II CSK 344/08

Sygn. akt II CSK 344/08

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 25 listopada 2008 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Helena Ciepła (przewodniczący)

SSN Teresa Bielska-Sobkowicz

SSN Krzysztof Strzelczyk (sprawozdawca)

w sprawie z powództwa Skarbu Państwa -

reprezentowanego przez Nadleśniczego Nadleśnictwa D.

przeciwko "E." - Spółce Akcyjnej z siedzibą w P.

o zapłatę,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 25 listopada 2008 r.,

skargi kasacyjnej strony powodowej

od wyroku Sądu Apelacyjnego w […]

z dnia 6 lutego 2008 r.,

uchyla zaskarżony wyrok w punktach II (drugim) i III (trzecim)

i w tym zakresie przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania

Sądowi Apelacyjnemu pozostawiając temu sądowi

rozstrzygnięcie o kosztach postępowania kasacyjnego.

2

Uzasadnienie

Skarb Państwa – Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe

Nadleśnictwo D. wniósł o zasądzenie od E. spółki akcyjnej z siedzibą w P. kwoty

138.642,56 złotych z ustawowymi odsetkami od dnia wniesienia pozwu, jako

wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z nieruchomości o powierzchni

282.944 m.kw. stanowiącej pas gruntu, na którym usytuowane zostały słupy

przesyłowe oraz pas nad którym zostały rozciągnięte linie wysokiego napięcia.

Według powoda, pozwane przedsiębiorstwo energetyczne, do którego należą

urządzenia przesyłowe, nie ma tytułu prawnego do władania nieruchomością

powoda.

Pozwana spółka E. podnosiła, że inwestycje przesyłowe zrealizowało

przedsiębiorstwo państwowe w wykonaniu obowiązków z ustawy z dnia 28 czerwca

1950 o powszechnej elektryfikacji wsi i osiedli, które było wraz z Nadleśnictwem D.

jednym podmiotem prawnym – Skarbem Państwa. Ponadto pozwana podniosła

zarzut zasiedzenia służebności.

Wyrokiem z dnia 30 października 2007 r. Sąd Okręgowy w P. uwzględnił w całości

powództwo opierając się na pomiarach nieruchomości, które poczyniły strony.

Według ustaleń Sądu Okręgowego nieruchomości, na których zostały posadowione

słupy energetyczne a pomiędzy nimi rozpięte linie energetyczne wysokiego

napięcia wchodzące w skład przedsiębiorstwa prowadzonego przez pozwaną

spółkę, stanowią własność Skarbu Państwa i zostały oddane w zarząd

Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe – Nadleśnictwo D.

Szerokość pasa pod słupami i pod liniami energetycznymi, pod którymi nic nie

rośnie (tzw. pas wylesiony) wynosi od 0,4 m do 26 m. Powierzchnia pasów

wylesionych wynosi 283.369 m. kw.

10 czerwca 2005 r. powód na piśmie przedstawił pozwanej propozycję zawarcia

umowy udostępnienia opisanych gruntów a później wezwał do przedstawienia

tytułu prawnego do użytkowania nieruchomości powoda i zapłaty wynagrodzenia za

bezumowne z niej korzystanie.

3

Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w W. po rozpatrzeniu wniosku z dnia 9

marca 1971 r. Przedsiębiorstwa Elektryfikacji Rolnictwa w P. zatwierdziło plan

realizacyjny budowy linii WN i stacji transformatorowej we wsi N. pow. W. na

podstawie art. 35 i 38 ustawy z dnia 31 stycznia 1961 r. o planowaniu

przestrzennym (Dz. U. Nr 7, poz. 47 ze zm.) oraz art. 30 ustawy z dnia 31 stycznia

1961 r. Prawo budowlane (Dz. U. 47, poz. 46 ze zm.).

Na podstawie art. 7 i 17 ustawy z dnia 20 grudnia 1949 r. o państwowym

gospodarstwie leśnym (Dz. U. Nr 49, poz. 448) oraz § 6 rozporządzenia Rady

Ministrów z dnia 4 października 1958 r. w sprawie zasad i trybu przekazywania

w ramach administracji państwowej przedsiębiorstw, instytucji oraz zakładów

nieruchomości i innych obiektów majątkowych (Dz. U. Nr 67, poz. 332) Minister

Leśnictwa i Przemysłu Drzewnego wyraził zgodę na zmianę uprawy leśnej na

powierzchni 0,06 ha gruntów leśnych w oddziale 176 Nadleśnictwa D.

w oznaczonym pasie o szerokości 2 m i pobudowanie i utrzymanie na tych

gruntach linii energetycznej ze słupami nośnymi na długości 70 m we wsi N. pow.

