I PK 24/08

Sygn. akt I PK 24/08

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 3 września 2008 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Teresa Flemming-Kulesza (przewodniczący,

sprawozdawca)

SSN Józef Iwulski

SSN Romualda Spyt

w sprawie z powództwa W. P.

przeciwko Urzędowi Gminy i Miasta C.

o wynagrodzenie,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń

Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 3 września 2008 r.,

skargi kasacyjnej powoda od wyroku Sądu Okręgowego - Sądu Pracy i

Ubezpieczeń Społecznych w K.

z dnia 25 października 2007 r.,

oddala skargę kasacyjną.

U z a s a d n i e n i e

Sąd Rejonowy – Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w K. wyrokiem z

dnia 31 maja 2007 r., oddalił powództwo W. P. o zasądzenie od Urzędu Miasta i

2

Gminy w C. kwoty 22864,55 zł. (po częściowym cofnięciu pozwu) wraz z

ustawowymi odsetkami.

Sąd Rejonowy ustalił, że W. P. sprawował funkcję Burmistrza Miasta i Gminy

w C. w latach 2002 -2006. Rada Miejska, uchwałą Nr 3/1/02 z dnia 19 listopada

2002 r. ustaliła wynagrodzenie zasadnicze powoda jako Burmistrza Miasta i Gminy

w C. w kwocie 4200 zł, dodatek funkcyjny w kwocie 1065 zł., dodatek za wysługę

lat w kwocie 840 zł. oraz dodatek specjalny w kwocie 684,45 zł. Uchwałą Rady

Miejskiej Nr 149/XI1/03 z dnia 30 grudnia 2003 r. wynagrodzenie powoda zostało

obniżone do kwoty 3700 zł. obniżeniu uległy również pochodne wynagrodzenia w

postaci dodatku specjalnego i stażowego ustalone procentowo od wynagrodzenia

zasadniczego. Uchwała ta weszła w życie 1 stycznia 2004 roku. Różnica

wynikająca z obniżenia wynagrodzenia powoda za okres od 1 lutego 2004 r. do 2

grudnia 2006 r. wyniosła 22.864,55 zł.

Sąd pierwszej instancji ustalił, iż powód dowiedział się o uchwale obniżającej

mu wynagrodzenie na sesji rady miejskiej w dniu 30 grudnia 2003 r., na której

została ona podjęta. Uchwała nie została jednak zaskarżona w trybie nadzoru

administracyjnego.

Sąd Rejonowy podniósł, że do stosunku pracy na podstawie wyboru (powód

był pracownikiem zatrudnionym na podstawie wyboru) nie mają zastosowania

przepisy Kodeksu pracy dotyczące zatrudnienia na podstawie umowy o pracę, w

szczególności regulujące wypowiedzenie warunków pracy i płacy, dlatego też nie

można było zgodzić się ze stanowiskiem strony powodowej, iż do zmiany

wynagrodzenia pracownika samorządowego może dojść tylko za jego zgodą w

drodze porozumienia stron. Zgodnie z art. 31 ust. 1 ustawy z dnia 22 marca 1990 r.

o pracownikach samorządowych (Dz.U. Nr 21, poz. 124 ze zm.), w kwestiach

nieuregulowanych w ustawie stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu pracy. A

zatem przepisy ustawy o pracownikach samorządowych jako unormowania

szczególne, mają w sprawach z zakresu stosunku pracy pracownika

samorządowego pierwszeństwo stosowania przed ogólnymi regulacjami Kodeksu

pracy. Wysokość wynagrodzenia pracowników samorządowych jest kompleksowo

uregulowana w art. 20 ust. 1 i 2 ustawy o pracownikach samorządowych oraz w

przepisach rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 2 sierpnia 2005 r. w sprawie

