II PK 93/08

Wyrok z dnia 14 listopada 2008 r.

II PK 93/08

Postanowienia zakładowego układu zbiorowego pracy nie są przepisami

ustanawiającymi szczególną ochronę stosunku pracy w rozumieniu art. 47 zda-

nie drugie k.p.

Przewodniczący SSN Romualda Spyt, Sędziowie SN: Małgorzata Gersdorf,

Jerzy Kwaśniewski (sprawozdawca).

Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 14 listopa-

da 2008 r. sprawy z powództwa Mieczysława G. przeciwko Zakładom Chemicznym

„P.” SA w P. o przywrócenie do pracy, na skutek skargi kasacyjnej powoda od wyro-

ku Sądu Okręgowego w Szczecinie z dnia 27 listopada 2007 r. [...]

o d d a l i ł skargę kasacyjną.

U z a s a d n i e n i e

Powód Mieczysław G. wniósł o przywrócenie do pracy na poprzednio zajmo-

wanym stanowisku w Zakładach Chemicznych „P.” SA w P. oraz o zasądzenie od

pozwanego pracodawcy na podstawie art. 47 k.p. wynagrodzenia za cały okres po-

zostawania bez pracy.

Wyrokiem z dnia 2 sierpnia 2007 r. Sąd Rejonowy-Sąd Pracy i Ubezpieczeń

Społecznych w Szczecinie przywrócił powoda do pracy w pozwanej Spółce na do-

tychczasowych warunkach oraz zasądził od pozwanej na rzecz powoda tytułem wy-

nagrodzenia za czas pozostawania bez pracy kwotę 9.586 zł - pod warunkiem podję-

cia przez powoda pracy w wyniku przywrócenia do pracy. W pozostałym zakresie

powództwo zostało oddalone. Sąd Rejonowy ustalił, że powód był zatrudniony w po-

zwanej Spółce od dnia 15 marca 2004 r., na podstawie umowy o pracę zawartej na

czas nieokreślony, na stanowisku głównego specjalisty Biura Nadzoru Właściciel-

skiego i Restrukturyzacji, a od września 2006 r. na stanowisku głównego specjalisty

Biura Nadzoru Właścicielskiego. W dniu 26 czerwca 2003 r. pomiędzy pozwaną

2

Spółką a działającymi w niej zakładowymi organizacjami związkowymi został zawarty

Zakładowy Układ Zbiorowy Pracy (ZUZP). W dniu 15 marca 2005 r. pomiędzy stro-

nami ZUZP zawarto porozumienie stanowiące załącznik nr 13 do ZUZP, w sprawie

określenia stosunków pracowniczych oraz praw i obowiązków pracodawcy i pracow-

ników w związku z prywatyzacją Zakładów Chemicznych „P.” SA. Porozumienie zo-

stało zawarte na czas określony - pięciu lat od dnia debiutu Spółki na Warszawskiej

Giełdzie Papierów Wartościowych (§ 2). Obejmowało ono wszystkich pracowników

zatrudnionych w pozwanej Spółce, z wyjątkiem pracowników, którzy nie są objęci

ZUZP oraz osób zatrudnionych po dniu wejścia w życie porozumienia (§ 3 oraz §

13). W § 4 - 11 określono gwarancje zatrudnienia dla osób objętych porozumieniem.

W § 4 pracodawca oświadczył, że w okresie obowiązywania porozumienia nie roz-

wiąże umowy o pracę z żadnym z pracowników zatrudnionych na podstawie umowy

o pracę na czas nieokreślony, z zastrzeżeniem przepisów określonych w § 5 - § 10.

