III PK 30/08

Sygn. akt III PK 30/08

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 5 listopada 2008 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Kazimierz Jaśkowski (przewodniczący, sprawozdawca)

SSN Jerzy Kwaśniewski

SSN Andrzej Wróbel

Protokolant Ewa Wolna

w sprawie z powództwa następców prawnych zmarłego powoda S. G.: T.G., A. G. -

N. i J. G.

przeciwko Zakładom Azotowym "P." Spółce Akcyjnej w P. i Skarbowi Państwa

reprezentowanemu przez Ministra Skarbu Państwa

o ustalenie prawa do nieodpłatnego nabycia akcji,

po rozpoznaniu na rozprawie w Izbie Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw

Publicznych w dniu 5 listopada 2008 r.,

skargi kasacyjnej pozwanego Skarbu Państwa reprezentowanego przez Ministra

Skarbu Państwa zastępowanego przez Prokuratorię Generalną Skarbu Państwa

od wyroku Sądu Okręgowego - Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w L.

z dnia 23 lutego 2007 r.,

uchyla zaskarżony wyrok w części dotyczącej oddalenia

apelacji Skarbu Państwa od wyroku Sądu Rejonowego - Sądu

Pracy w P. z dnia 18 października 2006 r., i zmienia ten wyrok w

ten sposób, że oddala powództwo wobec tego pozwanego.

2

Uzasadnienie

Powód S. G. w sprawie przeciwko Zakładom Azotowym „P.” Spółce Akcyjnej

w P. i Skarbowi Państwa reprezentowanemu przez Ministra Skarbu Państwa wniósł

o ustalenie uprawnień do nabycia akcji pozwanej Spółki Skarbu Państwa, w ilości

odpowiadającej uprawnionym z 10-tej grupy według § 11 ust. 1 pkt 10

rozporządzenia Ministra Skarbu Państwa z dnia 29 stycznia 2003 r. w sprawie

szczegółowych zasad podziału uprawnionych pracowników na grupy, ustalania

liczby akcji przypadających na każdą z tych grup oraz trybu nabywania akcji przez

uprawnionych pracowników (Dz.U. Nr 35, poz. 303). W sprawie spornym było, czy

do stażu pracy powoda w pozwanych Zakładach powinien być zaliczony okres od

22 grudnia 1980 r. do 31 marca 1990 r., kiedy to powód, zwolniony w dniu 21

grudnia 1980 r. przez poprzednika prawnego pozwanych Zakładów za działalność

opozycyjną, w okresie od 22 grudnia 1980 r. do 8 lutego 1981 r. pozostawał bez

pracy, zaś w okresie od 9 lutego 1981 r. do 31 marca 1990 r. zatrudniony był w

Przedsiębiorstwie Budownictwa Wodnego w P.. Następnie powód został ponownie

zatrudniony w Zakładach Azotowych „P.”.

Wyrokiem z dnia 18 października 2006 r., Sąd Rejonowy – Sąd Pracy w P.

ustalił, że S. G. legitymuje się stażem pracy uprawniającym do nieodpłatnego

nabycia akcji Zakładów Azotowych „P.” Spółki Akcyjnej w P. według 10 grupy

uprawnionych pracowników. Obaj pozwani wnieśli od tego wyroku apelacje, które

zostały oddalone przez Sąd Okręgowy – Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w

L. wyrokiem z dnia 23 lutego 2007 r.

Skargę kasacyjną od tego rozstrzygnięcia wniósł tylko pozwany Skarb

Państwa reprezentowany przez Ministra Skarbu Państwa zastępowanego przez

Prokuratorię Generalną Skarbu Państwa.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie prawa materialnego: art. 36

ust. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 1996 r. o komercjalizacji i prywatyzacji (jednolity

tekst: Dz.U. z 2002 r., Nr 171, poz. 1397 ze zm.) poprzez błędną wykładnię

polegającą na przyjęciu, iż przy określaniu przywoływanego w treści tego przepisu

3

okresu zatrudnienia uprawnionych pracowników w komercjalizowanym

przedsiębiorstwie państwowym i spółce powstałej w wyniku jego komercjalizacji

należy uwzględnić okres zatrudnienia w innym zakładzie, o którym mowa w art. 11

ust. 3 ustawy z dnia 24 maja 1989 r. o przywróceniu praw pracowniczych osobom

pozbawionym zatrudnienia za działalność związkową, samorządową, przekonania

polityczne i religijne (Dz.U. Nr 32, poz. 172); art. 11 ust. 3 ustawy z dnia 24 maja

1989 r. o przywróceniu praw pracowniczych osobom pozbawionym zatrudnienia za

działalność związkową, samorządową, przekonania polityczne i religijne poprzez

jego niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że zawarta w treści tego

przepisu norma prawna stanowi podstawę zaliczenia stażu pracy w innym

zakładzie pracy do okresu zatrudnienia, o którym mowa w art. 36 ust. 4 ustawy o

komercjalizacji i prywatyzacji oraz § 7 ust. 2 rozporządzenia Ministra Skarbu

Państwa z dnia 29 stycznia 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad podziału

uprawnionych pracowników na grupy, ustalania liczby akcji przypadających na

każdą z tych grup oraz trybu nabywania akcji przez uprawnionych pracowników

(Dz.U. Nr 35, poz. 303) poprzez jego niezastosowanie i przyjęcie, że Skarb

Państwa posiada legitymację bierną w niniejszej sprawie. Skarżący wniósł o

uchylenie zaskarżonego wyroku i zmianę w całości poprzez oddalenie powództwa

oraz o zasądzenie od powoda (jego następców prawnych) na jego rzecz kosztów

procesu według norm przepisanych.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie.