3

zasad wynagradzania pracowników samorządowych zatrudnionych w urzędach

gmin, starostwach powiatowych i urzędach marszałkowskich (Dz.U. Nr 146,

poz.1223 ze zm.). Zgodnie z art. 20 ust. 1 ustawy o pracownikach samorządowych,

pracownikowi samorządowemu przysługuje wynagrodzenie stosowne do

zajmowanego stanowiska oraz posiadanych kwalifikacji zawodowych. Organem

uprawnionym do kontroli jakości pracy świadczonej przez powoda była rada

miejska. Zgodnie bowiem z art. 18 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o

samorządzie gminnym (t.j. Dz.U. z 2001 r., Nr 142, poz.1591 ze zm.) do wyłącznej

właściwości rady gminy należy ustalanie wynagrodzenia wójta, stanowienie o

kierunkach jego działania oraz przyjmowanie sprawozdań z jego działalności,

działania zarządu oraz przyjmowanie sprawozdań z jego działalności.

Wynagrodzenie ustalone powodowi uchwałą Rady Miejskiej w C. z dnia 30 grudnia

2003 roku, aczkolwiek zostało obniżone, mieściło się w granicach określonych

przez przepisy obowiązującego wówczas rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11

lutego 2003 r. w sprawie zasad wynagradzania i wymagań kwalifikacyjnych

pracowników samorządowych zatrudnionych w urzędach gmin, starostwach

powiatowych i urzędach marszałkowskich (Dz.U. Nr 33, poz. 264 ze zm.). Zdaniem

Sądu, pozbawienie rady gminy kompetencji do ustalania wysokości wynagrodzenia

wójta, burmistrza lub prezydenta podważałoby jej kompetencje i powodowałoby, iż

ilość i jakość pracy świadczonej przez osoby pełniące te funkcje pozostawałaby bez

wpływu na wysokość ich wynagrodzenia. Na gruncie przedmiotowej sprawy jest to

szczególnie widoczne, albowiem przyczyną obniżenia wynagrodzenia powoda była

negatywna ocena jego pracy przez radę miejską.

Zdaniem Sądu pierwszej instancji, zgodnie z art. 11 Kodeksu pracy,

nawiązanie stosunku pracy oraz ustalenie warunków pracy i płacy bez względu na

podstawę prawną tego stosunku wymaga zgodnego oświadczenia woli pracodawcy

i pracownika, zaś w świetle art. 29 ust. 4 i 5 k.p. zmiana warunków płacy lub pracy

wymaga zachowania formy pisemnej. Przepisy te w obecnym brzmieniu zostały

wprowadzone ustawą z dnia 14 listopada 2003 r. o zmianie ustawy-Kodeks pracy

oraz o zmianie niektórych ustaw, która weszła w życie z dniem 1 stycznia 2004 r.

(Dz.U. Nr 213, poz.2081). Nowelizacja ta związana była z koniecznością wdrożenia

dyrektywy Rady Wspólnot Europejskich nr 91/533 z dnia 14 października 1991 r. w

4

sprawie obowiązków dotyczących informowania pracowników o warunkach

stosowanych do umowy lub stosunku pracy (Dz. U. UE L. 91.288.32). Zdaniem

Sądu pierwszej instancji, przepis art. 11 k.p. nie może być interpretowany w ten

sposób, iż zmiana warunków umowy o pracę możliwa jest jedynie w drodze

zgodnych oświadczeń woli stron i to stwierdzonych na piśmie. Przepis ten jest

przepisem ogólnym i w sferze materialnoprawnej nie wyczerpuje całości

zagadnienia zawierania i przekształcania stosunków pracy, które jest możliwe w

trybie m.in. wypowiedzenia zmieniającego. Nowelizacja tego przepisu nie oznacza

również, iż zmiana warunków pracy i płacy pracownika samorządowego

zatrudnionego na podstawie wyboru możliwa jest jedynie w oparciu o zgodne

oświadczenia woli obu stron wyrażone na piśmie. Obowiązek pisemnego

potwierdzenia zmiany warunków pracy i płacy ma na celu usunięcie wątpliwości w

tym zakresie i nie powoduje nieważności postanowień podjętych bez zachowania

formy pisemnej. Nadto należy mieć na uwadze, iż wola stron dokonujących

czynności może być wyrażona w sposób wyraźny lub dorozumiany to jest przez

takie zachowanie, które nie pozostawia wątpliwości co do intencji tej osoby. W

odniesieniu do aktów formalnie jednostronnych (powołanie, mianowanie, wybór)

zgoda taka wyrażana jest na ogół w sposób dorozumiany poprzez podjęcie

czynności pracowniczych.

