V CSK 154/08

Sygn. akt V CSK 154/08

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 8 października 2008 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Lech Walentynowicz (przewodniczący)

SSN Irena Gromska-Szuster

SSN Katarzyna Tyczka-Rote (sprawozdawca)

w sprawie z powództwa "M.(...)" Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w Ż.

przeciwko "E.(...)" Spółce z ograniczoną odpowiedzialnością w C.

o zapłatę,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 8 października 2008

r.,

skargi kasacyjnej strony powodowej od wyroku Sądu Apelacyjnego z dnia 10

października 2007 r., sygn. akt V ACa (…),

uchyla zaskarżony wyrok i sprawę przekazuje Sądowi Apelacyjnemu do

ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia o kosztach postępowania kasacyjnego.

Uzasadnienie

Powódka - „M.(...)" Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w Ż. wniosła o

nakazanie pozwanej „E.(...)” Spółce z ograniczoną odpowiedzialnością w C.

zaniechania produkcji dystrybutorów gazu płynnego LPG D.(…) 10, D.(…) 5 i innych, przy

wykorzystaniu bezprawnie uzyskanych niejawnych informacji stanowiących tajemnicę

2

przedsiębiorstwa powódki; zaprzestania wprowadzania takich dystrybutorów do obrotu

oraz opublikowania w „G.(...)” oświadczenia przepraszającego powódkę za naruszenie

zasad uczciwej konkurencji. Domagała się ponadto zasądzenia na swoją rzecz od

pozwanej odszkodowania w kwocie 500.000 zł i kosztów procesu.

Sąd Okręgowy w B. wyrokiem z dnia 14 lutego 2005 r. uwzględnił powództwo, za

wyjątkiem żądania zapłaty odszkodowania, na podstawie następujących ustaleń:

Powódka na przestrzeni kilkunastu lat uzyskała wiedzę techniczną, technologiczną,

organizacyjną i handlową niezbędną do produkcji ulepszonych dystrybutorów gazu płynnego

LPG. Rozwiązaniem nowatorskim, stanowiącym tajemnicę jej przedsiębiorstwa było

zastosowanie nieznanego wcześniej w kraju odmierzacza tureckiej firmy Y.(...).

Powódka podjęła czynności mające na celu ochronę tej tajemnicy - zobowiązała swoich

pracowników i osoby współpracujące do jej nieujawniania. Zakaz ten złamali J. S. oraz L.

S., którzy przekazali pozwanej informacje stanowiące tajemnicę powódki. Uzyskana wiedza

umożliwiła pozwanej wyprodukowanie w krótkim czasie wyposażonych w przepływomierz

Y.(...) dystrybutorów D.(...) 10 i D.(...) 5 o parametrach odpowiadających dystrybutorowi

opracowanemu przez powódkę.

Sąd Okręgowy uznał, że pozwana poprzez takie działanie dopuściła się czynu

nieuczciwej konkurencji przewidzianego w art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 1993 r. o

zwalczaniu nieuczciwej konkurencji (tekst jedn.: Dz.U. z 2003 r. Nr 153, poz. 1503 ze zm.) i

art. 39 ust. 2 Porozumienia w sprawie handlowych aspektów praw własności intelektualnej

(TRIPS), co uzasadniało uwzględnienie niepieniężnych roszczeń powódki. Roszczenie

odszkodowawcze nie zostało uwzględnione, ponieważ powódka nie wykazała rozmiaru

poniesionej szkody.

Od wyroku Sądu Okręgowego apelacje wniosły obydwie strony.

Sąd Apelacyjny po raz pierwszy rozstrzygnął sprawę wyrokiem z dnia 11 maja

2006 r. - zmienił nim wyrok Sądu Okręgowego w części uwzględniającej powództwo i oddalił

je w całości, podobnie jak apelację powódki. Sąd Apelacyjny stwierdził, że wiedza na

temat dystrybutorów wytwarzanych przez powódkę, jej kontaktów handlowych oraz

zastosowania przepływomierza firmy Y.(...) była powszechnie dostępna, dlatego

informacje te nie mogły zostać uznane za tajemnicę przedsiębiorstwa w rozumieniu

art. 11 ust. 1 ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji. Informacje o elementach

składowych swoich dystrybutorów sama powódka ujawniła w materiałach reklamowych

oraz w zamówieniach na wykonanie obudowy tych urządzeń. Dane te wskazane zostały

3

także w decyzjach Prezesa Głównego Urzędu Miar zatwierdzających instalacje pomiarowe

powódki, wykorzystujące reklamowany od 1998 r. przepływomierz firmy Y.(...).

