I CSK 90/08

Sygn. akt I CSK 90/08

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 13 sierpnia 2008 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Gerard Bieniek (przewodniczący)

SSN Teresa Bielska-Sobkowicz

SSN Elżbieta Skowrońska-Bocian (sprawozdawca)

w sprawie z powództwa L. S.

przeciwko A.(…) Spółce z o.o. w W.

o zapłatę,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 13 sierpnia 2008 r.,

skargi kasacyjnej powoda od wyroku Sądu Apelacyjnego z dnia 15 października 2007 r.,

sygn. akt I ACa (…),

uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Sądowi Apelacyjnemu do

ponownego rozpoznania pozostawiając temu Sądowi rozstrzygnięcie o kosztach

postępowania kasacyjnego.

Uzasadnienie

Wyrokiem z dnia 15 października 2007 r. Sąd Apelacyjny zmienił wyrok Sądu

Okręgowego w W. z dnia 6 listopada 2006 r. w ten sposób, że zasądził od pozwanego

A.(...) Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w W. na rzecz powoda L. S. kwotę

40.000 zł; oddalił w całości powództwo w stosunku do pozwanego P.(...) Spółka z

2

ograniczoną odpowiedzialnością w W.; oddalił w pozostałej części apelację pozwanej

Spółki A.(...) i - stosownie do wyniku procesu - rozstrzygnął o kosztach postępowania.

Powyższy wyrok zapadł przy następujących ustaleniach Sądu pierwszej instancji

aprobowanych przez Sąd Apelacyjny:

Powód L. S. jest autorem oprogramowania komputerowego C.(...) do obsługi

klientów telewizji kablowej. Na podstawie umowy z 1 września 1998 r. zawartej z

pozwaną Spółką A.(...) dokonywał konserwacji i sprawował nadzór nad danymi pakietu

C.(...). Jego wynagrodzenie było obliczane za każdą kopię aplikacji zainstalowaną u tej

Spółki lub współpracującej firmy. W dniu 20 lipca 1999 r. powód udzielił Spółce A.(...)

pozwolenia na bezpłatne korzystanie z wytworzonego oprogramowania komputerowego

„Pakiet C.(...)". Zgodnie z treścią tego pozwolenia Spółka A.(...) miała prawo instalować

dowolną ilość aplikacji na stanowiskach komputerowych będących jej własnością pod

warunkiem wcześniejszego podania danych określonych w tym pozwoleniu. Powód

zastrzegł, że niespełnienie warunku powoduje automatyczne i natychmiastowe cofnięcie

pozwolenia oraz skutki przewidziane w ustawie o prawie autorskim i prawach

pokrewnych. Powód prowadził ze Spółką A.(...) rozmowy dotyczące wysokości

należnych mu opłat licencyjnych, w trakcie których Spółka wyraziła wstępną zgodę na

opłatę w wysokości 12.000 zł miesięcznie za wykorzystanie pakietu do 250 aplikacji oraz

na dodatkowe opłaty za każde kolejne 250 aplikacji. Ostatecznie negocjacje nie

zakończyły się wiążącymi ustaleniami.

P.(...) przechowywały w pamięci swoich komputerów oprogramowanie powoda

bez jego zezwolenia w okresie sierpień 1999 r. - styczeń 2000 r. Fiasko negocjacji

powoda ze Spółką A.(...) spowodowało, że powód latem 2000 r. zażądał odinstalowania

oprogramowania. Żądanie to zostało spełnione w grudniu 2000 r.

W takim stanie faktycznym Sąd pierwszej instancji uznał żądanie powoda za

zasadne w całości i zasądził na jego rzecz kwotę 180.000 zł. Zgodnie bowiem z

pozwoleniem (licencją) z dnia 20 lipca 1999 r. uprawnienie do instalowania

oprogramowania zostało udzielone Spółce A.(...) z ograniczeniem do jej własnych

komputerów. Dokonanie instalacji oprogramowania na innych komputerach jest

przekroczeniem udzielonego uprawnienia i pociąga za sobą wygaśnięcie licencji. Od

chwili zainstalowania oprogramowania na komputerach P.(…) użytkowanie

oprogramowania miało miejsce bez zgody powoda (sprzecznie z art.74 ust.1 in fine

ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych). Doszło do zawinionego przez obu

pozwanych naruszenia praw autorskich powoda. Ponoszą oni odpowiedzialność z tytułu

3

czynu niedozwolonego (A.(...) na podstawie art. 415 k.c., P.(...) - art. 422 k.c.), a ich

odpowiedzialność jest solidarna (art. 444 § 1 k.c.).