W ocenie Sądu Rejonowego zachowany został obowiązek pisemnego

poinformowania powoda o zmianie wynagrodzenia. Uchwała została bowiem

podjęta na sesji rady miejskiej na której obecny był powód, zaś wcześniej została

umieszczona w porządku obrad z którym powód zapoznał się. Zachowana została

forma pisemna uchwały. Tym samym wykonany został obowiązek pracodawcy

pisemnego powiadomienia pracownika o zmianie warunków pracy wynikający z art.

29 KP. Nie można tym samym przyjąć, iż podjęcie uchwały obniżającej

wynagrodzenie powoda nastąpiło w sposób sprzeczny z postanowieniami

dyrektywy 91/533. Dyrektywa ta określa pewien minimalny zakres informacji, który

musi być przekazany pracownikowi. Podjęcie pisemnej uchwały w obecności

powoda czyni zadość temu obowiązkowi.

Powyższy wyrok został przez powoda zaskarżony apelacją.

Sąd Okręgowy – Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w K. wyrokiem z

5

dnia 25 października 2007 r., oddalił apelację.

Sąd Okręgowy wskazał, że ustawa z dnia 22 marca 1990 r. o pracownikach

samorządowych (Dz. U. Nr 21, poz. 124 ze zm.) stanowi w art. 31 ust. 1, że w

kwestiach w niej nieuregulowanych stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu

pracy. Wynika stąd wniosek, będący potwierdzeniem reguły ustalonej w art. 5 k p.,

że przepisy ustawy o pracownikach samorządowych, jako unormowania

szczególne, mają w sprawach z zakresu stosunku pracy pracownika

samorządowego pierwszeństwo stosowania przed ogólnymi regulacjami

powszechnego ustawodawstwa pracy. W przepisach ustawy o pracownikach

samorządowych nie została wprost uregulowana kwestia przesłanek

dopuszczalności i trybu (sposobu) ewentualnego obniżenia pracownikowi

samorządowemu wynagrodzenia za pracę. Sąd drugiej instancji stwierdził, że w

doktrynie i orzecznictwie panuje zgoda, że do stosunku pracy powstałego na

podstawie wyboru nie mają zastosowania przepisy Kodeksu pracy dotyczące

zatrudnienia na podstawie umowy o pracę, w szczególności regulujące

wypowiedzenie warunków pracy i płacy. Oznacza to zatem, że brak jest przesłanek

do zastosowania w stosunku do powoda - na podstawie art. 31 ust. 1 ustawy o

pracownikach samorządowych - przepisów Kodeksu pracy dotyczących wysokości

wynagrodzenia, skoro ustawa o pracownikach samorządowych oraz przepisy

wykonawcze do niej regulują tę kwestię wyczerpująco. Pogląd powoda, że do

zmiany wysokości jego wynagrodzenia może dojść tylko za jego zgodą w drodze

porozumienia stron stosunku pracy, nie znajduje oparcia ani w przepisach ustawy o

pracownikach samorządowych, ani w przepisach kodeksu pracy. Zgodnie z art. 20

ust. 1 ustawy, pracownikowi samorządowemu przysługuje wynagrodzenie

stosowne do zajmowanego stanowiska oraz posiadanych kwalifikacji zawodowych.

