SNO 67/08

UCHWAŁA Z DNIA 18 LISTOPADA 2008 R.

SNO 67/08

Przewodniczący: sędzia SN Antoni Kapłon (sprawozdawca).

Sędziowie SN: Antoni Górski, Zbigniew Korzeniowski.

S ą d N a j w y ż s z y – S ą d D y s c y p l i n a r n y z udziałem protokolanta

w sprawie sędziego Sądu Rejonowego po rozpoznaniu w dniu 18 listopada 2008 r.

zażaleń sędziego Sądu Rejonowego na uchwały Sądu Apelacyjnego – Sądu

Dyscyplinarnego:

1. z dnia 18 kwietnia 2008 r., sygn. akt (...), w przedmiocie zezwolenia na

pociągnięcie tegoż sędziego do odpowiedzialności karnej,

2. z dnia 22 sierpnia 2008 r., sygn. akt (...), w przedmiocie zawieszenia sędziego

w czynnościach służbowych i obniżenia wynagrodzenia

u c h w a l i ł : u c h y l i ć o b i e z a s k a r ż o n e u c h w a ł y i s p r a w ę

p r z e k a z a ć d o p o n o w n e g o r o z p o z n a n i a Sądowi Apelacyjnemu –

Sądowi Dyscyplinarnemu.

U z a s a d n i e n i e

Sąd Apelacyjny – Sąd Dyscyplinarny uchwałą z dnia 18 kwietnia 2008 r., sygn.

akt (...), zezwolił na pociągnięcie sędziego Sądu Rejonowego do odpowiedzialności

karnej za to, że „w dniu 25 stycznia 2008 r. w A. w Oddziale Polbanku EFG S.A.

przedłożył w celu uzyskania kredytu bankowego podrobione zaświadczenie nr

102/335/2008 o wysokości średniego wynagrodzenia za okres lipiec 2007 r. – grudzień

2007 r. na stanowisku sędziego Sądu Rejonowego, które to zaświadczenie dotyczyło

okoliczności o istotnym znaczeniu dla uzyskania wymienionego kredytu, czym działał

na szkodę EFG Eurobanku E.(...) S.A. z siedzibą w W., tj. czynu zabronionego

określonego w art. 297 § 1 k.k. w zb. z art. 270 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k.”.

Uchwałę tę zaskarżył – jak to określił „w całości” – sędzia Sądu Rejonowego, nie

formułując w tej części środka zaskarżenia konkretnego zarzutu i wnosząc o:

„- zmianę zaskarżonej uchwały przez jej uchylenie i wydanie uchwały

odmawiającej zezwolenia na pociągnięcie obwinionego do odpowiedzialności karnej,

ewentualnie

- uchylenie zaskarżonej uchwały i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej

instancji do ponownego rozpoznania wniosku Prokuratury Rejonowej z dnia 4

kwietnia 2008 r. w sprawie o sygn. akt 3 Ds. (...)”.

2

Z treści uzasadnienia tego zażalenia można odczytać, że jego autor zarzuca

obrazę prawa materialnego poprzez określenie przez Sąd Apelacyjny – Sąd

Dyscyplinarny przedmiotowego czynu z dnia 25 stycznia 2008 r. jako czynu

zabronionego, gdy prokurator we wniosku użył pojęcia „przestępstwo”, co powoduje

wewnętrzną sprzeczność uchwały i czyni ją bezpodstawną w świetle przepisu art. 80 §

2c u.s.p.

Dalej skarżący wywodzi, iż kwalifikacja prawna czynu nie została przez Sąd

Dyscyplinarny pierwszej instancji umotywowana, a w zaskarżonych uchwałach w

opisie czynu używa się pojęcia „przerobienia” a następnie „podrobienia” dokumentu.

We wspomnianym opisie czynu przyjęto wnioskowaną kwotę kredytu jako 100 000,00

zł, podczas gdy wniosek pisemny opiewał na kwotę 65 000,00 zł, a ta pierwsza,

zresztą na sugestię banku, była tylko rozważana. Nie wzięto pod uwagę zaświadczenia

PiT-11 z 2007 r., w którym jednoznacznie wyliczono dochód sędziego Sądu

Rejonowego, a którym bank dysponował. Autor zażalenia wskazał, iż nawet Sąd

Apelacyjny – Sąd Dyscyplinarny w uchwale z dnia 13 lutego 2008 r. ustalił, że

wniosek kredytowy opiewał na kwotę 65 000,00 zł, zwiększony potem do kwoty

100 000,00 zł (bez precyzowania zresztą okoliczności owego „zwiększenia”). W

dalszym ciągu swych wywodów skarżący zarzuca Sądowi Dyscyplinarnemu pierwszej

instancji, że nie sprecyzował kwot określających dochód sędziego na przedmiotowym

zaświadczeniu oraz w zaświadczeniu przedłożonym następnie przez stosowne organy

sądowe, wskazując, iż w tym ostatnim zaświadczeniu pracownica dokonała ręcznie

nieuprawnionej ingerencji (do czego nie ma odniesienia w uzasadnieniu zaskarżonej

uchwały).

