SNO 91/08

UCHWAŁA Z DNIA 16 GRUDNIA 2008 R.

SNO 91/08

Przewodniczący: sędzia SN Jerzy Steckiewicz.

Sędziowie SN: Stanisław Dąbrowski, Mirosław Bączyk (sprawozdawca).

S ą d N a j w y ż s z y – S ą d D y s c y p l i n a r n y bez udziału Zastępcy

Rzecznika Dyscyplinarnego, z udziałem protokolanta w sprawie sędziego Sądu

Okręgowego po rozpoznaniu w dniu 16 grudnia 2008 r. zażalenia sędziego na uchwałę

Sądu Apelacyjnego – Sądu Dyscyplinarnego w B. z dnia 28 lipca 2008 r., sygn. akt

(...), w przedmiocie zezwolenia na pociągnięcie do odpowiedzialności karnej

u c h w a l i ł :

1. u t r z y m a ć w m o c y zaskarżoną u c h w a ł ę ;

2. kosztami postępowania dyscyplinarnego obciążyć Skarb Państwa.

U z a s a d n i e n i e

Sąd Apelacyjny – Sąd Dyscyplinarny uchwałą z dnia 28 lipca 2008 r. zezwolił na

pociągnięcie sędziego Sądu Okręgowego do odpowiedzialności karnej sądowej za to,

że w dniu 24 grudnia 2007 r. w A. kierował on samochodem osobowym marki „Honda

Civic” nr rej. (...) w stanie nietrzeźwości, tj. za czyn z art. 178a § 1 k.k. Na mocy art.

129 § 2 i 3 u.s.p. zawieszono obwinionego w czynnościach służbowych i obniżono mu

wynagrodzenie o 25 %, poczynając od dnia 30 sierpnia 2008 r.

Sąd Apelacyjny – Sąd Dyscyplinarny ustalił, że w dniu 24 grudnia 2007 r. około

godziny 1750

, obwiniony – kierując samochodem osobowym – nie zatrzymał się na

czerwonym świetle, bezpośrednio wjechał na skrzyżowanie i uderzył w lewą przednią

część samochodu osobowego, którym kierowała inna osoba (pokrzywdzony).

Obwiniony wjechał na skrzyżowanie z prędkością około 30 km/h. W wyniku

zderzenia niewielkiemu uszkodzeniu uległy dwa samochody, pokrzywdzony uzyskał

odszkodowanie ubezpieczeniowe i używa obecnie samochodu po naprawie.

Obwiniony i pokrzywdzony nie doznali obrażeń ciała. Pokrzywdzony i przybyły na

miejsce kolizji drogowej świadek P. C. poczuli woń alkoholu z ust obwinionego.

Wobec wezwanych przez pokrzywdzonego dwóch policjantów obwiniony

odmówił poddania się badaniom zawartości alkoholu w organizmie i wyjaśnił, że jest

sędzią Sądu Okręgowego. Poddał się takim badaniom dopiero po rozmowie

telefonicznej z Prezesem tego Sądu. Alkomat (A 2.0 nr 233/94), mający ważne

świadectwo legalizacji, wykazał u obwinionego o godz. 1937

w wydychanym

2

powietrzu wynik 0,30 mg/l alkoholu. Dokonany o godz. 1951

pomiar drugi ujawnił

wynik 0,32 mg/l. Pokrzywdzony był trzeźwy.

Sąd Apelacyjny – Sąd Dyscyplinarny przyjął, że wspomniane wyniki badań

wskazują na to, że obwiniony, kierując samochodem osobowym, był w stanie

nietrzeźwości w rozumieniu art. 115 § 16 k.k. Obwiniony kwestionował prowadzenie

pojazdu w stanie nietrzeźwości, przyznał natomiast, że wcześniej spożył jedną puszkę

piwa „Heinnekeen” o poj. 0,5 l; po wypiciu piwa czuł się dobrze, a uzyskany wynik

jest nieadekwatny do wypitej przez niego ilości alkoholu.

Według obwinionego, opinia Instytutu Ekspertyz Sądowych, z której wynika stan

nietrzeźwości obwinionego kierującego pojazdem, jest niepełna, niejasna i

teoretyczna, ponieważ pominięto w niej tzw. fazę wchłaniania alkoholu, przyjmując

dla obwinionego wariant najbardziej niekorzystny. Nie kwestionował wyników

wykazywanych przez alkomat, gdyż wydawały mu się one prawdopodobne; nie

domagał się także badania krwi na zawartość alkoholu.

W ocenie Sądu, wyjaśnienia obwinionego kwestionujące kierowanie

samochodem w stanie nietrzeźwości, nie znalazły potwierdzenia w świetle zebranych

dowodów. Okazały się bowiem sprzeczne z wynikami użycia alkomatu, opinią

Instytutu Ekspertyz Sądowych, z zeznaniami kilku bezpośrednich świadków kolizji

drogowej, którzy czuli woń alkoholu z ust obwinionego. Faktu spożycia alkoholu nie

kwestionował też sam obwiniony, twierdził jedynie, że wynik badania na zawartość

alkoholu w jego organizmie był nieadekwatny do wypitej przez niego ilości piwa.