Jest to przepis analogiczny do art. 78 § 1 k.p., zgodnie z którym wynagrodzenie za

pracę powinno być tak ustalone, aby odpowiadało w szczególności rodzajowi

wykonywanej pracy i kwalifikacjom wymaganym przy jej wykonywaniu, a także

uwzględniało ilość i jakość świadczonej pracy. Obydwa te przepisy określają

podstawowe kryteria ustalania wysokości wynagrodzenia, nie mogą być jednak

podstawą do domagania się przez pracownika wyższego wynagrodzenia za pracę i

nie kreują roszczenia o takie wynagrodzenie, jeżeli pracodawca określił je zgodnie

6

z przepisami płacowymi dotyczącymi określonej grupy pracowników (w przypadku

powoda chodzi o przepisy obowiązującego wówczas rozporządzenia Rady

Ministrów z dnia 11 lutego 2003 r. w sprawie zasad wynagradzania i wymagań

kwalifikacyjnych pracowników samorządowych zatrudnionych w urzędach gmin,

starostwach powiatowych i urzędach marszałkowskich (Dz. U. Nr 33 poz. 264 ze

zm. ). Pracodawca zatrudniający pracownika samorządowego z wyboru ma

możliwość swobodnego ustalenia wysokości jego wynagrodzenia w granicach

określonych przez art. 20 ustawy o pracownikach samorządowych oraz przepisy

rozporządzenia Rady Ministrów wydanego w oparciu o upoważnienie ustawowe

zawarte w art. 20 ust. 2. Stosunek pracy pracownika samorządowego z wyboru jest

szczególnym stosunkiem pracy ściśle związanym z pełnioną przez niego funkcją -

w rozpoznawanej sprawie burmistrza gminy i miasta. Jednym organem

uprawnionym do oceny jakości świadczonej przez powoda pracy na powyższym

stanowisku była rada miejska- stosownie do art. 15 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 8 marca

1990 r. o samorządzie gminnym - jako organ stanowiący i kontrolny gminy. Do niej

również należało określanie wysokości wynagrodzenia burmistrza. Odebranie

radzie miejskiej kompetencji do ustalenia wysokości wynagrodzenia burmistrza w

zależności od ilości i jakości świadczonej pracy podważałoby jej ustawowe

kompetencje. Ponadto uchwała rady miejskiej z dnia 30 grudnia 2003 r. dotycząca

wynagrodzenia powoda jako burmistrza nie została zakwestionowana w trybie

nadzoru jako sprzeczna z prawem i przez to nieważna (na podstawie art. 91 ustawy

o samorządzie gminnym ).

W ocenie Sądu Okręgowego, zmiana wysokości wynagrodzenia powoda

odbyła się zgodnie z ustawowymi kompetencjami rady miejskiej w C., bez

naruszenia obowiązujących przepisów. Powód wiedział o uchwale w sprawie

obniżenia jego wynagrodzenia, albowiem sam był obowiązany przedłożyć ją

następnie wojewodzie w terminie 7 dni od daty jej podjęcia ( stosownie do art. 90

ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym - Dz. U. z 2001 r. Nr 142

poz. 1591 ).

Powyższy wyrok został w całości zaskarżony skargą kasacyjną wniesioną

przez powoda. Orzeczeniu temu zarzucono naruszenie prawa materialnego, a to:

art. 31 ust 1 ustawy z dnia 22 marca 1990r. o pracownikach samorządowych

7

poprzez błędną jego wykładnię i przyjęcie, że przepisy tej ustawy wyczerpująco

regulują kwestie stosunku pracy pracowników samorządowych zatrudnionych na

podstawie wyboru, podczas gdy ustawa ta nie reguluje zasad zmiany stosunku

pracy i we wskazanym zakresie odsyła do przepisów kodeksu pracy, w

szczególności zastosowanie w niniejszym przypadku znajdują „zapisy” art. 11 kp i

art. 29 § 4 i § 5 k.p; naruszenie art. 11 k.p i art. 29 § 4 i § 5 k.p. „poprzez

błędne ich zastosowanie i uznanie, że do stosunku pracy z wyboru powołane

przepisy nie mają zastosowania, podczas gdy nowelizacja art. 11 k.p. została

wprowadzona w celu ujednolicenia przepisów dotyczących ochrony

pracownika, wdrażając w nasze uregulowania prawne unijną dyrektywę RWE

nr 91/533 w sprawie obowiązków dotyczących informowania pracowników o

warunkach stosowanych do umowy lub stosunku pracy

(Dz.U.UE.L.91.288.32), która znajduje zastosowanie do pracowników

zatrudnionych na podstawie wyboru, co powoduje, że także do stosunku

pracy na podstawie wyboru znajdują zastosowanie przepisy dotyczącego

obowiązku uzyskania pisemnej zgody pracownika na zmianę warunków

pracy i płacy”.

