczecinie postanowieniem z dnia 12

lutego 2008 r.:

"Czy pełnomocnictwo do udziału w przetargu nieruchomości (art. 977 k.p.c.)

może być udzielone podmiotowi, który nie należy do kręgu osób określonych w

przepisie art. 87 k.p.c.?"

podjął uchwałę:

Pełnomocnictwo do udziału w przetargu (art. 977 k.p.c.) może być

udzielone podmiotom niewymienionym w art. 87 k.p.c.

Uzasadnienie

Postanowieniem z dnia 31 lipca 2007 r. Sąd Rejonowy w Szczecinie udzielił

przybicia nieruchomości stanowiącej odrębną własność lokalu mieszkalnego nr 11

w budynku położonym w S. przy ul. W. nr 109 o powierzchni 94,82 m2

, dla którego

Sąd Rejonowy w S. prowadzi księgę wieczystą nr (...)82, wraz z udziałem w

109/1000 wspólnej części budynku i w prawie użytkowania wieczystego gruntu

objętych księgą wieczystą nr (...)18 na rzecz Jolanty S., na jej majątek osobisty, za

cenę 182 000 zł ustaloną w przetargu odbytym w dniu 31 lipca 2007 r.

Od postanowienia Sądu Rejonowego dłużnik wniósł zażalenie, w którym

zarzucił naruszenie art. 759 § 2 k.p.c. przez nieusunięcie z urzędu spostrzeżonego

uchybienia polegającego na bezzasadnym niedopuszczeniu przez komornika do

udziału w licytacji Marcina M., pełnomocnika Kamila K. i Marka W., występującego

w imieniu „T.”, sp. z o.o. w S.P., co było skutkiem przyjęcia przez Sąd poglądu, że

pełnomocnictwo określone w art. 977 k.p.c. może być udzielone wyłącznie osobom

wskazanym w art. 87 k.p.c. Naruszenie to – stosownie do art. 976 k.p.c. – stanowi

podstawę do odmowy przybicia.

Rozpoznając zażalenie dłużnika, Sąd Okręgowy w Szczecinie powziął

poważne wątpliwości, którym dał wyraz w przedstawionym Sądowi Najwyższemu

zagadnieniu prawnym, przytoczonym na wstępie.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Należy podzielić wyrażony w piśmiennictwie pogląd, że przepisy o

pełnomocnikach procesowych, a w szczególności ograniczenia podmiotowe

zawarte w art. 87 k.p.c., wprowadzone jako namiastka przymusu adwokackiego,

dotyczą zastępowania stron – i podejmowania czynności procesowych w ich imieniu

– przed sądem. W związku z tym mają one odpowiednie zastosowanie w

postępowaniu egzekucyjnym (art. 13 § 2 k.p.c.) tylko wtedy, gdy w grę wchodzi

działanie przed sądem jako organem egzekucyjnym lub sprawującym nadzór nad

egzekucją, w tym nadzór instancyjny. Oznacza to, że pełnomocnikiem strony – oraz

innej osoby (np. art. 761 k.p.c.) – w postępowaniu przed komornikiem może być

każda osoba zdolna do czynności prawnych.

Przekonujący jest także pogląd, że pełnomocnictwo unormowane w art. 977

k.p.c. ma charakter mieszany; spełnia rolę pełnomocnictwa o charakterze

materialnoprawnym, upoważniającego do podejmowania czynności w ramach

przetargu zmierzającego do nabycia własności rzeczy, a także – w pewnym

zakresie – pełnomocnictwa procesowego do dokonania niektórych czynności

procesowych w postępowaniu egzekucyjnym, tj. do wzięcia udziału w licytacji

stanowiącej etap egzekucji z nieruchomości.

Poczynione uwagi jednoznacznie prowadzą do wniosku, że art. 977 k.p.c.,

niezawierający jakichkolwiek ograniczeń podmiotowych, upoważnia do udzielenia

pełnomocnictwa także tym osobom (podmiotom) mającym zdolność do czynności

prawnych, które nie zostały wymienione w art. 87 k.p.c. Niezależnie od tego, nie

istnieją żadne celowościowe lub inne pozanormatywne argumenty przemawiające

za tym, aby czynności podejmowane w imieniu licytanta przed komornikiem miały

być zastrzeżone wyłącznie dla osób (podmiotów), które mogą pełnić funkcję

pełnomocnika procesowego działającego przed sądem (art. 86 k.p.c.).

Z tych względów Sąd Najwyższy podjął uchwałę, jak na wstępie.