I BU 9/08

Wyrok z dnia 24 lutego 2009 r.

I BU 9/08

Sąd Najwyższy w trybie skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem

prawomocnego orzeczenia nie rozpoznaje ponownie sprawy, lecz ocenia, czy

objęte skargą orzeczenie jest niezgodne z przepisami, których naruszenie sta-

nowi podstawę skargi (art. 42410

k.p.c.).

Przewodniczący SSN Zbigniew Korzeniowski (sprawozdawca), Sędziowie SN:

Beata Gudowska, Jolanta Strusińska-Żukowska.

Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 24 lutego

2009 r. sprawy z odwołania Antoniego F. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Spo-

łecznych-Oddziałowi w O.W. o wysokość emerytury, na skutek skargi ubezpieczone-

go o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia - wyroku Sądu

Apelacyjnego w Łodzi z dnia 13 kwietnia 2007 r. [...]

o d d a l i ł skargę.

U z a s a d n i e n i e

Antoni F. wniósł skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem wyroku Sądu

Apelacyjnego w Łodzi z 13 kwietnia 2007 r., którym oddalono jego apelację od wy-

roku oddalającego jego odwołanie od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych-

Oddziału w O.W. z 2 lutego 2006 r., którą odmówiono mu przeliczenia emerytury we-

dług zarobków z innego okresu, gdyż wskaźnik wysokości podstawy wymiaru był niż-

szy niż dotychczasowy. W sprawie tej ustalono, że skarżący ma emeryturę od 1

kwietnia 1991 r. obliczoną według zarobków z 12 miesięcy, z wskaźnikiem wysokości

podstawy wymiaru 151,30 %. W 2006 r. wystąpił o przeliczenie podstawy wymiaru

według zarobków z lat 1970-79. Był wówczas zatrudniony między innymi jako na-

czelnik gminy i jego wynagrodzenie było wolne od podatku od wynagrodzeń i potrą-

ceń na składkę emerytalną - zgodnie z § 17 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z

30 listopada 1972 r. w sprawie zakresu działania naczelnika gminy. W zaświadczeniu

2

o zarobkach z lat 1972-77 jego wynagrodzenia podano w kwotach „netto”. Wskaźnik

wysokości podstawy wymiaru był niższy i wyniósł 150,82 %, co zdecydowało o od-

daleniu odwołania od decyzji odmawiającej przeliczenia emerytury oraz apelacji

skarżącego przez Sądy pierwszej i drugiej instancji (art. 111 w związku z art. 15

ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z FUS).

Skargę oparto na obu podstawach (art. 4244

k.p.c.) i zarzucono: 1. naruszenie

art. 111 ustawy o emeryturach i rentach z FUS oraz § 1 i 2 rozporządzenia z 31

sierpnia 1972 r. w sprawie ustalania podstawy wymiaru emerytury lub renty pracow-

nikom otrzymującym wynagrodzenie zwolnione od podatku od wynagrodzeń na cele

emerytalne i rozporządzenia z 22 listopada 1990 r. w sprawie przygotowania do re-

waloryzacji emerytur i rent - przez przyjęcie za podstawę wymiaru emerytury kwoty

zarobków netto zamiast ustawowych kwot ryczałtowych; 2. naruszenie przepisów

postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik postępowania, a w szcze-

gólności art. 385 i art. 386 § 4 i 6 k.p.c.

W uzasadnieniu skarżący wskazał, że wyrok objęty skargą pomija, iż jego za-

robki netto należało przeliczyć na brutto „techniką” wskazaną w rozporządzeniu z 31

sierpnia 1972 r., co dałoby wskaźnik za lata 1970-79 164,01 %. Odmowa przelicze-

nia emerytury jest zatem niezgodna z prawem i zaniża jego emeryturę na kwotę nie

niższą niż 6.000 zł.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Podstawy skargi nie uzasadniają stwierdzenia, że zaskarżone orzeczenie jest

niezgodne z prawem. Sąd Najwyższy w trybie skargi o stwierdzenie niezgodności z

prawem prawomocnego orzeczenia nie rozpoznaje ponownie merytorycznie sprawy,

gdyż było to przedmiotem sporu pomiędzy stronami sprawy pierwotnej, lecz ocenia,

czy objęte skargą orzeczenie jest niezgodne z przepisami, których naruszenie zarzu-

ca skarżący w podstawach skargi (art. 42410

k.p.c.). Zachodzi przy tym związanie

ustalonym stanem faktycznym leżącym u podstaw poprzedniej sprawy (art. 42412

k.p.c. w związku z art. 39813

§ 2 k.p.c.).

Zarzuty podstawy procesowej skargi są nieuprawnione z tej przyczyny, że

przepisy art. 385 i art. 386 § 4 i 6 k.p.c. nie zostały naruszone. Sąd Apelacyjny odda-

lił apelację i dlatego zastosował art. 385 k.p.c. Natomiast art. 386 § 4 k.p.c. dotyczy

nierozpoznania istoty sprawy przez sąd pierwszej a nie drugiej instancji. Poza tym,

3

skoro zastosowano art. 385 k.p.c., to znaczy, że Sąd drugiej instancji rozpoznał

sprawę merytorycznie i nie zachodziły podstawy do stosowania art. 386 § 4 i 6 k.p.c.