Wskazując na powyższe wniesiono o uchylenie w całości

zaskarżonego wyroku Sądu Okręgowego w K., a także o uchylenie w całości

poprzedzającego go wyroku Sądu Rejonowego w K. i przekazanie sprawy do

ponownego rozpoznania przez Sąd Rejonowy w K. i orzeczenia o kosztach

postępowania za wszystkie instancje, ewentualnie o uchylenie zaskarżonych

wyroków w całości i orzeczenie co do istoty sprawy poprzez uwzględnienie

powództwa w całości.

Sąd Najwyższy zważył co następuje:

Skarga kasacyjna nie ma uzasadnionych podstaw.

W dotychczasowym orzecznictwie Sądu Najwyższego przyjmuje się

dopuszczalność obniżenia wysokości wynagrodzenia wójta (burmistrza, prezydenta

miasta) przez radę gminy w trakcie trwania jego stosunku pracy czyli w trakcie

sprawowania mandatu. Pogląd taki został wypowiedziany w wyrokach z dnia 9

8

października 2006 r. (II PK 27/06, OSNP 2007, nr 23-24, poz. 344) oraz z dnia 9

czerwca 2008 r. (II PK 330/07, dotychczas niepublikowany).

Skarga kasacyjna w swych podstawach i argumentacji nawiązuje

natomiast do odmiennego poglądu wyrażonego w wyroku Naczelnego Sądu

Administracyjnego z dnia 10 stycznia 2006 r. (II OSK 424/05 OSP 2007 nr 4, poz.

44). W tym wyroku Naczelny Sąd Administracyjny przyjął, że nowelizacja art. 11

oraz art. 29 § 4 i 5 Kodeksu pracy dokonana ustawą z 14 listopada 2003 r. o

zmianie ustawy Kodeks pracy oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 213, poz.

2081) związana z wdrożeniem dyrektywy Rady z 14 października 1991 r.

91/533/EWG w sprawie obowiązku pracodawcy dotyczącego informowania

pracowników o warunkach stosowanych do umowy lub do stosunku pracy (Dz. U.

WE L. 288 s. 32) spowodowała konieczność uznania, że zmiana warunków pracy

musi być dokonana na piśmie i wymaga zgodnego oświadczenia woli obu stron

stosunku pracy (bez względu na podstawę jego nawiązania) wyrażonego na

piśmie. Ten wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego został skomentowany w

trzech glosach. Glosa Andrzeja Kisielewicza jest krytyczna. Glosator odwołał się do

art. 31 ustawy z dnia 22 marca 1990 r. o pracownikach samorządowych (jednolity

tekst: Dz. U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1593 ze zm.), w myśl którego do stosunków

pracy tej grupy pracowników przepisy Kodeksu pracy stosuje się odpowiednio.

Odpowiedniość stosowania oznacza możliwość niestosowania, co w przypadku

zmiany warunków płacy wójta w drodze jednostronnej czynności pracodawcy

prowadzi do wniosku, że uzależnienie możliwości obniżenia wynagrodzenia od

uzyskania pisemnej zgody pracownika prowadziłoby do negacji kompetencji rady

gminy wynikającej z art. 18 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia o samorządzie gminnym do

określenia wysokości wynagrodzenia wójta. Agnieszka Rzetecka- Gil (LEX /el 2007

64161) nie zaakceptowała takiego stosowania art. 11 i art. 29 § 4 i 5 k.p., jak to

uczynił Naczelny Sąd Administracyjny do stosunku pracy wójta, natomiast odrzuciła

możliwość obniżenia przez radę gminy wynagrodzenia wójta w trakcie jego kadencji

powołując się na zobowiązaniowy charakter stosunku pracy i „zasadę konsensusu”