Sąd Apelacyjny – Sąd Dyscyplinarny stwierdził, że o ilości spożytego przez

obwinionego alkoholu świadczą wyniki pomiaru przy użyciu alkomatu i opinia

Instytutu Ekspertyz Sądowych. Uzasadniają one wniosek, że obwiniony kierował

pojazdem w stanie nietrzeźwości (art. 115 § 16 k.k.). Urządzenie pomiarowe miało

legalizację i było sprawne. Ustosunkowując się do zarzutu obwinionego, że opinia

biegłej była nierzetelna, niepełna i niejasna, wniosku obwinionego o konieczności

przeprowadzenia ekspertyzy uzupełniającej, Sąd Dyscyplinarny nie uznał za

niezbędne skorzystania z takiej ekspertyzy. Według Sądu, biegła udzieliła

wyczerpującej odpowiedzi na postawione jej pytania.

Ostatecznie Sąd Apelacyjny – Sąd Dyscyplinarny przyjął, że zachodzi

dostatecznie uzasadnione podejrzenie popełnienia przez obwinionego przestępstwa z

art. 178 a § 1 k.k., ponieważ zebrany w sprawie materiał dowodowy wskazuje na

wysoki stopień uprawdopodobnienia czynu. Istniały zatem wystarczające podstawy do

przyjęcia, że obwiniony w dniu 24 grudnia 2007 r. w A. kierował samochodem

osobowym w stanie nietrzeźwości i tym samym dopuścił się czynu określonego w art.

178 a § 1 k.k.

W zażaleniu obwinionego sędziego podnoszono zarzuty obrazy przepisów

postępowania karnego, mające mieć wpływ na treść przyjętej uchwały, tj. art. 2 § 2

3

k.p.k., art. 4 k.p.k., art. 6 § 2 k.p.k., art. 7 k.p.k. w zw. z art. 128 u.s.p., art. 80 § 2

u.s.p., art. 201 k.p.k. w zw. z art. 170 § 1 i 2 k.p.k. i w zw. z art. 128 u.s.p. oraz art.

111 u.s.p. w zw. z art. 110 § 4 u.s.p. Na podstawie art. 437 § 1 k.p.k. w zw. z art. 128

u.s.p. obwiniony sędzia wnosił o zmianę zaskarżonej uchwały przez nieuwzględnienie

wniosku prokuratora o zezwolenie na pociągnięcie go do odpowiedzialności karnej

wobec braku dostatecznego uzasadnienia podejrzenia popełnienia przez obwinionego

przestępstwa, ewentualnie o uchylenie zaskarżonej uchwały i przekazanie sprawy

Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania.

Sąd Najwyższy – Sąd Dyscyplinarny zważył, co następuje:

Według obwinionego, z treści protokołu losowania składu sędziów do

rozpoznania niniejszej sprawy dyscyplinarnej z dnia 11 lipca 2008 r. wynika, że

losowaniem nie objęto – wbrew regulacji ustawowej – szerszego kręgu osób.

Stosownie do art. 111 § 4 u.s.p., skład sądu dyscyplinarnego wyznacza się w drodze

losowania z listy wszystkich sędziów danego sądu z wyjątkiem prezesa sądu,

wiceprezesów sądów oraz rzecznika dyscyplinarnego. Nie można podzielić sugestii

obwinionego, że treść protokołu losowania sędziów, sporządzonego w dniu 11 lipca

2008 r., wskazuje na to, że losowaniem nie objęto wszystkich sędziów sądu poza

sędziami, którzy ex lege nie mogą być objęci losowaniem. Użyta w tym protokole

formuła – „z wyłączeniem sędziów wylosowanych w pięciu ostatnich losowaniach”

[k. 6 – 8 akt ASDo (...)] nie może świadczyć o tym, że ogólnym losowaniem nie

objęto wszystkich sędziów Sądu Apelacyjnego w B. Obrazuje ona tylko sam sposób

(procedurę) przebiegu losowania. W protokole z dnia 11 lipca 2008 r. zamieszczono

ponadto pełną listę sędziów biorących udział w losowaniu [k. 7 akt ASDo (...)]. Nie

sposób zatem podzielić zarzutu obwinionego, że omawiane losowanie odbyło się

wbrew regule przewidzianej w art. 111 § 4 u.s.p.

W toku posiedzenia Sądu Apelacyjnego – Sądu Dyscyplinarnego w dniu 28

listopada 2008 r. obwiniony złożył wniosek o przesłuchanie biegłej C. Ś. w celu

uzupełnienia opinii ustnej w zakresie, w jakim nie wypowiedziała się ona na piśmie.