Z zarzutu obrazy art. 353 § 2 k.p.k. w zw. z § 1 tegoż artykułu skarżący wycofał

się na posiedzeniu odwoławczym.

Sąd Apelacyjny – Sąd Dyscyplinarny uchwałą z dnia 22 sierpnia 2008 r., sygn.

akt (...):

1. zawiesił sędziego Sądu Rejonowego w czynnościach służbowych;

2. obniżył o 30 % wysokość wynagrodzenia otrzymywanego przez tego sędziego

na czas trwania zawieszenia w czynnościach służbowych.

Uchwałę ową zaskarżył zażaleniem sędzia Sądu Rejonowego – w całości – nie

formułując zarzutów w tej części środka zaskarżenia i wniósł o:

„– łączne rozpoznanie zażaleń obwinionego na uchwały Sądu Dyscyplinarnego

pierwszej instancji z dnia 18 kwietnia 2008 r. i z dnia 22 sierpnia 2008 r., przy

uwzględnieniu czynności procesowych podjętych w sprawie w okresie między

podjęciem zaskarżonych uchwał, również zmianę zaskarżonej uchwały z dnia 22

sierpnia 2008 r. poprzez jej uchylenie, – i w wypadku uwzględnienia podstawowego

wniosku zażaleniowego objętego zażaleniem obwinionego z dnia 30 maja 2008 r.

umorzenie postępowania w zakresie objętym niniejszym zażaleniem, ewentualnie

3

– uchylenie również zaskarżonej uchwały z dnia 22 sierpnia 2008 r., o ile

nastąpiłoby uchylenie uchwały z dnia 18 kwietnia 2008 r. i przekazanie sprawy

Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania wniosku Prokuratury

Rejonowej z dnia 4 kwietnia 2008 r. w sprawie o sygn. akt 3 Ds. (...).”

W uzasadnieniu tego zażalenia skarżący m.in. kwestionuje zasadność drogi

procesowej, która doprowadziła do wydania tejże uchwały z dnia 22 sierpnia 2008 r.

(zarządzenie Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego z dnia 17 lipca 2008 r.) – jak i

zasadność samej uchwały zapadłej – zdaniem skarżącego – z naruszeniem procesowej

zasady reformationis in peius. Kwestionuje także sposób wyznaczenia składu

sędziowskiego Sądu Dyscyplinarnego pierwszej instancji.

Zastępca Rzecznika Dyscyplinarnego Sądu Okręgowego wniosła na piśmie o

„nieuwzględnienie zażalenia (zacytowane dosłownie – podkr. SN – SD) i utrzymanie

zaskarżonego orzeczenia w mocy”.

Sąd Najwyższy – Sąd Dyscyplinarny zważył, co następuje:

W obecnym stanie sprawy nie jest możliwe merytoryczne rozstrzygnięcie

przedmiotowego wniosku Prokuratury Rejonowej o wyrażenie zgody na pociągnięcie

do odpowiedzialności karnej sędziego Sądu Rejonowego i to zarówno w kierunku

utrzymania w mocy zaskarżonej uchwały, co prowadziłoby do prawomocnego

uchylenia immunitetu, jak i zmiany tej uchwały oraz niewyrażenia zgody na

pociągnięcie sędziego do odpowiedzialności karnej, co także miałoby charakter

prawomocny. Takie rozstrzygnięcia byłyby bowiem przedwczesne, wobec

niewyjaśnienia szeregu istotnych okoliczności, także przy uwzględnieniu ograniczeń

wynikających dla prowadzących postępowanie karne w fazie przed ewentualnym

uchyleniem immunitetu.

Na wstępie godzi się przypomnieć, że instytucja immunitetu sędziowskiego

unormowana w art. 80 § 1 u.s.p., a wywodząca się bezpośrednio z Konstytucji

Rzeczypospolitej Polskiej, jest ważną gwarancją niezawisłości sędziowskiej. Sąd

dyscyplinarny wydaje uchwałę zezwalającą na pociągnięcie sędziego do

odpowiedzialności karnej, jeżeli zachodzi dostatecznie uzasadnione podejrzenie

popełnienia przez niego przestępstwa. Należy to rozumieć także w taki sposób, że owo

„dostateczne uzasadnienie” dotyczy zarówno sfery podstaw faktycznych jak i

prawnych, w tym kwalifikacji prawnej czynu.

Przenosząc dalsze rozważania na grunt realiów sprawy, trzeba tylko w tym

miejscu zauważyć, że dotyczyć one będą w pierwszym rzędzie cyt. uchwały Sądu

Apelacyjnego – Sądu Dyscyplinarnego z dnia 18 kwietnia 2008 r., bowiem

rozstrzygnięcie w tej kwestii będzie determinować tak rozstrzygnięcie jak i jego

motywację co do drugiej zaskarżonej uchwały.