W. i dopuścił wymieniony Zakład Energetyczny do korzystania z tych gruntów na

warunkach zarządzenia Ministra Leśnictwa z dnia 19 listopada 1952 r. w sprawie

wytycznych do zagospodarowania terenów zajętych pod linie wysokiego napięcia

(M. P. Nr A 103, poz. 1610).

Na tej podstawie faktycznej Sąd Okręgowy uznał, że pozwany bezprawnie narusza

prawo własności powoda. Ograniczenia wykonywania prawa własności mogą

wynikać z ustaw lub zasad współżycia społecznego. Ograniczenia cywilnoprawne

mogą wynikać między innymi z prawa sąsiedzkiego (art. 144-154 k.c.) zaś

publicznoprawne ograniczenia wykonywania własności znajdują swe źródła między

innymi w prawie budowlanym, geologicznym jak też w ostatnio obowiązującej

ustawie z dnia 21 sierpnia 2001 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz. U.

z 2000 r., Nr 46, poz. 543 ze zm. nazywanej dalej u.g.n.) i w postanowieniach

poprzednich ustaw regulujących materię gospodarowania gruntami. Zajęcie cudzej

nieruchomości celem wykonania inwestycji budowy sieci energetycznej

i spowodowane tym ograniczenie prawa własności właściciela nieruchomości jest

jedną z postaci wywłaszczenia nieruchomości. Ponieważ powód zaprzeczył, aby

w dacie budowy urządzeń energetycznych przedmiotowe nieruchomości stanowiły

4

własność Skarbu Państwa a wejście na grunt w celu budowy urządzeń

energetycznych nie zostało uzgodnione dobrowolnie w właścicielem gruntu w grę

wchodził obowiązek uzyskania przez przedsiębiorstwo energetyczne decyzji

administracyjnych zezwalających na budowę linii energetycznej. W ocenie Sądu

Okręgowego pozwana spółka nie nabyła tytułu do korzystania z gruntu

na podstawie z dnia 28 czerwca 1950 r. o powszechnej elektryfikacji wsi i osiedli

(t.j. Dz. U. z 1954 r., Nr 32, poz. 185) ani na podstawie zmieniających się ustaw

regulujących gospodarowanie nieruchomościami. Sąd Okręgowy zakładając, że

grunt w chwili budowy linii stanowił własność Skarbu Państwa wskazał,

że przedsiębiorstwo energetyczne dysponowało jedynie kopią zgody z dnia

19 czerwca 1971 r. na zmianę przeznaczenia gruntów leśnych na znikomym

obszarze a pozwana spółka nie wykazała, że jest następcą prawnym tego

przedsiębiorstwa państwowego.

Przy rozbieżnych poglądach judykatury, Sąd Okręgowy zajął stanowisko, że do

dochodzenia roszczenia o wynagrodzenie za bezumowne korzystanie

z nieruchomości przez pozwaną spółkę nie jest konieczne wystąpienie

z powództwem windykacyjnym.

W ocenie sądu, pozwana nie wykazała żadnej z przesłanek prowadzących do

zasiedzenia służebności gruntowej.

Na skutek apelacji strony pozwanej, Sąd Apelacyjny wyrokiem z dnia 6 lutego

2008 r. zmienił wyrok Sądu Okręgowego w P. w części uwzględniającej powództwo

i powództwo oddalił.

Sąd drugiej instancji na podstawie dotychczasowych ustaleń uznała za zasadny

zarzut, że budujące linię energetyczną przedsiębiorstwo działało bezprawnie.