Sąd Dyscyplinarny postanowił nie uwzględniać tego wniosku, bowiem – jak stwierdził

– „na obecnym etapie postępowania dyscyplinarnego opinia biegłej jest jasna, pełna i

nie zachodzi konieczność jej uzupełnienia” [k. 47 akt ASDo (...)]. W zażaleniu

obwiniony formułuje zarzut naruszenia przez Sąd Dyscyplinarny art. 201 k.p.k. w zw.

z art. 170 § 1 i § 2 k.p.k. i w zw. z art. 128 u.s.p. i podnosi, że nieuwzględnienie jego

wniosku dowodowego nastąpiło „z powołaniem się na nieistniejącą dla takiego

rozstrzygnięcia podstawę prawną”.

Istotnie Sąd Apelacyjny – Sąd Dyscyplinarny wskazał niewłaściwą podstawę

prawną nieuwzględnienia wspomnianego wniosku dowodowego obwinionego, skoro

powołał się na przepis art. 193 § 1 k.p.k., określający sytuację, w której możliwe

4

byłoby zasięgnięcie opinii biegłego lub biegłych. Zwrócić należy uwagę na to, że

zamieszczona w protokole posiedzenia z dnia 28 lipca 2008 r. motywacja

nieuwzględnienia wniosku dowodowego obwinionego odpowiada jednak

przewidzianej w art. 170 § 1 pkt 5 k.p.k. podstawie oddalenia wniosku o

przeprowadzeniu dowodu w postępowaniu karnym. W przepisie tym stwierdzono

bowiem, że oddala się wniosek dowodowy wówczas, jeżeli wniosek taki w sposób

oczywisty zmierza do przedłużenia postępowania. Podobna myśl wynika także

pośrednio z uzasadnienia zaskarżonej uchwały, w którym Sąd Dyscyplinarny „nie

uznał za konieczne przeprowadzenie uzupełniającej opinii zgodnie z wnioskiem

obwinionego” (s. 4 uzasadnienia uchwały). Zarzut naruszenia art. 170 § 1 i § 2 k.p.k.

w zw. z art. 128 u.s.p. należało zatem uznać za bezpodstawny.

Eksponując zarzuty naruszenia przepisów Kodeksu postępowania karnego,

dotyczących reguł prowadzenia postępowania dowodowego (zarzuty ujęte pod pkt. a

zażalenia), obwiniony stara się wykazać, że obiektywnie niewystarczający materiał

dowodowy, jakim dysponował Sąd Dyscyplinarny, nie tworzył dostatecznych podstaw

do przyjęcia popełnienia przez niego przestępstwa określonego w art. 178 a § 1 k.k. W

związku z tym obwiniony starał się wskazywać na niepełną sprawność urządzenia

pomiarowego (w każdym razie – zbyt wąski zakres kontroli technicznej tego

urządzenia, ujawnionej w treści świadectwa legalizacji) oraz niezbadanie przez Sąd

warunków użytkowania urządzenia. Z dłuższych wywodów obwinionego wynika

ogólna sugestia braku dostatecznych podstaw do przyjęcia stanu nietrzeźwości

obwinionego w rozumieniu art. 115 § 16 k.k. w czasie prowadzenia samochodu i

kolizji drogowej.

Zgodnie z art. 80 § 2a u.s.p., sąd dyscyplinarny wydaje uchwałę zezwalającą na

pociągnięcie sędziego do odpowiedzialności karnej, jeżeli zachodzi dostatecznie

uzasadnione podejrzenie popełnienia przez niego przestępstwa. Przepis ten wytycza

jednocześnie cel i zasięg prowadzonego postępowania dowodowego przed sądem

dyscyplinarnym, na co trafnie zwrócono uwagę w uzasadnieniu zaskarżonej uchwały.

W oparciu o zebrany materiał dowodowy sąd dyscyplinarny ma tylko stwierdzić, czy

zachodzi dostatecznie uzasadnione podejrzenie popełnienia określonego przestępstwa

przez obwinionego sędziego.

W ocenie Sądu Najwyższego, Sąd Apelacyjny – Sąd Dyscyplinarny dysponował

jednak wystarczającym materiałem dowodowym dla przyjęcia stanowiska, że

obwiniony sędzia popełnił przestępstwo przewidziane w art. 178a § 1 k.k. Obwiniony

potwierdził, że spożywał alkohol przed kolizją drogową (określał także rodzaj i czas

spożycia). Kilku świadków wyczuło woń alkoholu z ust obwinionego bezpośrednio po

kolizji. Dwukrotnie dokonane pomiary alkomatem po kolizji wskazywały na

przekroczenie poziomu stężenia alkoholu przewidzianego w art. 115 § 16 pkt 2 k.k.,

przy czym urządzenie pomiarowe miało odpowiednie, ważne świadectwo legalizacji

5

(k. 22 akt Ds 97/08). Sporządzone zostały odpowiednie opinie (podstawowa i

uzupełniająca) Instytutu Ekspertyz Sądowych (k. 38 i 48 – akt Ds 97/08).

Z przedstawionych względów Sąd Najwyższy – Sąd Dyscyplinarny uznał

zażalenie obwinionego sędziego za nieuzasadnione i utrzymał zaskarżoną uchwałę w

mocy.