Z przepisów rozporządzenia Ministra Skarbu Państwa z dnia 29 stycznia

2003 r. w sprawie szczegółowych zasad podziału uprawnionych pracowników na

grupy, ustalania liczby akcji przypadających na każdą z tych grup oraz trybu

nabywania akcji przez uprawnionych pracowników (Dz.U. Nr 35, poz. 303) wynika,

że w procesie nieodpłatnego udostępniania akcji spółki powstałej w wyniku

komercjalizacji przedsiębiorstwa państwowego obowiązki i czynności związane z

tym procesem zostały podzielone między Ministra właściwego do spraw Skarbu

Państwa (jako reprezentanta Skarbu Państwa) oraz powstałą w wyniku

komercjalizacji spółkę (pracodawcę). Przede wszystkim Minister właściwy do spraw

Skarbu Państwa zawiera w imieniu Skarbu Państwa z uprawnionym pracownikiem

4

umowę nieodpłatnego zbycia akcji (§ 15 tego rozporządzenia). Tryb uprzednich

czynności w procesie nieodpłatnego udostępniania akcji został zaś podzielony na

dwa etapy. W pierwszym z nich to spółka sporządza listę uprawnionych

pracowników, którzy złożyli oświadczenie o zamiarze nieodpłatnego nabycia akcji.

Lista ta zawiera: imię (imiona) i nazwisko oraz imię ojca uprawnionego pracownika

oraz okres zatrudnienia w przedsiębiorstwie państwowym. Spółka niezwłocznie po

jej sporządzeniu wywiesza ją w siedzibie spółki oraz we wszystkich jej oddziałach i

zakładach (§ 4 tego rozporządzenia). Osoby, które zostały pominięte na liście, lub

którym wadliwie określono ich okres zatrudnienia w przedsiębiorstwie państwowym,

w terminie miesiąca od dnia wywieszenia listy, mogą złożyć pisemną reklamację.

Reklamację składa się w spółce a rozpatruje ją komisja powołana przez zarząd

spółki, w terminie 14 dni od dnia jej złożenia. Rozpatrzenie reklamacji wyczerpuje

tok postępowania reklamacyjnego. Niezwłocznie po rozpatrzeniu reklamacji spółka

powiadamia na piśmie wnoszącego reklamację o sposobie jej rozpatrzenia (§ 5

tego rozporządzenia). Po zakończeniu postępowań reklamacyjnych spółka

dokonuje, w terminie 14 dni, odpowiedniej korekty listy. Następny etap rozpoczyna

się po zbyciu przez Skarb Państwa pierwszych akcji lub udziałów na zasadach

ogólnych. Zgodnie z § 7 ust. 1 rozporządzenia z dnia 29 stycznia 2003 r. Minister

właściwy do spraw Skarbu Państwa, niezwłocznie po tym fakcie obowiązany jest

przekazać spółce informacje o liczbie akcji przeznaczonych do nieodpłatnego

udostępnienia uprawnionym pracownikom. Spółka zaś na mocy § 7 ust. 2 tego

rozporządzenia, po otrzymaniu informacji o liczbie akcji przeznaczonych do

nieodpłatnego udostępniania, sporządza w terminie 14 dni listę uprawnionych

pracowników obejmującą okresy zatrudnienia tych osób w przedsiębiorstwie

państwowym i w spółce oraz łączny okres zatrudnienia w tych podmiotach.

Uprawnieni pracownicy, którym wadliwie określono ich okres zatrudnienia w spółce,

w terminie 14 dni od dnia wywieszenia listy, o której mowa w § 7 ust. 2, mogą

złożyć pisemną reklamację. Również ta reklamacja jest składana spółce i przez nią

rozpatrywana (§ 9 tego rozporządzenia).

Z przytoczonych uregulowań wynika, że zarówno w pierwszym, jak i drugim

etapie procesu udostępniania akcji spółki powstałej w wyniku komercjalizacji

przedsiębiorstwa państwowego, okresy zatrudnienia w przedsiębiorstwie

5

państwowym i spółce ustala pracodawca, a nie Skarb Państwa, który przy

zawieraniu umowy dysponuje wiążącym go ustaleniem o długości stażu pracy.

Ewentualne spory w zakresie prawidłowości tego ustalenia nie powinny być zatem

rozpatrywane w procesie przeciwko Skarbowi Państwa, ale w sprawie skierowanej

wyłącznie przeciwko pracodawcy (por. uzasadnienie powołanego w skardze

kasacyjnej wyroku Sądu Najwyższego z dnia 19 marca 2002 r., I PKN 959/00,

OSNP 2004, nr 5, poz. 76). Skarb Państwa nie ma w takim sporze legitymacji

biernej. Stanowi to wystarczający powód, bez konieczności rozpatrywania

pozostałych zarzutów skargi kasacyjnej, oddalenia powództwa wobec tego

podmiotu.

Z tych względów na podstawie art. 39816

k.p.c. orzeczono, jak w sentencji.

/tp/