Sąd Apelacyjny dokonał też odmiennej oceny oświadczeń o zachowaniu tajemnicy,

złożonych przez J. S. i L. S. Stwierdził, że oświadczenia te są zbyt ogólnikowe, aby w ich

zażądaniu przez powódkę można było upatrywać przejawu działań mających na celu

zachowanie tajemnicy przedsiębiorstwa. W konsekwencji uznał roszczenia powódki za

bezzasadne zarówno na gruncie art. 11 ust. 1 i 4 ustawy o zwalczaniu nieuczciwej

konkurencji, jak i - korelującego z nimi - art. 39 ust. 2 Porozumienia w sprawie handlowych

aspektów praw własności intelektualnej (TRIPS).

Na skutek kasacji wniesionej przez powódkę Sąd Najwyższy w dniu 28 lutego 2007 r.

uchylił wyrok Sądu Apelacyjnego i przekazał sprawę temu Sądowi do ponownego

rozpoznania.

Sąd Najwyższy ocenił, że dokonana przez Sąd Apelacyjny wykładnia art. 11 ust.

4 ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji, definiującego pojęcie tajemnicy

przedsiębiorstwa, była wadliwa, bezzasadnie zawęziła bowiem treść tego pojęcia

poprzez odkodowanie go w sposób odbiegający od znaczenia nadanego mu w art. 39

ust. 2 TRIPS. Tymczasem prawidłowe odczytanie art. 11 ust. 4 ustawy o zwalczaniu

nieuczciwej konkurencji wymaga skonfrontowania jego treści z art. 39 ust. 2 TRIPS,

niezależnie od tego, czy wskazane postanowienie TRIPS uzna się za normę

samowykonalną, czy też odmówi się mu samowykonalności. W pierwszym wypadku

zabieg ten uzasadniony jest treścią art. 91 ust. 1 i 2 w zw. z art. 241 ust. 1 Konstytucji, w

drugim – treścią jej art. 9.

Sąd Najwyższy, po przeanalizowaniu argumentacji powoływanej w orzecznictwie

Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości i Sądu Najwyższego, a także w literaturze

opowiedział się ostatecznie za bezpośrednią skutecznością (samowykonalnością)

postanowień TRIPS na gruncie polskiego porządku prawnego. Konsekwencją tego

stanowiska było wskazanie na konieczność przeprowadzenia oceny roszczeń powódki

zarówno w oparciu o art. 11 ust. 1 i 4 ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji, jak i art.

39 ust. 2 TRIPS. Sąd Apelacyjny przyjmując, że pojęcie tajemnicy przedsiębiorstwa ujęte

zostało w obydwu regulacjach w sposób zbieżny pominął bowiem okoliczność, że art. 39

ust. 2 lit a TRIPS traktuje jako tajemnicę przedsiębiorstwa (informację nie ujawnioną)

również samo tylko, szczególne zestawienie elementów informacji poufnej, nawet jeżeli

poszczególne elementy tego zestawienia zostały udostępnione publicznie. Sąd Najwyższy

zaznaczył, że chociaż art. 11 ust. 4 ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji nie

4

odwołuje się wprost do niedostępności informacji w określonym zestawie, jako wyznacznika

pojęcia „tajemnica przedsiębiorstwa", to taką formę tajemnicy należy przyjąć również na

gruncie tego unormowania, aby uniknąć zarzutu sprzeczności przepisu prawa krajowego

z wiążącym Polskę prawem wspólnotowym - Porozumieniem TRIPS.

Sąd Najwyższy stwierdził ponadto, że ani art. 39 ust. 2 TRIPS, ani art. 11 ust. 4

ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji nie precyzują, jakim konkretnie

czynnościom ochronnym muszą być poddane tajemnice przedsiębiorstwa (informacje nie

ujawnione), aby można było traktować je jako poufne. Przepisy te posługują się

określeniami otwartymi, wymagającymi oceny w okolicznościach konkretnego wypadku,

skoro wymagają, aby były to działania „odpowiednie” (art. 11 ust. 4 ustawy o zwalczaniu

nieuczciwej konkurencji), „rozsądne w danych okolicznościach" (art. 39 ust. 2 TRIPS).