W przypadku konieczności likwidacji etatu pracodawca zobowiązał się zapropono-

wać pracownikowi stanowisko o porównywalnych warunkach pracy i płacy, zgodne z

kwalifikacjami pracownika; inne stanowisko z wynagrodzeniem odpowiadającym co

najmniej 85% dotychczasowego wynagrodzenia zasadniczego, zgodnie z zakłado-

wym taryfikatorem kwalifikacyjnym. Koszty takiego przekwalifikowania miał ponieść

pracodawca (§ 5 i § 6 porozumienia). Jeżeli zaproponowanie pracownikowi innej

pracy - po wyczerpaniu ścieżki określonej powyżej - nie byłoby możliwe, pracodawca

zobowiązał się wypłacić pracownikowi, z którym zostanie rozwiązana umowa o

pracę, odprawę w wysokości określonej w porozumieniu. Ponadto, w razie rozwiąza-

nia stosunku pracy z pracownikiem, któremu data nabycia uprawnienia do nagrody

jubileuszowej przypada w okresie obowiązywania gwarancji po dacie rozwiązania

stosunku pracy, nagroda ta miała mu zostać wypłacona w dniu rozwiązania stosunku

pracy (§ 7 porozumienia). Zastrzeżono także, że wypowiedzenie warunków pracy lub

płacy pracownikowi przez pracodawcę w związku z okolicznościami określonymi w §

7 ust. 1 będzie odbywało się zachowaniem ustawowego okresu wypowiedzenia (§ 8

porozumienia), a także że w przypadku odrzucenia przez pracownika proponowa-

nych nowych warunków pracy, zgodnych z posiadanymi kwalifikacjami oraz porów-

nywalnymi warunkami płacy, pracodawca jest zwolniony z obowiązku dalszego za-

trudniania pracownika oraz wypłacenia mu przewidzianej porozumieniem odprawy (§

9 porozumienia). W § 10 wskazano, że powyższe postanowienia (§ 4 - § 9) nie doty-

czą pracowników, z którymi rozwiązano umowę o pracę: a) na mocy porozumienia

3

stron, b) za wypowiedzeniem dokonanym przez pracownika, c) z upływem czasu, na

który umowa o pracę była zawarta, d) bez wypowiedzenia z przyczyn zawinionych

przez pracownika (art. 52 k.p.), e) w związku z przejściem pracownika na emeryturę

lub rentę, oraz w przypadku wygaśnięcia umowy o pracę z powodu śmierci pracow-

nika. Debiut pozwanej Spółki na giełdzie papierów wartościowych nastąpił w lipcu

2005 r.

W dniu 19 marca 2007 r. pozwana wypowiedziała powodowi umowę o pracę,

z zachowaniem trzymiesięcznego okresu wypowiedzenia - ze skutkiem na dzień 30

czerwca 2007 r. Jako przyczynę wypowiedzenia wskazano utratę zaufania wynikają-

cą ze sposobu wykonywania przez powoda obowiązków pracowniczych w okresie do

15 grudnia 2006 r. Powód był pracownikiem objętym Zakładowym Układem Zbioro-

wym Pracy.

W oparciu o tak ustalony stan faktyczny Sąd Rejonowy uznał, że podstawą

roszczenia powoda o przywrócenie do pracy był przepis art. 45 § 1 k.p. w związku z

regulacjami zawartymi w § 4 - 10 porozumienia z dnia 15 marca 2005 r., stanowiące-

go załącznik do obowiązującego u pozwanej ZUZP. Sąd Rejonowy uznał, że stano-

wiące podstawę roszczenia powoda porozumienie z dnia 15 marca 2005 r., jako akt

będący integralną częścią ZUZP obowiązującego w pozwanej Spółce, stanowi źródło

prawa pracy, zrównane w jego mocy wiążącej z takimi aktami jak ustawa czy rozpo-

rządzenie. Postanowienia porozumienia są przepisami prawa pracy, których naru-

szenie rodzi takie same konsekwencje jak w przypadku naruszenia przepisów ustaw

powszechnie obowiązujących. Zgodnie z § 4 porozumienia, pracodawca w uzgod-

nionym okresie zobowiązał się nie rozwiązać umowy o pracę z żadnym z pracowni-

ków zatrudnionych na podstawie umowy o pracę na czas nieokreślony, z zastrzeże-

niem przepisów określonych § 5 - 10. Z § 4 (czytanego łącznie z § 10) wynika jedno-

znacznie, że przyjęte przez pracodawcę w porozumieniu zobowiązanie ma charakter

bezwzględny, a wyjątki od niego zostały ściśle i wyczerpująco określone. Jeżeli sta-