. Pogląd wyrażony przez Naczelny Sąd Administracyjny został zaaprobowany

przez Radosława Skwarło (Gdańskie Studia Prawnicze – Przegląd Orzecznictwa

2007 nr 3 s. 195 – 199), który podniósł, że dopuszczalność jednostronnego

9

obniżania pracownikowi wynagrodzenia byłaby sprzeczna z podstawowymi

zasadami prawa pracy a pracownik zatrudniony na podstawie wyboru nie jest

pozbawiony „ochrony prawa pracy”. Zdaniem tego autora, w przewidzianych

prawem formach kontroli rady nad wójtem nie mieści się dowolne obniżanie mu

wynagrodzenia i wpływanie w ten sposób na jego decyzję co do dalszego

sprawowania mandatu.

Sąd Najwyższy nie podziela poglądu wyrażonego w omówionym

wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego. Stosunek pracy wójta (burmistrza,

prezydenta miasta) nawiązywany jest na podstawie wyboru. Wójt wybierany jest w

wyborach bezpośrednich a czynności pracodawcy wykonuje wobec niego rada

gminy. Stosunek pracy wójta należy analizować z uwzględnieniem akcentowanych

w doktrynie publicznoprawnych aspektów wykonywania przez niego mandatu, który

to mandat wyznacza czas trwania stosunku pracy. Dodać trzeba, że wójt nie może

być odwołany w trakcie kadencji inaczej jak przy zastosowaniu procedury

referendum. Trzeba mieć na względzie tę specyfikę przy rozważaniu

odpowiedniego stosowania przepisów Kodeksu pracy do stosunku pracy wójta

nawiązanego na podstawie wyboru. Zasada wynikająca z art. 11 k.p. zarówno w

brzmieniu sprzed nowelizacji z 2003 r. jak po niej wyraża się w konsensualnym

charakterze nawiązania i kształtowania treści stosunku pracy bez względu na

podstawę jego nawiązania. W fazie nawiązania stosunku pracy zasada ta odnosi

się do wolności podjęcia zatrudnienia. Gdy chodzi o umowne stosunki pracy

obejmuje ona zgodne ustalenie w umowie warunków pracy i płacy. Gdy chodzi o

stosunki pracy nawiązane na innej niż umowa podstawie zasada ta wyraża się w

zgodzie na podjęcie zatrudnienia na warunkach określonych w akcie kreującym ten

stosunek pracy lub określonych w przepisach prawa. W przypadku wójta

(burmistrza, prezydenta miasta) przyjęcie mandatu oznacza zgodę na podjęcie

zatrudnienia na warunkach określonych przez radę gminy w ramach prawa

powszechnie obowiązującego czyli ustawy o samorządzie gminnym, ustawy o

pracownikach samorządowych i rozporządzeń wykonawczych do nich, zwłaszcza

rozporządzeń Rady Ministrów (w przypadku powoda chodzi zwłaszcza o

rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 11 lutego 2003 r. w sprawie zasad

wynagradzania i wymagań kwalifikacyjnych pracowników samorządowych

10

zatrudnionych w urzędach gmin, starostwach powiatowych i urzędach

marszałkowskich, Dz. U. Nr 33, poz. 264 ze zm.). Powód przyjmując mandat,

obejmując stanowisko Prezydenta Miasta C. wyraził zgodę na zatrudnienie na

takich warunkach. Gdy chodzi natomiast o modyfikacje warunków pracy i

(zwłaszcza) płacy w trakcie zatrudnienia „konsensualny” charakter stosunków pracy

nie wyklucza zmian dokonywanych przez pracodawcę, które w razie braku ich

akceptacji ze strony pracownika prowadzą do ustania zatrudnienia. Dzieje się tak w

razie odmowy przyjęcia nowych warunków pracy i płacy zaproponowanych przez

pracodawcę w tak zwanym wypowiedzeniu zmieniającym (art. 42 k.p.), które nie ma

- co do zasady - zastosowania do stosunków pracy nawiązanych na innej niż

umowa podstawie prawnej. Brak zgody na proponowaną zmianę treści stosunku

pracy może znaleźć wyraz w krokach prowadzących do rozwiązania umowy. W tym

jedynie wyraża się „zasada konsensusu”. Stosunki pracy nawiązywane na

podstawie mianowania są najczęściej regulowane w ustawach pragmatycznych,

które zawierają postanowienia dotyczące ich modyfikacji. Stosunek pracy

pracownika samorządowego nawiązany na podstawie wyboru podlega

uregulowaniom ustawy o pracownikach samorządowych. Szczególną postacią

stosunku pracy z wyboru jest stosunek pracy wójta (burmistrza, prezydenta miasta).

