III CSK 162/08

Sygn. akt III CSK 162/08

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 26 listopada 2008 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Irena Gromska-Szuster (przewodniczący)

SSN Gerard Bieniek

SSN Marian Kocon (sprawozdawca)

w sprawie z powództwa G. M.

przeciwko Przedsiębiorstwu Produkcji Lodów "K.(...)" sp.j. z/s w L.

o zakazanie czynów nieuczciwej konkurencji,

po rozpoznaniu na rozprawie w Izbie Cywilnej w dniu 26 listopada 2008 r.,

skargi kasacyjnej powoda od wyroku Sądu Apelacyjnego z dnia 31 stycznia 2008 r.,

sygn. akt I ACa (…),

uchyla zaskarżony wyrok i sprawę przekazuje Sądowi Apelacyjnemu do

ponownego rozpoznania oraz orzeczenia o kosztach postępowania kasacyjnego.

Uzasadnienie

Powód G. M., właściciel Przedsiębiorstwa Produkcji C.(…) z siedzibą w D.,

domagał się nakazania pozwanemu Przedsiębiorstwu Produkcji Lodów „K.(...)”

zaniechania niedozwolonych działań polegających na rozpowszechnianiu

nieprawdziwych wiadomości, iż produkty powoda naruszają prawa pozwanego z

2

rejestracji wzorów przemysłowych nr Rp. (…) i nr Rp. (…); skierowania do podmiotów

informowanych o powyższym, tj. „J.(...)” Dystrybucja w P. oraz „F.(...)" Spółka z o.o. w

T., przeprosin o określonej treści; zasądzenia od pozwanego na swoją rzecz kwoty

16.212,00 zł tytułem naprawienia szkody wyrządzonej powodowi czynem nieuczciwej

konkurencji.

Sąd Okręgowy w K. wyrokiem z dnia 24 września 2007 r. nakazał pozwanemu

Przedsiębiorstwu zaniechania niedozwolonych działań polegających na

rozpowszechnianiu nieprawdziwych wiadomości, iż produkty powoda naruszają prawa z

rejestracji wzorów przemysłowych nr Rp. (...) pod nazwą „L.(…) e.(…) j.(…) z n.(…)” i

nr Rp. (…) pod nazwą „L.(…) e.(…) d.(…) z n.(…)”; nakazał pozwanemu

skierowanie do „J.(...)" oraz „F.(...)”, na swój koszt, jednokrotnego

oświadczenia o przeproszeniu powoda za rozpowszechnianie nieprawdziwych

informacji, jakoby jego Przedsiębiorstwo naruszało prawa pozwanego z rejestracji

wzorów przemysłowych o numerach: Rp. (...) i Rp. (…), w terminie 14 dni od

uprawomocnienia się orzeczenia oraz oddalił powództwo w pozostałym zakresie.

Sąd Apelacyjny, na skutek apelacji obu stron, wyrokiem z dnia 31 stycznia 2008 r.,

zmienił powyższy wyrok i także w pozostałym zakresie powództwo oddalił; oddalił

apelację powoda. Sąd uznał, że wyrok Sądu I instancji nie jest trafny w zakresie w

jakim uwzględnia powództwo, albowiem art. 14 ustawy o zwalczaniu nieuczciwej

konkurencji ma na celu ochronę prawdziwości informacji, precyzując także, jakie

informacje mogą wywoływać skutek polegający na wprowadzeniu w błąd. Przepis ten

zawiera wymóg celowości działania, co oznacza, że wymienione w nim czyny zawsze

będą popełniane świadomie, a więc w warunkach uzasadniających przypisanie

sprawcy winy. Aby więc przypisać pozwanemu winę należałoby wykazać, że w chwili

kierowania pisma do kontrahenta powoda wiedział on, że jego zarzuty o naruszaniu

praw z rejestracji wzoru przemysłowego są nieprawdziwe i, że w rzeczywistości takie

naruszenie nie występuje. Pismo pozwanego kierowane do dystrybutorów miało zaś

określony cel, którym było przedsądowe rozstrzygnięcie sprawy pomiędzy

uprawnionym z rejestracji wzoru przemysłowego, a podmiotem wprowadzającym na

rynek produkt rzekomo naruszający jego prawo. Pozwany nie musiał kierować sprawy na

drogę sądową tylko w stosunku do powoda jako producenta kwestionowanego towaru,

jego uprawnienie dotyczyło bowiem także sprzedawcy i innych osób

wprowadzających zakwestionowany produkt do obrotu. Nie mógł zaś bezpośrednio

skierować sprawy na drogą sądową przeciwko sprzedawcy [J.(...) lub F.(…)] bez

3

uprzedniego wezwania go do dobrowolnego spełnienia żądania, bo spoczywał na nim

obowiązek określony w art. 47912

§ 2 k.p.c. Celem pisma skierowanego do J.(...) nie

było nieuczciwe poinformowanie osób trzecich o naruszeniu praw pozwanego

przez powoda, ale wyczerpanie określonego trybu postępowania. Służyło ono także

przedsądowemu załatwieniu kwestii ewentualnego naruszenia tego prawa, co mieściło się

w ramach przyjętych zasad postępowania wśród przedsiębiorców. Tym samym nie

może być mowy o naruszeniu dobrych obyczajów, co powoduje brak przesłanek także i

z art. 3 ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji.

Skarga kasacyjna powoda – oparta na obu podstawach z art. 3983

k.p.c. – zawiera

zarzut naruszenia art. 316 k.p.c., art. 379 pkt 5 k.p.c. w zw. z art. 214 k.p.c., a

także art. 105 ust. 1 i 5, art. 117 ustawy z 30 czerwca 2000 r. prawo własności

przemysłowej (tekst jedn.: Dz. U. z 2003 r. Nr 119, poz. 1117 ze zm.), art. 3 ustawy z

dnia 16 kwietnia 1993 r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji (tekst jedn.: Dz. U.