nowisko pracy powoda nie zostało w Spółce zlikwidowane, był on pracownikiem za-

trudnionym przed wejściem w życie porozumienia, łączyła go z pracodawcą umowa o

pracę zawarta na czas nieokreślony i nie zaistniał żaden z przypadków wymienio-

nych w § 10 porozumienia - pracodawca nie miał uprawnienia do rozwiązania z wła-

snej inicjatywy, w trybie „zwykłego” wypowiedzenia stosunku pracy łączącego go z

powodem. Pracodawca wypowiadając powodowi umowę o pracę naruszył przepisy

prawa - przepisy porozumienia z dnia 15 marca 2005 r.

4

Oceniając możliwość dalszego zatrudnienia powoda, Sąd Rejonowy uwzględ-

nił przede wszystkim rodzaj i zakres naruszenia przez pracodawcę przepisów o wy-

powiadaniu umów o pracę. Zdaniem Sądu Rejonowego pozwana Spółka w sposób

ewidentny i celowy naruszyła zakaz wypowiadania umów zawarty w porozumieniu,

które wcześniej całkowicie dobrowolnie zawarła, a powołując się obecnie na „nie-

możliwość” przywrócenia do pracy chce doprowadzić do obejścia przepisów porozu-

mienia, choćby za cenę konieczności wypłaty powodowi określonych należności fi-

nansowych. Takie działanie pracodawcy stanowi nadużycie przysługującego mu

prawa i jako naruszające zasady współżycia społecznego nie zasługuje na akcepta-

cję, wobec czego Sąd Rejonowy uznał za konieczne przywrócenie powoda do pracy.

Według Sądu Rejonowego nie zachodziła określona w art. 47 zdanie drugie

k.p. sytuacja, w której rozwiązanie z powodem umowy o pracę podlegałoby ograni-

czeniu z mocy przepisu szczególnego. Sąd Rejonowy podkreślił, że wyjątki od zasa-

dy, określone w zdaniu drugim art. 47 k.p. są sprecyzowane bardzo wyraźnie. Wyna-

grodzenie za cały czas pozostawania bez pracy przysługuje w wypadku rozwiązania

umowy o pracę z pracownikiem, któremu brakuje nie więcej niż 2 lata do osiągnięcia

wieku emerytalnego, jeżeli okres zatrudnienia umożliwia mu uzyskanie prawa do

emerytury z osiągnięciem tego wieku oraz z pracownicą w okresie ciąży lub urlopu

macierzyńskiego. Oba wyjątki mają tę cechę wspólną, że chronią pracowników z

uwagi na przesłanki podmiotowe. Ponadto wystąpienie tych przesłanek powoduje

zakaz wypowiedzenia umowy o pracę (art. 39 k.p. i art. 177 k.p.). Według Sądu Re-

jonowego nie każde ograniczenie możliwości rozwiązania umowy o pracę, powoduje

zastosowanie wskazanego przepisu. Przepis art. 47 zdanie trzecie k.p. dotyczy tylko

ograniczeń wprowadzonych przez przepisy szczególne, polegających na zakazie

rozwiązywania umów o pracę z pracownikami, z uwagi na ich cechy podmiotowe

(por. wyrok Sądu Najwyższego z 19 sierpnia 1999 r., I PKN 210/99, OSNAPiUS 2000

nr 23, poz. 854). Jeżeli żaden powszechnie obowiązujący przepis prawa nie wpro-

wadza zakazu rozwiązywania umów o pracę z pracownikami o takich cechach pod-

miotowych, jakie posiada powód, należało uznać, że wynagrodzenie za czas pozo-

stawania bez pracy przysługiwało mu wyłącznie w wysokości wynagrodzenia za

jeden miesiąc, gdyż okres wypowiedzenia umowy o pracę wynosił w jego przypadku

trzy miesiące.