Ocena taka może zaś być przeprowadzona prawidłowo jedynie w odniesieniu do

skonkretyzowanych informacji, które jako całość lub w szczególnym zestawie i zespole ich

elementów są obiektywnie poufne (niedostępne dla innych podmiotów).

Po ponownym rozpoznaniu sprawy Sąd Apelacyjny ponownie zmienił zaskarżony

wyrok w ten sposób, że oddalił powództwo w części pierwotnie uwzględnionej przez Sąd

Okręgowy oraz oddalił apelację powódki, rozstrzygając jednocześnie o kosztach procesu za

całość postępowania.

Sąd ten przyjął, że obydwa uregulowania prawne, mające zastosowanie

w rozpatrywanej sprawie, uzależniają istnienie stanu tajemnicy przedsiębiorstwa od

podjęcia przez przedsiębiorcę określonych działań zmierzających do zachowania

poufności objętych tą tajemnicą danych. Artykuł 39 TRIPS przewiduje ochronę każdego

typu chronionej informacji bez względu na jej charakter, o ile informacja ta spełnia

przesłanki wymienione w art. 39 pkt 2 lit. b i c TRIPS. W celu uzyskania ochrony

uprawniony posiadacz jest zobligowany nie tylko do utrzymywania informacji w

poufności, ale dodatkowo musi objawiać wolę utrzymania tej informacji w poufności, co

może nastąpić w sposób wyraźny, np. przez umowy o poufność, procedury wewnętrzne,

lub w sposób dorozumiany, np. w wypadku stworzenia bardzo skomplikowanego

urządzenia.

Pracownik powoda p. J. S. był zatrudniony na stanowisku specjalisty do spraw

technicznych w okresie od 1 lipca 1990 r. do dnia 3 sierpnia 2001 r. i w dniu 5

października 1999 r. złożył przedłożone mu, a następnie przyjęte przez pracodawcę,

pisemne oświadczenie, w którym zobowiązał się do nieujawniania posiadanych z tytułu

zatrudnienia informacji dotyczących: technologii wytwarzania produkowanych przez

5

pracodawcę wyrobów, rozwiązań technicznych, do których prawa przysługują

pracodawcy, opracowań technicznych wyrobów, powiązań handlowych, w tym

marketingowych i systemu gromadzenia i przetwarzania informacji, w tym przy

wykorzystaniu techniki komputerowej, a których ujawnienie względnie wykorzystanie

może narazić pracodawcę na szkodę. Zobowiązał się również do niewykorzystania tych

informacji do prowadzenia własnej działalności zarobkowej lub za pośrednictwem innych

osób przez okres 2 lat od momentu wygaśnięcia umowy o pracę. W oświadczeniu

zastrzeżono dla pracodawcy kary umowne. Oświadczenie to Sąd Apelacyjny ocenił jako

umowę o zakazie konkurencji zawartą z pracownikiem, przewidzianą w art. 1011

i 1012

k.p., która obejmowała również (poza działalnością konkurencyjną) zakaz naruszania

tajemnicy przedsiębiorstwa, w rozumieniu art. 11 ustawy o zwalczaniu nieuczciwej

konkurencji oraz art. 39 TRIPS. Wiadomości dotyczące sposobów produkcji, planów

technicznych, jak też informacje związane z działalnością marketingową, z

pozyskiwaniem surowców i poufne know-how produkcyjne, a także handlowe mieszczą

się bowiem w ustawowej definicji tajemnicy przedsiębiorstwa.

Ponieważ jednak w umowie nie zastrzeżono odszkodowania dla p. J. S., a

powódka po rozwiązaniu z nim umowy o pracę takiego odszkodowania nie wypłaciła,

Sąd Apelacyjny uznał, że p. J. S. po zakończeniu stosunku pracy przestał być związany

klauzulą konkurencyjną stosownie do uregulowania zawartego w art. 1012

§ 2 k.p.

Powódka, rozwiązując z nim stosunek pracy nie podjęła działań zapewniających

ochronę konkretnych informacji przed rozpowszechnieniem czy ujawnieniem, co

spowodowało, zdaniem Sądu II instancji, że pracownik mógł z tych informacji korzystać

pod warunkiem, że wszedł w ich posiadanie legalnie - podczas wykonywania swych

obowiązków pracowniczych.

