III PK 52/08

Wyrok z dnia 14 stycznia 2009 r.

III PK 52/08

Ukończenie nauki przez ucznia, dla którego w arkuszu organizacyjnym

szkoły przewidziane były godziny na naukę z uczniem objętym indywidualnym

nauczaniem, jest równoznaczne ze zmianą organizacyjną powodującą zmniej-

szenie liczby oddziałów w rozumieniu art. 20 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 26 sty-

cznia 1982 r. - Karta Nauczyciela (jednolity tekst: Dz.U. z 2006 r. Nr 97, poz. 674

ze zm.).

Przewodniczący SSN Kazimierz Jaśkowski (sprawozdawca), Sędziowie SN:

Zbigniew Myszka, Andrzej Wróbel.

Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 14 stycznia

2009 r. sprawy z powództwa Anny P. przeciwko Publicznej Szkole Podstawowej w K.

o uznanie wypowiedzenia umowy o pracę za bezskuteczne, na skutek skargi kasa-

cyjnej powódki od wyroku Sądu Okręgowego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecz-

nych w Radomiu z dnia 18 czerwca 2008 r. [...]

o d d a l i ł skargę.

U z a s a d n i e n i e

Wyrokiem z dnia 18 czerwca 2008 r. [...] Sąd Okręgowy-Sąd Pracy i Ubezpie-

czeń Społecznych w Radomiu oddalił apelację powódki Anny P. od wyroku Sądu

Rejonowego-Sądu Pracy w Grójcu z dnia 18 lutego 2008 r. [...], którym oddalono jej

powództwo przeciwko Publicznej Szkole Podstawowej w K. o uznanie wypowiedze-

nia umowy o pracę za bezsskuteczne.

Rozstrzygnięcie zapadło po ustaleniu, że powódka, legitymująca się 30-letnim

stażem w zawodzie, posiadająca uprawnienie do nauczania matematyki oraz historii,

do chwili przejścia w stan nieczynny była zatrudniona w Szkole Podstawowej [...] w

K. w wymiarze pełnego etatu. Na etat ten składało się: 12 godzin matematyki oraz 1

godzina kółka matematycznego, 2 godziny nauczania indywidualnego oraz 3 godziny

2

zajęć w świetlicy, co łącznie stanowiło 18 godzin. W okresie od 1 sierpnia 2006 r. do

31 lipca 2007 r. Anna P. przebywała na urlopie dla poratowania zdrowia. W roku

szkolnym 2007/2008 szkołę ukończyła uczennica z nauczaniem indywidualnym (2

godziny tygodniowo), a nadto powódka nie posiadał uprawnień do prowadzenia zajęć

w świetlicy. Z tego powodu w marcu 2007 r. dyrektor Szkoły zaproponował powódce

zatrudnienie w następnym roku szkolnym w niepełnym wymiarze godzin pracy

(13/18), na co powódka nie wyraziła zgody. Wobec tego władze Szkoły wystąpiły do

Wójta Gminy S.B. z zapytaniem o możliwość uzupełnienia etatu lub dofinansowania

5 godzin brakujących powódce do pensum. Wójt Gminy nie wyraził jednak zgody na

dofinansowanie oraz stwierdził, że nie ma możliwości uzupełnienia etatu powódki w

innej szkole podległej Gminie. W dniu 17 maja 2007 r. wypowiedziano powódce

umowę o pracę i pouczono ją o możliwości przejścia w stan nieczynny. W dniu 25

maja 2007 r. powódka wniosła powództwo o uznanie wypowiedzenia umowy o pracę

za bezskuteczne, a w dniu 17 czerwca 2007 r. złożyła do pracodawcy wniosek o

przeniesienie jej w stan nieczynny. Zgodnie z wnioskiem została przeniesiona w stan

nieczynny, którego okres upływał z końcem lutego 2008 r.

Sąd Okręgowy wywiódł, iż zastosowanie w okolicznościach niniejszej sprawy

w stosunku do powódki art. 20 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. - Karta Nau-

czyciela (jednolity tekst: Dz.U. z 2006 r. Nr 97, poz. 674 ze zm.) było uzasadnione. W

ocenie Sądu skoro powódka nie wyraziła zgody na ograniczenie zatrudnienia, to w

myśl art. 22 ust. 2 Karty Nauczyciela uprawniało to dyrektora szkoły do zastosowania

art. 20 ust. 1 tej Karty. Sąd podkreślił, że z projektu organizacyjnego Szkoły na rok

szkolny 2007/2008 wynika, iż w roku tym było 12 godzin matematyki i 1 godzina

kółka matematycznego. Godzin historii, do której nauczania powódka miała także

uprawnienia było 4. Te godziny powierzono jednak innemu nauczycielowi J.D. zgod-

nie z jej uprawnieniami. J.D. miała w związku z tym łącznie 18 godzin w wymiarze

obowiązkowym i jedną godzinę ponadwymiarową z tytułu godzin pracy w świetlicy.