Wyrokiem z dnia 27 listopada 2007 r. Sąd Okręgowy-Sąd Pracy w Szczecinie

na podstawie art. 385 k.p.c. oddalił apelację powoda od powyższego wyroku Sądu

5

Rejonowego. Podzielając w pełni podstawę faktyczną zaskarżonego wyroku, Sąd

drugiej instancji stwierdził, że jego zastrzeżenia budziły jedynie niektóre argumenty

przytoczone w uzasadnieniu podstawy prawnej wyroku Sądu pierwszej instancji, co

nie miało wpływu na prawidłowość rozstrzygnięcia. Według Sądu drugiej instancji

postanowienia ZUZP nie są przepisami szczególnymi w rozumieniu art. 47 k.p. Po-

stanowienia układu zbiorowego pracy są „prawem pracy” w rozumieniu art. 9 § 1 k.p.

Z art. 9 § 1 k.p. wynika, że ustawodawca w obrębie kategorii „prawo pracy” rozróżnia

„przepisy Kodeksu pracy oraz przepisy innych ustaw i aktów wykonawczych, okre-

ślające prawa i obowiązki pracowników i pracodawców” oraz „postanowienia układów

zbiorowych pracy i innych opartych na ustawie porozumień zbiorowych, regulaminów

i statutów określających prawa i obowiązki stron stosunku pracy”. Nie można zatem

uznać, że postanowienia układu zbiorowego pracy są traktowane przez ustawodaw-

cę jako przepisy Kodeksu pracy oraz przepisy innych ustaw i aktów wykonawczych.

W konsekwencji, skoro ustawodawca w art. 47 k.p. wskazał, że pracownikowi, który

podjął pracę w wyniku przywrócenia do pracy przysługuje wynagrodzenie za cały

czas pozostawania bez pracy - gdy rozwiązanie umowy o pracę podlega ogranicze-

niu z mocy przepisu szczególnego - to brak jest przesłanek do uznania, że powodowi

przysługuje wynagrodzenie za cały czas pozostawania bez pracy na mocy postano-

wień układu zbiorowego pracy. Gdyby bowiem ustawodawca uznał, że pracownikowi

przywróconemu do pracy przysługuje wynagrodzenie za cały czas pozostawania bez

pracy także na mocy postanowień układu zbiorowego pracy, to w przepisie art. 47

k.p. zawarłby postanowienie, że „rozwiązanie umowy o pracę podlega ograniczeniu

na mocy prawa pracy”, a nie jak jest obecnie „z mocy przepisu szczególnego”.

Według Sądu drugiej instancji Sąd pierwszej instancji w swoich rozważaniach

prawnych, zawartych w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, stwierdził, że w art. 9

k.p. jest mowa o „przepisach prawa pracy”, gdy tymczasem w powołanym przepisie

mówi się o „prawie pracy”, na które to pojęcie składają się przepisy (między innymi

Kodeksu pracy) oraz postanowienia (między innymi zbiorowych układów pracy).

Prawidłowe odczytanie art. 9 k.p. i art. 47 k.p. nie pozwala na zrównanie w skutkach

uprawnień wynikających z „przepisów” z uprawnieniami wynikającymi z „postano-

wień”. Jeżeli zatem postanowienie układu zbiorowego pracy nie jest przepisem, to

powód - na podstawie art. 47 zdanie pierwsze k.p. - nabył prawo do wynagrodzenia

jedynie za jeden miesiąc pozostawania bez pracy.

6

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku Sądu Okręgowego wniósł powód

domagając się jego zmiany przez uwzględnienie powództwa w całości i zasądzenie

od pozwanego na jego rzecz kwoty 38.344 zł oraz zasądzenia kosztów postępowa-

nia za wszystkie instancje według norm przepisanych.

Skarżący zarzucił naruszenie art. 47 zdanie drugie in fine k.p., przez jego

błędną wykładnię i przyjęcie, że postanowienie § 4 porozumienia z dnia 15 marca

2005 r., stanowiącego załącznik nr 13 do Zakładowego Układu Zbiorowego Pracy

obowiązującego w Zakładach Chemicznych „P.” SA, zakazujące pracodawcy rozwią-

zywania z pracownikami umów o pracę za wypowiedzeniem, nie jest przepisem

szczególnym w rozumieniu art. 47 k.p. Według skarżącego pracodawca naruszając

w sposób ewidentny i celowy (art. 415 k.c. w związku z art. 300 k.p.) zakaz wypowia-

dania umów o pracę zawarty w powołanym porozumieniu, nadużywając prawa (art. 8

k.p.), wyrządził powodowi szkodę pozbawiając go prawa do pracy i w konsekwencji

wynagrodzenia za cały okres pozostawania bez pracy.