Powód zaprzeczając, że grunt w czasie inwestycji należał do Skarbu Państwa nie

wskazał czyją własność stanowiły wówczas grunty użytkowane przez lasy

państwowe. W tej sytuacji, skoro inwestycja prowadzona była na gruncie

państwowym przez przedsiębiorstwo państwowe nie zachodziła potrzeba

wydawania decyzji wywłaszczeniowej, ale potrzebne były decyzje w zakresie

zmiany sposobu użytkowania wzdłuż przebiegu linii energetycznych. Decyzje te

najprawdopodobniej – zdaniem sądu – zostały wydane, co do całości inwestycji

5

a uprawdopodabnia je zgoda zawarta w wymienionym wyżej piśmie Ministerstwa

Leśnictwa i Przemysłu Drzewnego z dnia 19 czerwca 1071 r. W związku

z obowiązującą w dacie inwestycji zasadą jednolitości mienia państwowego

(art. 128 k.c.) sąd przyjął, że poprzednik prawny pozwanej budując linie

energetyczne przebiegające nad nieruchomościami stanowiącymi własność Skarbu

Państwa, a pozostającymi w zarządzie Lasów Państwowych, za porozumieniem

ówczesnych władz resortowych, w dobrej wierze realizował wyłącznie swoje

obowiązki wynikające z ustawy z dnia 28 czerwca 1950 r. o powszechnej

elektryfikacji wsi i osiedli. Powód nie zdołał obalić domniemania dobrej wiary

przewidzianego w art. 7 k.c. Zdaniem Sądu Apelacyjnego, porozumienie zawarte

na początku 1970 r. w sprawie budowy sieci spowodowało powstanie szczególnego

stosunku zobowiązaniowego, którego przedmiotem jest obciążenie nieruchomości

na rzecz przedsiębiorstwa przesyłowego prawem do zainstalowania i eksploatacji

odpowiednich urządzeń, o jakich mowa w art. 49 k.c. Skutki prawne zezwolenia

właściciela nieruchomości są takie same jak skutki wynikające z wydania decyzji

administracyjnej. Wobec tego niesłusznie Sąd Okręgowy przyjął, że z chwilą

przekształcenia przedsiębiorstwa państwowego w spółkę prawa handlowego, która

jest jego następcą prawnym, pozwana utraciła tytuł prawny do korzystania

z przedmiotowych nieruchomości w zakresie związanym z eksploatacją

i konserwacja urządzeń energetycznych. Powód, jako właściciel nie jest wobec

tego uprawniony do żądania wynagrodzenia za bezumowne korzystanie

z nieruchomości od pozwanej, która korzysta z nieruchomości w dobrej wierze.

Uznając, że pozwana ma tytuł do korzystania z nieruchomości Sąd Apelacyjny

zaniechał rozważań, co do przesłanek zasiedzenia służebności gruntowej.

Powód wniósł skargę kasacyjną od wyroku Sądu Apelacyjnego. Oparł ją na obu

podstawach z art. 3983

§ 1 k.p.c. Naruszenie przepisów postępowania, który miało

istotny wpływ na wynik sprawy – wyrażający się brakiem możliwości poddania

kontroli kasacyjnej, polegało na sprzecznym z art. 231 k.p.c., 227 k.p.c. w związku

z art. 328 § 2 k.p.c. w zw. z art. 391 k.p.c. dokonaniu ustalenia faktów wydania

decyzji administracyjnych w zakresie zmiany sposobu użytkowania całości gruntów

wzdłuż przebiegu linii energetycznych w wyniku poprzestania na

uprawdopodobnieniu tego faktu na podstawie złożonego do akt dokumentu nie

6

mającego mocy dowodowej oraz na, sprzecznym z art. 243, 250, 246 k.p.c.

w związku z art. 328 § 2 k.p.c. w zw. z art. 391 k.p.c., ustaleniu faktów

z naruszeniem przepisów o postępowaniu dowodowym i posłużenie się

dokumentem mogącym stanowić zaledwie początek dowodu na piśmie do dalszych

nieprawidłowych wnioskowań co do podstawy faktycznej.

Skarżący zarzucił ponadto naruszenie art. 224 § 2 k.c. oraz art. 225 k.c. w zw. z art.