4

W pierwszym rzędzie stwierdzić należy, że uzasadnienie zaskarżonej uchwały w

zasadzie powiela argumentację zawartą w przedmiotowym wniosku prokuratora, przy

czym więcej uwagi przykłada do kwestii – ogólnie rzecz ujmując – okoliczności

związanych z dokumentem dotyczącym zarobków sędziego Sądu Rejonowego, a

mianowicie charakteru tego dokumentu, sposobu jego powstania i następnie

wykorzystania w procedurze uzyskiwania kredytu bankowego.

Uważna lektura tegoż uzasadnienia Sądu Dyscyplinarnego pierwszej instancji nie

pozwala niestety dostrzec odniesień do argumentacji sędziego, zawartej choćby w

cytowanym protokole przesłuchania go w postępowaniu dyscyplinarnym i składanych

przez niego pismach procesowych. Sąd Dyscyplinarny pierwszej instancji nie

przeprowadził żadnych rozważań co do kwalifikacji prawnej z art. 297 § 1 k.k. W tym

aspekcie niebagatelne znaczenie ma ustalenie, także i właśnie na tym etapie

postępowania, na jaką kwotę opiewał wniosek kredytowy, a mianowicie 100 000,00 zł

czy też 65 000,00 zł. Kwoty te różnią się w sposób istotny. W powiązaniu z tą

okolicznością brak jest także w omawianym uzasadnieniu uchwały szczegółowych

rozważań co do zarobków podanych w przedmiotowym zaświadczeniu w aspekcie

różnicy wobec treści dokumentu przedstawionego przez organy sądowe (jako płatnika

wynagrodzenia), także przy uwzględnieniu zobowiązań alimentacyjnych sędziego.

Dopiero dokładne wykazanie tych okoliczności pozwoli dalej drążyć kwestię

zdolności kredytowej oskarżonego, przy przyjęciu właściwej kwoty wnioskowanego

kredytu i wynagrodzenia o wysokości najmniej korzystnej dla kredytobiorcy. Innymi

słowy rzecz ujmując, niezbędnym jawi się uzyskanie stosownego odniesienia się do

tych okoliczności ze strony przedmiotowego banku, czy nawet w takich warunkach

uznano by, że sędzia Sądu Rejonowego ma zdolność kredytową. Dopiero po

rozważeniu powyższego (a wszelkie okoliczności faktyczne dotyczące powyższego są

bez problemu do pozyskania nawet przed ewentualnym uchyleniem immunitetu),

można połączyć szczegółowe (oczywiście możliwe na tym etapie postępowania)

rozważenie podstaw faktycznych wniosku prokuratora z kwalifikacją prawną tamże

zaproponowaną. Być może zmianie ulegną okoliczności mające wpływ na ewentualną

ocenę stopnia społecznej szkodliwości czynu, co może wymagać rozważenia czy nie

wskazują one na istotne obniżenie stopnia tejże szkodliwości, nawet w kierunku jego

znikomości.

Opis czynu w uchwale zezwalającej na pociągnięcie sędziego do

odpowiedzialności karnej musi być na tyle precyzyjny, na ile pozwala zebrany w

sprawie dotąd materiał dowodowy. I tak, przechodząc do opisu czynu przyjętego w

zaskarżonej uchwale, to poza ustaleniem właściwej kwoty zawartej w wniosku

kredytowym, o czym była mowa wyżej, należy w ewentualnej uchwale uchylającej

immunitet, w ślad za art. 80 § 2c u.s.p., posłużyć się pojęciem „przestępstwo”. O ile w

opisie czynu pozostałoby pojęcie „podrobienie”, to w części motywacyjnej uchwały

5

powinno odpowiadać temu stosowne odniesienie nie pozostawiające wątpliwości, że o

ten termin chodzi, a nie „przerobienie”, które to pojęcia nie są przecież tożsame.

Podsumowując, nie przesądzając w żadnym razie o kierunku merytorycznego

rozstrzygnięcia przedmiotowego wniosku prokuratora, które to zadanie stać będzie

przed Sądem Dyscyplinarnym pierwszej instancji, Sąd ten powinien rozpoznając

wniosek ponownie mieć na uwadze treść rozważań wyżej przedstawionych, w

aspekcie szczegółowego przeanalizowania materiału dowodowego sprawy,

wyciągnięcia trafnych wniosków i zobrazowania swego toku rozumowania w części

motywacyjnej swego rozstrzygnięcia.

Co się zaś tyczy uchylenia uchwały Sądu Apelacyjnego – Sądu Dyscyplinarnego

z dnia 22 sierpnia 2008 r., sygn. akt (...), to było to oczywistą konsekwencją uchylenia

pierwszej zaskarżonej uchwały, jeśli ma się na uwadze, iż uchwała o zawieszeniu

sędziego Sądu Rejonowego i obniżenie mu wynagrodzenia zapadła w oparciu o art.

129 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. – Prawo o ustroju sadów powszechnych.

Z tych też względów Sąd Najwyższy – Sąd Dyscyplinarny orzekł jak na wstępie.