W ocenie skarżącego przepisy zawarte w Zakładowym Układzie Zbiorowym

Pracy należy uznać za przepisy szczególne w rozumieniu art. 47 k.p., uprawniające

powoda, po podjęciu pracy, do wynagrodzenia za cały okres pozostawania bez pracy

- będący wyłącznym następstwem umyślnej, celowej i sprzecznej z prawem decyzji

pozwanego o rozwiązaniu umowy o pracę - pomimo jednoznacznego zakazu w tym

zakresie - i wyrządzenia powodowi szkody materialnej. Uwzględniając definicję

prawa pracy z art. 9 § 1 k.p. oraz wyraźne odniesienie zasady uprzywilejowania pra-

cownika do pozaustawowych źródeł prawa pracy w art. 9 § 2 i § 3 k.p. należy stwier-

dzić, że zasada ta odnosi się do wszelkich przepisów i postanowień określających

prawa i obowiązki pracowników i pracodawców, a w szczególności poza ustawodaw-

stwem pracy dotyczy układów zbiorowych pracy (por. J. Wratny: Kodeks pracy. Ko-

mentarz, Warszawa 2004, s. 36). Postanowienia załącznika nr 13 do ZUZP to

zgodne oświadczenia woli pracodawcy oraz związkowej reprezentacji pracowników,

dotyczące gwarancji zatrudnienia. Postanowienie § 4 porozumienia jest przepisem

szczególnym prawa pracy. Podobnie jak art. 47 k.p. wprowadza ograniczenia pod-

miotowe co do osób uprawnionych do wynagrodzenia za cały okres pozostawania

bez pracy, tak i postanowienia porozumienia takie ograniczenia wprowadzają - nie

wszyscy pracownicy są bowiem objęci postanowieniami załącznika nr 13 do ZUZP

Zakładów Chemicznych „P.” SA, nie każdy rodzaj umowy o pracę podlega ochronie

7

przed rozwiązaniem, a także ograniczony jest okres, w którym postanowienia te

obowiązują.

Według skarżącego pozwana swoim zachowaniem polegającym na rozwiąza-

niu z powodem umowy o pracę pomimo zakazu przewidzianego w § 4 porozumienia

oraz przez odmowę zgody na podjęcie pracy przez powoda niezwłocznie po zapa-

dłym przed Sądem pierwszej instancji wyroku nadużyła prawa podmiotowego. Po-

zwana, będąc uprawniona pod względem „formalnym” do opisanego wyżej postępo-

wania, rażąco naruszyła normy moralne, co jest sprzeczne z kryteriami słuszności.

Takie zachowanie nie może korzystać z ochrony. Strona pozwana z własnej winy

wyrządziła powodowi szkodę, którą stanowi suma żądanego wynagrodzenia za cały

okres pozostawania bez pracy.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Chociaż podstawa skargi kasacyjnej ograniczona jest do naruszenia prawa

materialnego przez błędną wykładnię art. 47 zdanie drugie k.p., skarżący w uzasad-

nieniu tego zarzutu - oprócz kwestii dotyczących wykładni powołanego przepisu -

powołuje się w swej argumentacji na to, że pracodawca ze swej winy wyrządził

szkodę powodowi, ponadto że zachowanie pracodawcy narusza normy moralne i jest

jakoby nadużyciem przysługującego mu prawa podmiotowego. W związku z powyż-

szą argumentacją połączoną ze wskazaniem na przepis Kodeksu cywilnego o odpo-

wiedzialności odszkodowawczej za czyny niedozwolone (art. 415 k.c.) należy stwier-

dzić, że skarżący powołuje się na fakty i przesłanki odpowiedzialności za szkodę,