Powierzenie godzin historii powódce spowodowałoby zatrudnienie powódki i J.D. w

niepełnym wymiarze czasu pracy. Podobnie dwie osoby nie miałyby pensum, gdyby

dyrektor Szkoły oddała nauczanie języka polskiego w jednej klasie J.D. i lekcje histo-

rii powierzyła powódce. Pensum dyrektora wynosi 8 godzin. Tym samym, w ocenie

Sądu Okręgowego, podział godzin dokonany w projekcie organizacyjnym Szkoły na

rok 2007/2008 należy uznać za prawidłowy. Nadto Sąd Okręgowy zważył, że z art.

22 ust. 2 Karty Nauczyciela nie wynika, aby Szkoła miała ponosić ujemne konse-

3

kwencje braku zgody organu prowadzącego na dopełnienie etatu nauczyciela w innej

szkole na jego terenie, ani też by miała obowiązek poszukiwania godzin na dopełnie-

nie etatu w innych placówkach. W tych okolicznościach, w ocenie Sądu, przeniesie-

nie powódki w stan nieczynny należy uznać za uzasadnione.

W skardze kasacyjnej powódka zarzuciła naruszenie: art. 20 ust. 1 Karty Nau-

czyciela, poprzez niewłaściwą wykładnię polegającą na uznaniu, że zmniejszenie

liczby godzin wskutek ukończenia nauki przez ucznia z nauczaniem indywidualnym

stanowi zmianę organizacyjną uniemożliwiającą dalsze zatrudnianie nauczyciela w

pełnym wymiarze zajęć w szkole i stanowi przesłankę do rozwiązania stosunku pracy

lub przeniesienia w stan nieczynny; art. 22 ust. 2 tej Karty, poprzez niewłaściwą wy-

kładnię polegającą na uznaniu, że dopuszczalne jest ograniczenie pełnego wymiaru

zajęć nauczycielowi mianowanemu, mimo że istnieją zarówno warunki do zatrudnia-

nia nauczyciela w szkole w pełnym wymiarze zajęć, jak i warunki uzupełnienia tygo-

dniowego obowiązkowego wymiaru zajęć dydaktycznych w innej szkole prowadzonej

przez ten sam organ oraz naruszenie art. 385 k.p.c. mające wpływ na wynik sprawy,

poprzez bezpodstawne oddalenie apelacji powódki jako bezzasadnej.

Wskazując na powyższe powódka wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku

oraz uchylenie poprzedzającego go wyroku Sądu Rejonowego i orzeczenie co do

istoty sprawy poprzez przywrócenie powódki do pracy na poprzednich warunkach,

gdyż doszło do wygaśnięcia stosunku pracy wobec upływu sześciomiesięcznego

okresu stanu nieczynnego.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna jest bezzasadna, a tym samym chybiony jest zarzut naru-

szenia przez Sąd Okręgowy art. 385 k.p.c. Rację ma skarżąca, iż przeniesienie nau-

czyciela w stan nieczynny w toku procesu wszczętego odwołaniem od wypowiedze-

nia złożonego na podstawie art. 20 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. - Karta

Nauczyciela (jednolity tekst: Dz.U. z 2006 r. Nr 97, poz. 674 ze zm.) powoduje, że

przedmiotem rozpoznania staje się roszczenie o przywrócenie na poprzednie warun-

ki pracy i płacy związane z przeniesieniem w stan nieczynny (art. 4771

§ 1 k.p.c.) -

por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 2 grudnia 2004 r., III PK 54/04 (OSNP 2005 nr

13, poz. 192). Wbrew jednak twierdzeniom skarżącej Sądy orzekały właśnie w zakre-

4

sie powyższego roszczenia, i to żądanie, wbrew jej twierdzeniom, stanowiło podsta-

wę zaskarżonego wyroku.

Niezasadne są także zarzuty naruszenia prawa materialnego. Po pierwsze,

skarga niesłusznie wywodzi, iż zmiany organizacyjne w rozumieniu art. 20 ust. 1

Karty Nauczyciela nie mogą polegać na zmniejszeniu liczby godzin w arkuszu orga-

nizacyjnym szkoły z uwagi na ukończenie nauczania przez ucznia, dla którego było

przewidziane nauczanie indywidualne. Na potrzebę wyodrębnienia organizacyjnego

indywidualnego nauczania ucznia wskazują przepisy wydanego na podstawie art.