Sąd Apelacyjny ocenił, że powódka nie wykazała by druga ze wskazanych przez

nią osób mających ujawnić informacje poufne – p. L. S. - przekazała pozwanej

jakąkolwiek wiedzę objętą tajemnicą przedsiębiorstwa.

Sąd ten stwierdził nadto, że zapisy oświadczeń przyjętych od p. J. S. i p. L. S.

miały charakter ogólny i nie stanowiły dowodu, że powódka dopełniła obowiązku

podjęcia odpowiednich działań organizacyjnych w celu zachowania określonych

informacji w tajemnicy, w sposób zapewniający wyżej wskazanym osobom orientację, iż

są zobowiązane do zachowania w tajemnicy wiadomości dotyczących prac nad

wykorzystaniem w dystrybutorze gazu płynnego LPG przepływomierza firmy Y.(...).

Firma ta była znana na rynku i wykonała pierwszy dystrybutor dla „E.(...)”.

6

Sąd Apelacyjny zawarł ponadto w uzasadnieniu stwierdzenie, że podziela

w całości stanowisko zawarte w motywach uchylonego wyroku tego Sądu i szczegółowo

tam przedstawione, co czyni zbędnym jego ponowne przytaczanie, poza konkluzją, że

wypracowany przez powódkę know-how produkcji dystrybutorów gazu LPG nie miał

waloru tajemnicy przedsiębiorstwa, gdyż sama powódka ujawniła informacje na temat

elementów składowych tego urządzenia i nie podjęła działań niezbędnych do

zachowania poufności tej wiedzy poprzez zakomunikowanie pracownikom, jakie

konkretnie informacje mają charakter poufny.

Powyższy wyrok powódka zaskarżyła w całości skargą kasacyjną opartą na

obydwu podstawach z art. 3983

§ 1 k.p.c.

Podstawa naruszenia prawa materialnego (art. 3983

§ 1 pkt. 1 k.p.c.)

sprecyzowana została w zarzutach:

- naruszenia art. 11 ust. 4 ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji oraz art. 39

ust. 2 Porozumienia w sprawie handlowych aspektów praw własności

intelektualnej (TRIPS) poprzez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie,

polegające na zawężającej wykładni i nienależytej konfrontacji obydwu przepisów

ze sobą;

- naruszenia art. 1012

§ 2 k.p. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie oraz

błędną wykładnię, wyrażające się w stwierdzeniu, iż p. J. S. zawarł z powódką

umowę o zakazie konkurencji i został zwolniony z obowiązku przestrzegania

tajemnicy z uwagi na nie zastrzeżenie odszkodowania z tytułu tejże klauzuli;

Podstawę naruszenia przepisów postępowania, które mogło wpłynąć na wynik

tego postępowania, powódka wypełniła następującymi zarzutami:

- niewłaściwego zastosowania art. 39820

k.p.c. poprzez nieuwzględnienie wykładni

prawa dokonanej w sprawie przez Sąd Najwyższy;

- niewłaściwego zastosowania art. 233 k.p.c. w związku z art. 47912

k.p.c.,

polegającego na orzekaniu w oparciu o dowody oddalone ze względu na

prekluzję dowodową;

- niewłaściwego zastosowania art. 233 k.p.c., wyrażającego się we wnioskowaniu

wbrew zasadom doświadczenia życiowego i logiki, a także zaniechaniu

wskazania, na jakich dowodach Sąd oparł swe rozstrzygnięcie, jakie uznał za

wiarygodne, a jakim wiarygodności odmówił,

- niewłaściwego zastosowania art. 382 k.p.c., poprzez schematyczną, ogólnikową,

rażąco niewłaściwą i zawierającą sprzeczności ocenę zgromadzonego materiału,

7

- niewłaściwego zastosowania art. 382 k.p.c. w zw. z art. 328 § 2 k.p.c.,

polegającego na braku wskazania, jakie dowody zostały przez Sąd uznane za

wiarygodne, jakie zaś nie, a także braku odniesienia do oceny materiału

dowodowego dokonanej przez Sąd I instancji, przy równoczesnej zmianie

wyroku.

We wnioskach skarżąca domagała się uchylenia i zmiany zaskarżonego wyroku

poprzez uwzględnienie powództwa w całości oraz zasądzenie od pozwanego na jej

rzecz kosztów procesu; ewentualnie uchylenia tego wyroku i przekazania sprawy

Sądowi Apelacyjnemu do ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia o kosztach

postępowania.