Natomiast to czy błędnie zastosowano art. 385 k.p.c., gdyż apelacja według skarżą-

cego nie była bezzasadna, wymagałoby jej oceny z takiej pozycji jak dokonana przez

Sąd Apelacyjny w poprzedniej sprawie, co nie jest możliwe, gdyż jak zauważono w

trybie obecnej skargi nie rozpoznaje się ponownie sprawy (apelacji) merytorycznie.

Ta sama ocena odnosi się do zarzutu naruszenia art. 386 § 4 i 6 k.p.c., gdyż w tym

postępowaniu nie można stwierdzić, że w poprzednim postępowaniu Sąd pierwszej

instancja nie rozpoznała istoty sprawy.

Skargę wniesiono od orzeczenia Sądu drugiej instancji z twierdzeniem, że to

orzeczenie jest niezgodne z prawem i wyrządza skarżącemu szkodę (art. 4241

§ 1

k.p.c.). Chodzi więc o naruszenie prawa materialnego przez ten Sąd, a nie o stwier-

dzenie, że powinien on uchylić sprawę do ponownego rozpoznania. Orzeczenie na

podstawie art. 386 § 4 i 6 k.p.c. wykluczałoby obecną skargę.

Zarzucane naruszenia prawa materialnego nie uzasadniają stwierdzenia nie-

zgodności z nimi wyroku objętego skargą, gdyż skarżący wskazał na przepisy nie-

obowiązujące już w chwili wystąpienia z wnioskiem o przeliczenie podstawy wymiaru

emerytury w trybie art. 111 ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z

FUS. Otóż rozporządzenie Ministra Pracy, Płacy i Spraw Socjalnych z 31 sierpnia

1972 r. w sprawie ustalania podstawy wymiaru emerytury lub renty pracownikom

otrzymującym wynagrodzenie zwolnione od podatku od wynagrodzeń i składki na

cele emerytalne utraciło moc 1 maja 1977 r. (zob. § 4 rozporządzenia z 2 kwietnia

1977 r., Dz.U. Nr 11, poz. 48). Z kolei rozporządzenie Rady Ministrów z 22 listopada

1990 r. w sprawie przygotowania do rewaloryzacji emerytur i rent utraciło moc (wy-

gasło) 31 grudnia 1990 r. Skarżący w 2006 r. wystąpił o przeliczenie podstawy wy-

miaru emerytury i wówczas oba wskazane w skardze rozporządzenia już nie obowią-

zywały. Inaczej ujmując, Sąd Apelacyjny mógł stwierdzić, że przepisy rozporządzeń

nie miały zastosowania do przeliczenia podstawy wymiaru emerytury skarżącego.

Natomiast przeciwne twierdzenie skarżącego w obecnej sprawie musiałoby wskazy-

wać regulację prawną, według której podane w podstawie skargi przepisy obu rozpo-

rządzeń miałyby nadal zastosowanie. Takiej regulacji w podstawie skargi skarżący

nie wskazał (art. 42410

k.p.c.). W konsekwencji nie może zasadnie twierdzić, że ob-

jęty skargą wyrok był niezgodny z prawem, gdyż podstawa wymiaru (zarobki na sta-

nowisku naczelnika) winny być obliczone z zastosowaniem reguł wynikających ze

4

wskazanych rozporządzeń z 31 sierpnia 1972 r. i z 22 listopada 1990 r. Skoro skarga

naruszenie art. 111 ustawy o emeryturach i rentach z FUS łączy z przepisami już

nieobowiązujacymi, to nie można stwierdzić, że objęty skargą wyrok jest niezgodny z

prawem. Skarżący pomija, że art. 111 ustawy o emeryturach i rentach odwołuje się

do art. 15 tej ustawy. Ten przepis stanowi aktualnie punkt wyjścia dla ustalenia pod-

stawy wymiaru świadczeń emerytalnych i ich przeliczania. Skarżący nie zarzuca na-

ruszenia tego przepisu. Podstawa wymiaru według art. 15 ustawy emerytalnej oparta

jest na regule, że podstawę wymiaru stanowi przeciętna podstawa wymiaru składek

na ubezpieczenia społeczne. Nie koreluje więc z założeniem skarżącego, gdyż we-

dług rozporządzenia z 30 listopada 1972 r. w sprawie zakresu działania naczelnika

gminy jego wynagrodzenie było wolne od podatku i potrąceń na składkę emerytalną.

Inaczej rzecz ujmują, brak jest aktualnie obowiązującego przepisu, a przynajmniej

skarżący go nie wskazuje (takiego jak w rozporządzeniu z 22 listopada 1990 r. w

sprawie przygotowania do rewaloryzacji emerytur i rent) według którego istniałby

obowiązek szczególnego „ubruttowienia” wynagrodzenia naczelnika.

W tej sprawie nie chodzi też o rozstrzygnięcie kwestii wysokości wynagrodze-

nia jako podstawy wymiaru emerytury, lecz tylko o to, że podstawa skargi nie wska-

zuje przepisów, z którymi objęty nią wyrok jest niezgodny.

Z tych motywów orzeczono jak w sentencji, stosownie do art. 42411

§ 1 k.p.c.

========================================