Apelacje złożone zostały przez obu pozwanych i w ich wyniku Sąd Apelacyjny

zmienił wyrok Sądu Okręgowego w ten sposób, że oddalił w całości powództwo w

stosunku do P.(…), a należność zasądzoną od Spółki A.(...) obniżył do 40.000 zł. W

uzasadnieniu wskazano, że powód nie wykazał naruszenia jego praw autorskich przez

P.(...). Wprawdzie z ustaleń wynika, że oprogramowanie C.(...) znajdowało się na

komputerach będących własnością obu pozwanych, jednak fakt ten nie przesądza o

zasadności powództwa także w stosunku do P.(…). Obie Spółki ściśle ze sobą

współpracowały i korzystały z komputerów bez względu na to, czyją były one

własnością. Faktyczne z oprogramowania korzystała jedynie Spółka A.(...), gdyż

oprogramowanie służyło do obsługi klientów, a P.(...) nie miały w ogóle klientów, zatem

oprogramowanie to było im nieprzydatne.

Sąd Apelacyjny wywiódł dalej, że udzielone przez powoda w dniu 20 lipca 1999 r.

pozwolenie na korzystanie z oprogramowania dotyczyło jedynie Spółki A.(...) i to ona

zainstalowała je na komputerach P.(…), jednak dla własnych celów. Z treści licencji

udzielonej przez powoda wynika, że bezpłatne korzystanie z oprogramowania przez

Spółkę A.(...) było uwarunkowane jego zainstalowaniem na komputerach będących

własnością Spółki. Zainstalowanie oprogramowania na komputerach należących do

P.(…) stanowiło naruszenie treści pozwolenia (licencji) i od tej daty oprogramowanie

było używane bez pozwolenia, a więc z naruszeniem praw autorskich powoda. Spółka

A.(...) naruszyła więc zawinionym działaniem prawa autorskie powoda i ponosi

odpowiedzialność na podstawie art. 415 k.c., powodowi zaś należy się odszkodowanie

obliczone zgodnie z treścią art.79 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych.

Jego roszczenie uległo jednak częściowo przedawnieniu. Oprogramowanie zostało

usunięte z komputerów w grudniu 2000 r. co oznacza, że bieg terminu przedawnienia

roszczenia o zapłatę należności rozpoczął się w styczniu 2001 r., a w tym czasie powód

miał już wiedzę o wielkości szkody i osobie zobowiązanej do jej naprawienia (art. 442 §

1 k.c.). Bieg terminu przedawnienia upłynął więc w styczniu 2003 r. Pierwotnie pozwem

z dnia 10 lipca 2002 r. powód domagał się zapłaty 40.000 zł, a rozszerzył swoje

powództwo 6 listopada 2003 r., a więc już po upływie terminu przedawnienia.

Skarga kasacyjna powoda została oparta na pierwszej podstawie kasacyjnej i

zawiera jedne zarzut naruszenia prawa materialnego - art. 442 § 1 k.c. Skarżący

wskazuje na oczywistą zasadność skargi.

4

W odpowiedzi na skargę kasacyjną pozwana Spółka A.(...) wniosła o jej

oddalenie.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna jest oczywiście zasadna. Trzyletni termin przedawnienia, który

rozpoczął swój bieg w styczniu 2001 r. (jak ustalił to Sąd Apelacyjny), upływa w styczniu

2004 r., a nie - jak omyłkowo przyjął Sąd drugiej instancji - w styczniu 2003 r.

Rozszerzenie powództwa w listopadzie 2003 r. nastąpiło zatem zanim upłynął termin

przedawnienia. Należało więc uchylić zaskarżony wyrok i sprawę przekazać do

ponownego rozpoznania. Nie sprzeciwiają się takiemu rozstrzygnięciu argumenty

podniesione w odpowiedzi na skargę kasacyjną. Po pierwsze, rozważania co do

zastosowania art. 4421

§ 1 k.c., a nie art. 442 k.c., są o tyle chybione, że oba te przepisy

zawierają jednakową treść normatywną. Po drugie zaś, wywody odnoszące się do

charakteru prawnego i skutków pozwolenia z dnia 20 lipca 1999 r. pozostają poza

zakresem badania Sądu Najwyższego, który jest związany granicami zaskarżenia

wynikającymi z podstaw i zarzutów skargi kasacyjnej (art. 39813

§ 1 k.p.c.).

Z tych względów Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji (art. 39815

§ 1 k.p.c.).