które nie były w ogóle przedmiotem sprawy i nie mogły być objęte podstawą skargi

kasacyjnej. Osądzone w sprawie zostały dochodzone przez powoda roszczenia: 1) o

przywrócenie do pracy wobec naruszenia przepisu o wypowiadaniu umów o pracę -

na podstawie art. 45 § 1 k.p. oraz 2) o wynagrodzenie określone w art. 47 k.p. - ze

względu na rozwiązanie umowy o pracę pomimo zakazu wynikającego z zakładowe-

go układu zbiorowego pracy. Podstawę tego roszczenia nie stanowiły twierdzenia

dotyczące odpowiedzialności za szkodę i nie było w sprawie ani zgłoszone ani roz-

poznane roszczenie o odszkodowanie. Niedopuszczalne jest zatem powoływanie w

postępowaniu kasacyjnym, nawet w formie uzasadnienia podstawy skargi kasacyj-

nej, roszczeń, które nie były zgłoszone i nie były rozpoznane w sprawie.

8

Rozpoznając skargę kasacyjną w granicach jej podstawy (por. art. 39813

§ 1 i

§ 2 k.p.c.) należało rozpatrzyć zarzut błędnej wykładni art. 47 zdanie drugie k.p., po-

legającej na przyjęciu przez Sąd drugiej instancji, że naruszenie przez pracodawcę

postanowień układu zbiorowego pracy ograniczających rozwiązanie umowy o pracę

nie stwarza określonej w art. 47 k.p. podstawy do przysługiwania pracownikowi wy-

nagrodzenia za cały czas pozostawania bez pracy.

Zarzut skargi kasacyjnej nie jest zasadny. Przedstawionej w uzasadnieniu za-

skarżonego wyroku interpretacji art. 47 k.p. wynikającej z analizy językowej i funkcjo-

nalnej, uwzględniającej orzeczenia Sądu Najwyższego, skarżący przeciwstawia, bez

ustosunkowania się do wyjaśnień Sądu drugiej instancji, własne, odmienne stanowi-

sko z przytoczeniem argumentacji zupełnie nieprzekonującej. Główny, jak się wyda-

je, argument skarżącego wyprowadzony został z art. 9 § 2 i § 3 k.p., z których wy-

nika, że zasada obowiązywania tych regulacji prawa pracy, które są korzystne dla

pracownika odnosi się także do pozaustawowych źródeł prawa pracy. Argument ten

nie jest przekonujący skoro dochodzone przez powoda wynagrodzenie za cały czas

pozostawania bez pracy nie zostało określone w układzie zbiorowym pracy. W za-

kładowym układzie zbiorowym pracy określone zostały ograniczenia rozwiązywania

umów o pracę, których złamanie przez pracodawcę stało się podstawą - oprócz

świadczeń bezpośrednio w układzie określonych - przywrócenia powoda do pracy.

Natomiast dochodzone w sprawie wynagrodzenie za cały czas pozostawania bez

pracy musiałoby mieć podstawę w art. 47 k.p., to jest w przepisie ustawowym, które-

go treść, racje i zamierzone cele dotyczą ustawodawcy a nie - jak w tym przypadku -

partnerów układu zbiorowego pracy. W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku nie budzi

zastrzeżeń wynik analizy interpretacyjnej uwzględniającej spójnie metody językową,

systemową i funkcjonalną. Najpierw jest ustanowiona w art. 47 (zdanie pierwsze) k.p.

zasada ograniczonego prawa do wynagrodzenia za czas pozostawania bez pracy

przysługującego pracownikowi, który uzyskał ochronę co do przywrócenia do pracy i

w jej wyniku pracę tę podjął. Taki pracownik został przez ustawodawcę wyposażony

w prawo do szczególnego świadczenia, które nie jest odszkodowaniem za szkodę,

ale wynagrodzeniem za 2 lub za 1 miesiąc gdy okres wypowiedzenia wynosił - tak

jak w rozpatrywanym przypadku - 3 miesiące. Sytuacja będąca przedmiotem kontro-

wersji interpretacyjnej odnosi się do określonych w zdaniu drugim art. 47 k.p. szcze-

gólnych pracowników - do kobiet w okresie ciąży lub urlopu macierzyńskiego, ojców

wychowujących dziecko w okresie korzystania z urlopu macierzyńskiego i pracowni-

9

ków szczególnie chronionych przed uzyskaniem prawa do emerytury (art. 39 k.p.).