71b ust. 8 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (jednolity tekst: Dz.U.

z 2004 r. Nr 256, poz. 2572 ze zm.) rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z

dnia 18 września 2008 r. w sprawie sposobu i trybu organizowania indywidualnego

obowiązkowego rocznego przygotowania przedszkolnego i indywidualnego naucza-

nia dzieci i młodzieży (Dz.U. Nr 175, poz. 1086). Zgodnie § 2 tego aktu dyrektor

szkoły organizuje to nauczanie w sposób zapewniający wykonanie określonych w

orzeczeniu o potrzebie indywidualnego nauczania zaleceń dotyczących warunków

realizacji potrzeb edukacyjnych dziecka oraz form pomocy psychologiczno-pedago-

gicznej. Zajęcia indywidualnego nauczania są prowadzone z uczniem przez jednego

lub kilku nauczycieli szkoły, którym dyrektor powierzy prowadzenie tych zajęć, z tym,

że prowadzenie zajęć indywidualnego nauczania z uczniami klas I-III szkoły podsta-

wowej powierza się jednemu nauczycielowi (§ 3 ust. 2 tego rozporządzenia). W za-

leżności od potrzeb zajęcia te prowadzi się w miejscu pobytu ucznia, w domu rodzin-

nym, specjalnym ośrodku szkolno-wychowawczym lub placówce opiekuńczo-wycho-

wawczej. Mogą być one organizowane odpowiednio z oddziałem w szkole albo indy-

widualnie w odrębnym pomieszczeniu w szkole, w zakresie określonym w orzeczeniu

w odniesieniu do dziecka, którego stan zdrowia znacznie utrudnia uczęszczanie do

szkoły (§ 3 ust. 4 i 5 tego rozporządzenia). Rozporządzenie określa także tygodniowy

wymiar godzin zajęć indywidualnego nauczenia (§ 8 tego rozporządzenia). Z cało-

kształtu przytoczonych unormowań wynika zatem, iż objęcie ucznia indywidualnym

nauczaniem w większości przypadków wyszczególnionych w powoływanym rozpo-

rządzeniu de facto oznacza konieczność zorganizowania przez dyrektora szkoły

swoistego indywidualnego oddziału do prowadzenia zajęć z uczniem, co jest uwi-

docznione w arkuszu organizacyjnym szkoły. W takich sytuacjach zatem, gdy uczeń

objęty indywidualnym nauczaniem kończy naukę w szkole, należy przyjąć, że równo-

5

znaczne jest to ze zmianą organizacyjną powodującą zmniejszenie liczby oddziałów

w szkole w rozumieniu art. 20 ust. 1 pkt 2 Karty Nauczyciela.

Po drugie, niezasadny jest również zarzut naruszenia art. 22 ust. 2 Karty Nau-

czyciela. Okoliczność, iż w pozwanej Szkole nie ma możliwości zatrudnienia powódki

w pełnym wymiarze zajęć należy bowiem do sfery ustaleń faktycznych, którymi Sąd

Najwyższy jest w postępowaniu kasacyjnym związany (art. 39813

§ 2 k.p.c.). Ozna-

cza to konieczność przyjęcia, iż dyrektor Szkoły wobec braku wyrażenia przez po-

wódkę zgody na ograniczenie zatrudnienia, mógł na podstawie art. 22 ust. 2 Karty

Nauczyciela zastosować art. 20 ust. 1 tej Karty.

Należy również podnieść, iż o naruszeniu prawa nie może także świadczyć,

podnoszona przez powódkę okoliczność, iż istniały warunki do uzupełnienia tygo-

dniowego obowiązkowego wymiaru zajęć dydaktycznych w innej szkole prowadzonej

przez ten sam organ. Sąd Najwyższy w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę

podziela bowiem pogląd wyrażony w wyroku tego Sądu z dnia 8 grudnia 2005 r., I PK

94/05 (OSNP 2006 nr 21-22, poz. 320), że do trybu rozwiązania stosunku pracy na

podstawie art. 20 ust. 1 pkt 2 Karty Nauczyciela nie należy ani zasięgnięcie przez

dyrektora szkoły informacji co do możliwości uzupełniającego zatrudnienia nauczy-

ciela mianowanego, ani złożenie mu propozycji ograniczenia zatrudnienia (art. 22

ust. 1 tej ustawy). A zatem, skoro szkoła nie ma obowiązku poszukiwania godzin w

innych placówkach na dopełnienie etatu nauczyciela, to bez znaczenia dla rozstrzy-

gnięcia niniejszej sprawy ma podnoszona w skardze kasacyjnej okoliczność, iż ist-

niały warunki do uzupełnienia tygodniowego obowiązkowego wymiaru zajęć powódki

w innej szkole prowadzonej przez tę samą Gminę.

Z tych względów na podstawie art. 39814

k.p.c. orzeczono jak w sentencji.

========================================