352 § 1 i 2 k.c. oraz art. 6 k.c. w zw. Z art. 3 k.p.c. i art. 232 k.p.c. przez

przyjęciem, że strona pozwana ma z mocy decyzji administracyjnych wydanych na

podstawie przepisów ustawy z dnia 6 lipca 1950 r. o powszechnej elektryfikacji wsi

i osiedli uprawnienie do korzystania z nieruchomości powoda a to wyłącza

roszczenie powoda o wynagrodzenie za korzystanie z tej nieruchomości.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Jak przyjmuje się zgodnie w orzecznictwie Sądu Najwyższego, zarzut

naruszenia przez Sąd drugiej instancji art. 328 § 2 k.p.c. w związku z art. 391 § 1

k.p.c. może stanowić usprawiedliwioną podstawę skargi kasacyjnej tylko wtedy, gdy

uzasadnienie zaskarżonego wyroku nie zawiera wszystkich koniecznych

elementów, bądź zawiera tak oczywiste braki, które uniemożliwiają kontrolę

kasacyjną (por. np. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 10 listopada 1998 r., III CKN

792/98, OSNC 1999 r., Nr 4, poz. 83; z dnia 8 października 1997 r., I CKN 312/97,

nie publ.; z dnia 19 lutego 2000 r., IV CKN 758/00, nie publ.; z dnia 18 marca

2003 r., IV CKN 11862/00, nie publ.; z dnia 20 lutego 2003 r., I CKN 65/01, nie

publ.; z dnia 22 maja 2003 r., II CKN 121/01, nie publ.; z dnia 9 marca 2006 r.,

I CSK 147/05, nie publ.; z dnia 27 marca 2008 r., III CSK 315/07, nie publ.).

Zgodnie z treścią art. 328 § 2 k.p.c. uzasadnienie wyroku powinno zawierać

wskazanie podstawy faktycznej rozstrzygnięcia a mianowicie ustalenie faktów,

które sąd uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, przyczyn, dla

których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, oraz

wyjaśnienie podstawy prawnej wyroku z przytoczeniem przepisów prawa.

Zaskarżony wyrok spełnia te wymagania. Inną natomiast rzeczą jest to, czy sposób,

w jaki sąd doszedł do wskazanych w uzasadnieniu ustaleń faktycznych, był

prawidłowy. Tego rodzaju wadliwości zostały wskazane w skardze kasacyjnej.

7

Wobec tego należy mieć na uwadze w toku dalszych rozważań, że w postępowaniu

ze skargi kasacyjnej niedopuszczalne jest badanie zasadności dokonanych ustaleń

faktycznych i dowodów. Wynika to z treści art. 3983

§ 3 k.p.c., który wprawdzie nie

wymienia expressis verbis przepisów, których naruszenie, w związku z ustalaniem

faktów i przeprowadzaniem dowodów, nie może być przedmiotem zarzutów

wypełniających drugą podstawę kasacyjną, to jednak, jak trafnie przyjmuje się

w judykaturze (por. m.in. wyrok z dnia 26 z dnia 11 maja 2007, sygn. akt V CSK

456/06, nie publ.; z dnia kwietnia 2006 r. (sygn. akt V CSK 11/06, nie publ.; z dnia

23 listopada 2005 r., sygn. akt III CSK 13/05, OSNC 2005, nr 4, poz. 76;) nie ulega

wątpliwości, że obejmuje on art. 233 § 1 k.p.c. Do tej grupy należy również zaliczyć

przepisy regulujące ustalanie faktów w sposób określany w doktrynie jako

„ustalanie bezdowodowe”. Z tego względu z zakresu drugiej podstawy kasacyjnej

z art. 3983

§ 3 k.p.c. wyłączone są np. art. 229 i 230 k.p.c. (tak też Sąd Najwyższy

w postanowieniu z dnia 30 czerwca 2006 r. V CSK 146/06, nie publ.; w wyroku

z dnia 10 stycznia 2008 r., IV CSK 404/07, nie publ.). Te same przyczyny

usprawiedliwiałyby oddalenie zarzutu naruszenia art. 231 k.p.c., dopuszczającego

uznanie za ustalone określonych faktów, mających istotne znaczenie dla

rozstrzygnięcia prawy, jeżeli taki wniosek można wyprowadzić z innych ustalonych

faktów. Rzecz jednak w tym, że skarżący nie zarzuca na tej podstawie wadliwości

wnioskowania przez sąd z ustalonych faktów o istnieniu innych faktów, istotnych dla

rozstrzygnięcia, ale według skarżącego błąd sądu polega na posłużeniu się

konstrukcją domniemania faktycznego na podstawie faktu nieustalonego a jedynie

uprawdopodobnionego. Tak sformułowana podstawa skargi kasacyjnej nie narusza

art. 3983

§ 3 k.p.c. i jest uzasadniona Zważyć bowiem należy, że fakty stanowiące

podstawę domniemań faktycznych podlegają ogólnym regułom dowodowym

i dopiero obiektywna, udowodniona pewność ich istnienia może stanowić

podstawę dla dalszego wnioskowania (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia

17 października 2000 r. I CKN 1196/98 nie publ.) Tymczasem Sąd drugiej instancji,

jako podstawę domniemań faktycznych przyjął istnienie określonego zdarzenia na

podstawie załączonego do akt pisma, które chociażby już ze względu na brak

podpisu nie ma waloru dowodu z dokumentu urzędowego.