Pozwana wniosła o oddalenie skargi kasacyjnej i zasądzenie na jej rzecz zwrotu

kosztów procesu w postępowaniu wywołanym tą skargą.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

W pierwszej kolejności rozważenia wymagają zarzuty o naturze procesowej,

dotyczące prawidłowości przeprowadzonego postępowania. Części z nich nie można

odmówić słuszności.

Przede wszystkim powódka ma rację podnosząc zarzut naruszenia przez Sąd

Apelacyjny art. 328 § 2 k.p.c. Co prawda zarzut ten powinien być uzupełniony

powołaniem art. 391 § 1 k.p.c., za pośrednictwem którego stosuje go sąd II instancji,

jednak jego uzasadnienie nie pozostawia wątpliwości co do intencji skarżącego.

Uzasadnienie zaskarżonego orzeczenia nie odpowiada ustawowym wymaganiom

wynikającym z art. 328 § 2 k.p.c. W orzecznictwie wykształcił się pogląd, że zakres

odpowiedniego zastosowania tego przepisu w postępowaniu przed Sądem drugiej

instancji zależy od treści wydanego orzeczenia. W przypadku, gdy Sąd odwoławczy

dokonuje odmiennych ustaleń w stosunku do tych, na których oparł się Sąd pierwszej

instancji, powinien tę zmianę uzasadnić w taki sposób, aby możliwa była ocena, czy

zmiana ta była usprawiedliwiona (por. np. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 3 marca

2006 r., II CK 428/05, nie publ. lub wyrok tego Sądu z dnia 23 października 2007 r., II

CSK 309/07, nie publ.).

Sąd Apelacyjny dokonał zasadniczej zmiany orzeczenia Sądu I instancji, przy

czym zmiana ta była wynikiem odmiennych ustaleń faktycznych co do podstawowych

zagadnień – poufności informacji o rozwiązaniu technicznym dystrybutora gazu,

opracowanym przez powódkę oraz charakteru oświadczenia złożonego przez p. J. S.

powódce, zakwalifikowanego przez ten sąd jako element zawartej przez pracodawcę i

8

pracownika umowy o zakazie konkurencji i ujawniania tajemnic przedsiębiorstwa. W

uzasadnieniu nie zostały jednak przytoczone dowody, na jakich oparł się Sąd czyniąc

odmienne ustalenia. Nie sposób więc ocenić, czy ich podstawą były materiały objęte

postępowaniem dowodowym, czy też nie (co zarzuca skarżący). W uzasadnieniu nie

zawarto także wyjaśnienia, jakim dowodom Sąd nie dał wiary i dlaczego. Nie ma

również wyraźnego stwierdzenia, że Sąd Apelacyjny przyjął za własne którekolwiek

z ustaleń Sądu I instancji. Przypuszczać można, że Sąd II instancji uznał, iż odesłanie

do uzasadnienia wcześniejszego wyroku, który został uchylony przez Sąd Najwyższy,

jest wystarczające i powoduje włączenie jego treści do omawianego uzasadnienia. Tego

rodzaju zabieg redakcyjny jest jednak niedopuszczalny. Uzasadnienie stanowić musi

konstrukcyjną całość. W wyroku z dnia 28 stycznia 2008 r. (IV CNP 182/07, nie publ.)

Sąd Najwyższy wyjaśnił, że uzasadnienie spełnia istotną rolę porządkującą, obligując

stosującego prawo do prawidłowej i pełnej rekonstrukcji stanu faktycznego pod kątem

jego dalszego przyrównania do miarodajnej normy prawa materialnego i ustalenia na tej

podstawie ostatecznego wyniku sprawy. Dlatego też składające się na uzasadnienie

dwie podstawy rozstrzygnięcia: faktyczna i prawna, tworzą łącznie jedną całość, którą

powinna cechować wewnętrzna spójność, tak aby nie było zasadniczych wątpliwości co