Szczególność wynika z tego, że te stanowiska pracownicze obsadzane są w

drodze wyborów bezpośrednich a radzie gminy przysługują kompetencje

pracodawcy oraz kompetencje kontrolne. W ramach tych kompetencji rada ustala

wynagrodzenie wójta w granicach prawa powszechnie obowiązującego. Wójt

obejmując mandat wyraża zgodę na poddanie się rygorom wynikającym z tego

prawa. W granicach wynikających z przepisów rozporządzenia rada gminy ustala

wynagrodzenie i w tych granicach może je modyfikować. Nie można uznać, że do

stosunku pracy wójta ma zastosowanie wypowiedzenie zmieniające już tylko z

tego powodu, że odmowa przyjęcia zaproponowanych warunków musiałaby

doprowadzić do ustania zatrudnienia, które w przypadku wójta ustaje tylko w razie

wygaśnięcia mandatu. Mandat wójta nie wygasa też z razie żadnych czynności

rady, na przykład nie jest możliwe jego odwołanie, tak jak to się dzieje w

odniesieniu do członków zarządu powiatu. Nie można zatem odwołać wójta, który

nie zaakceptował obniżenia wynagrodzenia. „Zasada konsensusu” ma zatem

11

względny charakter, gdy chodzi o modyfikacje treści stosunków pracy. Brak zgody

pracownika na jednostronne propozycje pracodawcy prowadzi na ogół do ustania

stosunku pracy i tylko w tym wyraża się ta zasada. Natomiast w przypadku

pracowników, których podmiot działający na rzecz pracodawcy nie może odwołać

ani w inny sposób nie można doprowadzić do ustania stosunku pracy w razie braku

akceptacji zmiany treści stosunku pracy, zmiana taka jest dopuszczalna w

granicach określonych w przepisach prawa, bez względu na aprobatę pracownika.

Prawo powszechnie obowiązujące wyznacza swobodę pracodawcy w określeniu na

nowo warunków płacy wójta. Zgoda na objęcie mandatu oznacza zgodę na

poddanie się temu prawu. W tym wyraża się zasada wynikająca z art. 11 k.p.

stosowana odpowiednio do pracowników samorządowych zatrudnionych na

podstawie wyboru.

Przepis art. 29 § 4 i 5 k.p. odnosi się wyłącznie do obowiązków

informacyjnych pracodawcy i ich formy. Nie został on naruszony, gdyż uchwała

dotycząca obniżenia wynagrodzenia powoda znalazła wyraz pisemny a powód

niezależnie od obecności przy jej podjęciu otrzymał ją w formie pisemnej i miał

obowiązek przedstawić ją wojewodzie.

Na koniec trzeba wspomnieć, że interpretacja prawa proponowana w

skardze kasacyjnej prowadziłaby do pozbawienia rady gminy możliwości pełnienia

funkcji kontrolnych. W skrajnych wypadkach prowadziłoby to do niemożliwych do

zaakceptowania sytuacji zakazu obniżania wynagrodzenia wójtom łamiącym

prawo. Obniżanie wynagrodzenia może podlegać kontroli sądów pod względem

zgodności z prawem w różnych jej aspektach. W tej sprawie granice kontroli

kasacyjnej wyznaczały podstawy skargi, którymi Sąd Najwyższy był związany (art.

39813

§ 1 k.p.c.). Ponieważ podstawy te okazały się nieuzasadnione, skarga

podlegała oddaleniu (art. 398 14

k.p.c.).

/tp/