8

Jednocześnie Sąd na tej samej podstawie, pomimo braku ustawowego

upoważnienia (art. 243 k.p.c.), przyjął jako uprawdopodobnione okoliczności

wydania decyzji administracyjnych w zakresie zmiany sposobu użytkowania

gruntów wzdłuż przebiegu linii energetycznych.

Wadliwość podstawy faktycznej wyrokowania nie pozwala na pełne odniesienie się

do zarzucanego w skardze kasacyjnej naruszenia prawa materialnego zwłaszcza,

że naruszenie wszystkich wymienionych w skardze kasacyjnej przepisów łączy się

z funkcjonowaniem i skutkami decyzji administracyjnych, których istnienie założył

Sąd drugiej instancji. Zasadne jednak jest zwrócenie uwagi na kilka istotnych

kwestii, związanych z materialno prawną podstawą skargi kasacyjnej.

Powód dochodzi od pozwanej spółki wynagrodzenia za bezumowne korzystanie

z nieruchomości a swoje powództwo opiera na treści art. 224 § 2 k.c. Biorąc pod

uwagę powszechność sytuacji prawnych związanych z zakładaniem i eksploatacją

urządzeń przesyłowych i obowiązujące w tym zakresie regulacje oprawne należy

przede wszystkim ustalić i rozważyć, czy pozwane w sprawie przedsiębiorstwo

energetyczne nie dysponuje administracyjno prawnym pozwoleniem na budowę

urządzeń przesyłowych i zezwoleniem na jego eksploatacje połączonym

z ustanowieniem po stronie właściciela nieruchomości trwałego obowiązku

znoszenia w sferze, w której może być wykonywana własność nieruchomości,

stanu ukształtowanego przebiegiem zainstalowanego urządzenia przesyłowego.

Źródłem tak ukształtowanych stosunków mogą być przepisy art. 124, 128 ust. 4,

129, 132 ust. 6 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami

(tekst jedn. Dz. U. z 2000 r., Nr 46, poz. 543 ze zm.; poprzednio art. 70 i 74 ustawy

o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości tekst jedn. Dz. U. z 1991 r. ,

Nr 30, poz. 127 ; poprzednio art. 35 i 36 ustawy z dnia 12 marca 1958 r.

o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości tekst jedn. Dz. U. z 1974 r.

Nr 10, poz. 64 ze zm.). Konsekwencją decyzji administracyjnych może być nie

tylko uznanie prawa przedsiębiorstwa energetycznego do eksploatacji urządzeń

przesyłowych ale także właściwość organu administracji do orzekania

o odszkodowaniu z straty będące następstwem ograniczenia prawa własności

nieruchomości (por. wyrok Sądu najwyższego z dnia 9 marca 2007 r. II CSK 457/06

nie publ.). W związku z zawartym w skardze kasacyjnej zarzutem wskazać należy,

9

że w przypadku realizacji budowy urządzeń przesyłowych w oparciu o przepisy

ustawy z dnia 6 lipca 1950 r. o powszechnej elektryfikacji wsi i siedli (tekst jedn. Dz.

U. z 1954 r., Nr 32, poz. 135 ze zm.) ze względu na brak szczegółowego

unormowania, rozpoznawanie sporów o należność za bieżące korzystanie przez

zakład energetyczny z cudzej nieruchomości należy do drogi sądowej (tak Sąd

Najwyższy w uchwale z dnia 10 listopada 2005 r. III CZP 80/05, OSNC

2006/9/146).