do tego, jaki stosunek faktyczny i w jaki sposób sąd wiążąco uregulował. Tej

kompleksowości zabrakło przedstawieniu motywów zaskarżonego wyroku. Nie tylko

brak w nim całościowo ujętego stanu faktycznego, ze wskazaniem podstaw jego

ustalenia, ale także znacznej części rozważań prawnych, przywołanych jedynie w

postaci konkluzji, bez uzasadniającego je rozumowania. Ponieważ zaś prawidłowość

procesu myślowego prowadzącego do wniosków przejętych z poprzedniego orzeczenia

Sądu Apelacyjnego została w znacznej części zakwestionowana przez Sąd Najwyższy,

który wyrok ten uchylił – konieczne było ponowne przeprowadzenie szczegółowej

subsumcji z uwzględnieniem wiążącej Sąd Apelacyjny wykładni prawa, zawartej

w uzasadnieniu wyroku Sądu Najwyższego. Pominięcie tego obowiązku uzasadnia

trafność zarzutu naruszenia art. 39820

k.p.c., a w dalszej kolejności, także

materialnoprawnego zarzutu naruszenia przepisów art. 11 ust. 4 ustawy o zwalczaniu

nieuczciwej konkurencji i art. 39 ust. 4 TRIPS poprzez ich błędną, zawężoną, wykładnię,

którą Sąd Apelacyjny recypował z wcześniejszego swojego uzasadnienia.

Ponadto – jak słusznie wytyka skarżący – Sąd Apelacyjny nie jest w swoich

ocenach konsekwentny. Z jednej strony przyjmuje (w jedynym fragmencie uzasadnienia

zawierającym ustalenia faktyczne i wnioski prawne), że oświadczenie złożone przez p.

9

J. S. powódce stanowiło umowę o zakazie konkurencji połączonym z zakazem

naruszania tajemnicy przedsiębiorstwa, obejmującej wiadomości dotyczące sposobów

produkcji, planów technicznych, informacji związanych z działalnością marketingową, z

pozyskiwaniem surowców, z poufnymi know-how produkcyjnymi i handlowymi, której

skuteczność skończyła się z chwilą rozwiązania z nim umowy o pracę, by w końcowym

fragmencie uzasadnienia stwierdzić, że oświadczenie to miało charakter ogólny i nie

może być uznane za należyty przejaw dbałości o zachowanie poufności informacji

związanych z know-how produkcji dystrybutora gazu LPG.

Dotyczącej tego oświadczenia argumentacji wywodzonej z treści art. 1011

i art.

1012

k.p. dotyczy podniesiony w skardze zarzut błędnej wykładni art. 1012

§ 2 k.p. Sąd

Apelacyjny przyjął, że p. J. S. zawarł z powódką umowę o zakazie konkurencji, której

zakresem objęty został także obowiązek nieujawniania tajemnicy przedsiębiorstwa. Ze

względu jednak na to, że w umowie nie zastrzeżono odszkodowania i pracodawca

takiego odszkodowania nie wypłacił, z chwilą ustania stosunku pracy p. J. S. został

zwolniony nie tylko z obowiązku powstrzymania się od konkurencyjnej działalności, ale

także z obowiązku przestrzegania tajemnicy przedsiębiorstwa. Sąd przeoczył jednak, że

art. 1012

k.p. dotyczy jedynie skutków zawarcia umowy o zakazie podejmowania przez

pracownika działalności konkurencyjnej, zarzutu takich naruszeń powódka jednak nie

stawia. Konsekwencje te nie odnoszą się natomiast do innych postanowień, jakie

pracodawca i pracownik mogliby zawrzeć w takiej umowie, rozszerzając jej zakres. W

szczególności przepis ten nie uchyla ustawowych zakazów naruszania obowiązku

lojalności wobec pracodawcy, przewidzianych w ustawie o zwalczaniu nieuczciwej

konkurencji. Rozróżnienie pomiędzy umownym zakazem prowadzenia działalności

konkurencyjnej przez byłego pracownika, a zobligowaniem go do zachowywania

tajemnicy przedsiębiorstwa, było przedmiotem powołanego przez Sąd I instancji, lecz

nieprawidłowo przezeń zinterpretowanego wyroku Sądu Najwyższego z dnia 26 stycznia

2005 r. (II PK 193/04). W wyroku tym Sąd Najwyższy potwierdził również już wcześniej

zajmowane stanowisko, że umowa o zakazie podejmowania działań konkurencyjnych, w

której nie określono wysokości odszkodowania, jest ważna. Zagadnienie wzajemnego

stosunku umownego obowiązku powstrzymania się przez byłego pracownika od działań

konkurencyjnych i obowiązku dochowania tajemnicy przedsiębiorstwa przeanalizowane