03.153.1503 ze zm.).

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

W orzecznictwie Sądu Najwyższego ugruntowane jest stanowisko, że pozbawienie

strony możliwości obrony swych praw (art. 379 pkt 5 k.p.c.) zachodzi wówczas, gdy z

powodu wadliwości procesowych sądu lub czynności strony przeciwnej, będących

skutkiem naruszenia konkretnych przepisów postępowania, strona nie mogła brać i nie

brała udziału w postępowaniu lub jego istotnej części, a skutki tych wadliwości nie

zostały usunięte przed wydaniem orzeczenia (por. m.in. orzeczenie SN z dnia 6 marca

1998 r., sygn. akt III CKN 34/98, Prok. i Pr. 1999, nr 5, poz. 41; z dnia 10 maja 2000 r.,

sygn. akt III CKN 416/98, OSNC 2000, nr 12, poz. 220; z dnia 6 maja 2003 r., sygn. akt I

CZ 43/03, niepubl.; z dnia 19 marca 2004 r., sygn. akt IV CK 216/03, niepubl.). Taka

sytuacja nie miała w sprawie miejsca. Wbrew zarzutom podnoszonym w skardze

kasacyjnej, kolizja terminu rozprawy apelacyjnej z posiedzeniem Prezydium Krajowej

Rady Rzeczników Patentowych, w którym pełnomocnik skarżącego zobowiązany był

uczestniczyć, nie uzasadnia na gruncie art. 214 k.p.c. odroczenia rozprawy. Wskazana

kolizja nie spełnia bowiem kryterium przewidzianych w tym przepisie „nadzwyczajności”,

ani „innej przeszkody, której nie można przezwyciężyć”. Dała się bowiem przezwyciężyć

przez udzielenie pełnomocnictwa substytucyjnego, tym bardziej, że chodziło o

profesjonalnego pełnomocnika. Rozpoznanie zatem sprawy i wydanie zaskarżonego

wyroku nie skutkowało pozbawieniem skarżącego obrony swych praw, a tym samym nie

uzasadnia zarzutu nieważności postępowania (art. 379 pkt 5 k.p.c.).

4

Niemniej jednak skarżący miał podstawy zakładać, że wniosek o odroczenie

rozprawy, który złożył niezwłocznie po otrzymaniu zawiadomienia o jej terminie,

zalegający w aktach sprawy, zostanie rozpoznany jeszcze przed rozprawą. Potrzeba

jego rozpoznania przed rozprawą wynikała nie tylko ze zwyczajnego poszanowanie

stron, co zauważa skarżący, ale także z realizacji postulatu sprawności postępowania.

Podstawowym argumentem, który legł u podłoża zaskarżonego wyroku jest

rejestracja wzoru przemysłowego przez Urząd Patentowy. W wyniku jego rejestracji

pozwany ma przyznane przez Urząd Patentowy prawa wyłączne, a co za tym idzie, nie

popełnia, w ocenie Sadu Apelacyjnego, czynu nieuczciwej konkurencji.

Sąd Apelacyjny pominął, jako okoliczność bez znaczenia prawnego, że Urząd

Patentowy decyzjami z dnia 4 października 2005 r. unieważnił prawa z rejestracji

tych wzorów, opierając swe rozstrzygnięcie o art. 117 w zw. z art. 89 pr. wł. przem. oraz

art. 102 i 103 pr. wł. przem. Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. wyrokami z dnia 19

kwietnia 2006 r. oddalił skargi pozwanego, a Naczelny Sąd Administracyjny

wyrokami z dnia 20 marca 2007 r. oddalił skargi kasacyjne pozwanego.

Uszło uwagi Sądu Apelacyjnego, że rejestracja wzorów przemysłowych ma

charakter czysto formalny (bez zastosowania procedury badawczej). Stwierdzenie więc,

czy takiemu wzorowi przysługuje przymiot nowości zostało przesunięte w czasie, tj. do

ewentualnego sprzeciwu (art. 246 pr. wł. przem.) lub unieważnienia prawa z rejestracji

(art. 117 pr. wł. przem.).

A zatem, argumentu Sąd Apelacyjnego, że rejestracja wzoru przemysłowego

wyłącza popełnienie czynu nieuczciwej konkurencji, nie można byłoby uznać za trafny w

sytuacji, gdyby z wymienionych orzeczeń wynikało, iż wytwór o takiej samej postaci jak

zarejestrowany był wprowadzony do obrotu na kilka lat przed datą zgłoszenia. I dalej,

gdyby zostało ustalone, że pozwany się orientował, iż zgłosił do ochrony wzory

podpatrzone na zachodzie Europy. W takim bowiem wypadku pozwany w sposób

oczywisty nadużyłby instytucji prawnych, które powinny służyć uczciwym

przedsiębiorcom, a nie tym, którzy starają się w sposób bezprawny lub sprzeczny z

dobrymi obyczajami wyeliminować innego przedsiębiorcę z rynku. W konsekwencji

dopuściłby się czynu nieuczciwej konkurencji. Niepodobna bowiem uznać, że uzyskanie

rejestracji w trybie rejestrowym w wyniku zgłoszenia cudzego wzoru do ochrony w

Urzędzie Patentowym i późniejsze wystosowanie pisma ostrzegawczego do sieci

dystrybucji i odbiorców konkurencyjnych firm stwierdzającego naruszania przez

5

konkurenta praw z rejestracji nie jest co najmniej sprzeczne z dobrymi obyczajami

kupieckimi (art. 3 ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji).

Z tych przyczyn orzeczono, jak w wyroku.