Przedsiębiorstwo energetyczne, które nie legitymuje się uprawnieniem do

ingerowania w sferę cudzej własności nieruchomości dla bieżącego utrzymania

urządzeń przesyłowych, korzysta z tej nieruchomości w złej wierze i zobowiązane

jest do świadczenia wynagrodzenia na podstawie art. 225 k.c. W orzecznictwie

prezentowany jest trafny pogląd, według którego władztwo przedsiębiorstwa

eksploatującego urządzenia przesyłowe odpowiada władztwu wynikającemu

z prawa służebności, co pozwala uznać je za posiadacza służebności, do którego

na podstawie art. 352 § 2 k.c. stosuje się odpowiednio przepisy o posiadaniu rzeczy

w tym art. 224 § 2 k.c. oraz art. 225 k.c. (por. postanowienie Sądu najwyższego

z dnia 22 października 2002 r. III CZP 64/ 02, wyrok z dnia 17 czerwca 2005 r.,

III CK 685/04, nie publ. oraz z dnia 11 maja 2005 r. III CK 556/04, nie publ.).

Jednocześnie jako ugruntowane można uznać stanowisko, że roszczenia

przewidziane w art. 224 i 225 k.c. mogą być dochodzone także, gdy nie nastąpiło

jeszcze wydania nieruchomości (por wyrok Sądu Najwyższego z dnia 11 lutego

1998 r., III CKN 354/97, nie publ.; z dnia 30 czerwca 2004 r., IV CK 502/03, nie

publ.; 24 lutego 2006 r. II CSK 139/05, nie publ.; z dnia 8 grudnia 2006 r., V CSK

296/06, nie publ.; z dnia 25 listopada 2008 r., II CSK 346/08, nie publ.).

Legitymacja do korzystania z cudzej nieruchomości, w granicach jakie przysługują

posiadaczowi służebności, może również opierać się na cywilnoprawnej umowie.

Jednak wówczas rzeczą posiadacza służebności jest wykazanie tej okoliczności,

zwłaszcza to, że uprawnienie ma trwały charakter.

Jeśli nawet założyć, ze względu na obowiązującą w tym czasie zasadę jednolitej

własności państwowej (art. 128 k.c.), że przedsiębiorstwo energetyczne podjęło

czynności budowy urządzeń przesyłowych w dobrej wierze i korzystało z tych

10

urządzeń jako należących do Skarbu Państwa, to przymiot dobrej wiary rozumianej,

jako błędne, ale usprawiedliwione w danych okolicznościach przeświadczenie

posiadacza służebności o przysługującym mu prawie do korzystania z cudzej

nieruchomości, w zakresie roszczeń uzupełniających, musi obejmować cały okres

eksploatacji urządzeń, także wtedy, gdy zmienił się właściciel nieruchomości, na

których zostały założone urządzenia przesyłowe. Dobra wiara w chwili stawiania

urządzeń nie oznacza powstania po stronie przedsiębiorstwa energetycznego

prawa do korzystania z nieruchomości skutecznego wobec każdoczesnego jej

właściciela, odpowiadającego treści służebności przesyłowej. Zaniechanie

rozwiązania tych kwestii, czy to w drodze administracyjnej np. na podstawie art. 35

ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania

nieruchomości, który w niektórych wypowiedziach piśmiennictwa i judykatury

stanowił podstawę swoistej służebności publicznej (por. wyrok Sądu najwyższego

z dnia 10 lipca 2002 r. II CKN 1316/00, nie publ.), czy to w drodze czynności

prawnej, w związku ze zmianami własnościowymi, ustanawiającej odpowiednio

ukształtowaną służebność jako ograniczone prawo rzeczowe (por. uchwałę Sądu

najwyższego z dnia 7 października 2008 r. (III CZP 80/08, nie publ., co do

możliwości nabycia przed ustawowym uregulowaniem służebności przesyłu art.

3051

– 3054

k.c. w drodze zasiedzenia służebności odpowiadającej treści

służebności przesyłu na rzecz przedsiębiorstwa) oznacza brak tytułu prawnego do

dalszego ingerowania w sferę cudzej własności. Dobrą wiarę wyłącza bowiem

ujawnienie takich okoliczności, które u przeciętnego człowieka powinny wzbudzić

poważne wątpliwości, że nie przysługuje mu prawo do korzystania z rzeczy

w dotychczasowym zakresie. Według art. 224 § 2 k.c., podobne konsekwencje

w zakresie roszczeń uzupełniających wywołuje uzyskanie przez posiadacza

w dobrej wierze informacji o wytoczeniu powództwa o wydanie rzeczy.

Z tych wszystkich względów Sąd Najwyższy na podstawie art. 39815

§ 1 k.p.c.

uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi

Apelacyjnemu.