zostało przez Sąd Najwyższy w powołanym w skardze kasacyjnej wyroku z dnia 25

stycznia 2007 r. (I PK 207/06, OSNP z 2008, nr 11-12, poz. 157). Wnioskowanie

przeprowadzone w uzasadnieniu tego orzeczenia zawiera treści istotne dla

10

rozpoznawanej sprawy. Sąd Najwyższy wyjaśnił mianowicie, że byli pracownicy

zobowiązani są do zachowania w tajemnicy posiadanych poufnych informacji i

powstrzymywania się od działań lub zachowań, które godziłyby w interesy byłego

pracodawcy w zakresie przewidzianym w art. 11 ustawy o zwalczaniu nieuczciwej

konkurencji przez okres trzech lat od ustania stosunku pracy, chyba że umowa stanowi

inaczej albo ustał stan tajemnicy (ust. 2). Zwolnienia z zakazu prowadzenia działalności

konkurencyjnej nie można przy tym utożsamiać z uchyleniem przez pracodawcę

ustawowego zakazu ujawniania (upowszechniania) tajemnicy przedsiębiorstwa.

Pogląd ten jest trafny i uwzględnia zawartą w art. 1014

k.p. regułę, iż przepisy

kodeksu pracy, odnoszące się do umownego zakazu prowadzenia działalności

konkurencyjnej, nie naruszają zakazu konkurencji przewidzianego w odrębnych

przepisach. Za takie przepisy niewątpliwie uznać należy ustawę o zwalczaniu

nieuczciwej konkurencji.

W rezultacie stanowisko Sądu Apelacyjnego oparte na założeniu, że z chwilą

ustania stosunku pracy p. J. S. został zwolniony z obowiązku zachowania tajemnicy

przedsiębiorstwa wynikało z wadliwej wykładni art. 1012

§ 2 k.p. Z kolei wyrażona przez

ten Sąd ocena, że oświadczenie złożone przez niego na żądanie powódki, w którym

zobowiązał się do nieujawniania posiadanych z tytułu zatrudnienia informacji

dotyczących m. in. rozwiązań technologicznych, technicznych, czy powiązań

handlowych, których ujawnienie względnie wykorzystanie może narazić pracodawcę na

szkodę, nie spełniało wymagań z art. 11 ust. 1 i 4 ustawy o zwalczaniu nieuczciwej

konkurencji i art. 39 ust. 2 TRIPS, bowiem było zbyt ogólnikowe i nie pozwalało

zobowiązanemu na ocenę, jakich konkretnie informacji nie może ujawnić, nie została

należycie umotywowana. Sąd Apelacyjny nie rozważył bowiem konkretnych

sformułowań zawartych w oświadczeniu, nie skonfrontował ich z przedmiotem

działalności powódki i zakresem wiedzy p. J. S. o prowadzonych badaniach i ich

znaczeniu. Bez oparcia w konkretnych okolicznościach postawione wnioski są dowolne i

mogą prowadzić, co podnosi skarżąca, do uogólnień niekorzystnie liberalizujących

pojęcie czynu nieuczciwej konkurencji, przewidzianego w wyżej wskazanych przepisach.

Ponadto, o czym była już mowa, Sąd Apelacyjny - stając na stanowisku,

że informacje przekazane przez p. J. S. pozwanej nie stanowiły tajemnicy

przedsiębiorstwa powódki, bowiem ujawniła je sama powódka, nie uwzględnił wskazanej

przez Sąd Najwyższy w uzasadnieniu wyroku z dnia 28 lutego 2007 r. wykładni art. 11

ust. 4 ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji i art. 39 ust. 2 TRIPS, obejmującej

11

pojęciem tajemnicy przedsiębiorstwa także samo tylko szczególne zestawienie

elementów informacji poufnej, nawet jeśli poszczególne elementy tego zestawienia

zostały udostępnione publicznie.

Powyższe nieprawidłowości powodują konieczność uchylenie zaskarżonego

wyroku i przekazanie sprawy po raz kolejny do ponownego rozpoznania Sądowi

Apelacyjnemu (art. 39815

§ 1 k.p.c.).

Pozostałe zarzuty skarżącej – dotyczące wadliwej oceny dowodów,

przeprowadzonej przez Sąd Apelacyjny – nie mogły zostać uwzględnione, bowiem art.

3983

§ 3 k.p.c. wyłącza tego rodzaju zarzuty z pośród podstaw skargi kasacyjnej.

Orzeczenie o kosztach procesu wynika z postanowień art. 39821

, art. 391 § 1 i art.

108 § 2 k.p.c.