Dla tych „szczególnych” pracowników wynagrodzenie przysługuje za cały czas pozo-

stawania bez pracy. Jest to zatem szczególna, w porównaniu do zasady ze zdania

pierwszego art. 47, regulacja. Dla pracowników w niej wymienionych ustawodawca

zdecydował się na przyznanie wynagrodzenia za cały czas pozostawania bez pracy,

co upodabnia przyznane świadczenie do odszkodowania za szkodę. Nie ma tu

wprawdzie konstrukcji odszkodowania i szkody, ale wyraźnie jest uchwytny zamiar

ustawodawczy zapewnienia wskazanym pracownikom pełnej kompensaty bezpod-

stawnego rozwiązania umowy o pracę. Chodzi wszak o pracowników znajdujących

się w takich specyficznych okolicznościach osobistych, które z wysokim prawdopo-

dobieństwem wskazują na to, że pracownicy bezprawnie pozbawieni pracy nie mogli

uzyskać zatrudnienia zastępczego u innego pracodawcy.

Powyższe założenia dwóch odrębnych reguł przysługiwania po przywróceniu

do pracy wynagrodzenia za czas pozostawania bez pracy muszą być uwzględnione

w wyjaśnieniu ostatniego zdania art. 47 k.p., które do drugiej z ustanowionych reguł

dołącza pracowników chronionych przed rozwiązaniem umowy o pracę „z mocy

przepisu szczególnego”. ”Przepisem szczególnym” w tym znaczeniu są, podobne do

sytuacji kształtującej regułę wynagrodzenia za cały pozostawania bez pracy, podob-

ne do pracowników szczególnie chronionych na podstawie Kodeksu pracy oraz in-

nych ustaw i aktów wykonawczych - przepisy ustaw i aktów wykonawczych.

W tym kontekście jest w pełni uprawnione znaczenie, jakie Sąd Okręgowy w

Szczecinie, przywiązał do bezpośredniej analizy językowej interpretowanego tekstu.

W art. 47 k.p. jest mowa o „mocy przepisu szczególnego”. Na gruncie przywołanego

w skardze kasacyjnej art. 9 k.p. definiującego prawo pracy wyraźnie różnicuje się

odrębnymi wyrażeniami źródła prawa pracy i są nimi „przepisy” (Kodeksu pracy, in-

nych ustaw i aktów wykonawczych) oraz „postanowienia” (układów zbiorowych pracy

i innych opartych na ustawie porozumień zbiorowych, regulaminów i statutów okre-

ślających prawa i obowiązki stron stosunku pracy). Zwrócić też trzeba uwagę, że -

stosownie do art. 9 § 1 k.p. - obie te wyróżnione kategorie przepisów i postanowień

wchodzą do zdefiniowanego w Kodeksie pracy zbioru prawa pracy („Ilekroć w Ko-

deksie pracy jest mowa o prawie pracy”). Natomiast w art. 47 in fine k.p. mowa jest

nie o „prawie pracy” ale o tym jego składniku, który dotyczy „przepisów”.

Z powyższych przyczyn Sąd Najwyższy podziela ocenę prawną zaskarżonego

wyroku, że postanowienia zakładowego układu zbiorowego pracy nie mogą być

10

uznane za przepisy statuujące szczególną ochronę stosunku pracy w rozumieniu

zdania drugiego art. 47 k.p. (por. też - oprócz orzecznictwa wskazanego w uzasad-

nieniu zaskarżonego wyroku - wyrok Sądu Najwyższego z dnia 26 lutego 2008 r., II

BP 36/07, OSNP 2009 nr 11-12, poz. 138).

Wobec bezzasadności skargi kasacyjnej Sąd Najwyższy orzekł stosownie do

art. 39814

k.p.c.

========================================