IV CNP 91/08

Sygn. akt IV CNP 91/08

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 19 marca 2009 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Jan Górowski (przewodniczący)

SSN Antoni Górski (sprawozdawca)

SSN Henryk Pietrzkowski

w sprawie ze skargi strony powodowej

o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego wyroku

Sądu Okręgowego Sądu Gospodarczego w B.

z dnia 26 października 2007 r., sygn. akt [...],

w sprawie z powództwa "G." Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością

przeciwko "C." Spółce z ograniczoną odpowiedzialnością

o zapłatę,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 19 marca 2009 r.,

oddala skargę.

Uzasadnienie

2

Sąd Okręgowy w B. wyrokiem z dnia 26 października 2007 r. wydanym w

sprawie [...] zmienił wyrok Sądu Rejonowego z dnia 24 sierpnia 2007 r. w ten

sposób, że uwzględnił zarzut potrącenia zgłoszony przez pozwanego do kwoty

10.694 zł. i w tym zakresie oddalił powództwo.

Powód wniósł skargę o stwierdzenie niezgodności tego orzeczenia z prawem

tj. z przepisami art. 455 k.c., art. 47914

k.p.c. oraz art. 47914

k.p.c. w zw. z art. 498

§ 1 k.p.c. Wskazał, że na skutek uchybienia tym przepisom wyrządzono mu

szkodę w wysokości 12.021 zł, na którą kwotę składa się 10.694 zł. bezpodstawnie

uznanego przez Sąd potrącenia oraz 1.327 kosztów procesu w instancji

odwoławczej.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Z uzasadnienia skarżonego wyroku wynika, że Sąd Okręgowy uznał

zgłoszony przez pozwanego zarzut potrącenia z tytułu opóźnienia w dostarczeniu

przez powoda, jak przewoźnika, przesyłki w postaci stolarki okiennej do Irlandii.

W sprawie jest bezsporne, że strony zawarły umowę nr 5/2007 na ten przewóz za

międzynarodowym listem przewozowym. Jako datę załadunku towaru ustalono

dzień 5 luty 2007 r., nie wskazano zaś daty dostarczenia towaru na miejsce i jego

rozładunku. Przesyłka dotarła do odbiorcy w dniu 17 lutego 2007 r. W tej sytuacji

Sąd Okręgowy, opierając się na oświadczeniu samego powoda, zawartego

w odpowiedzi na sprzeciw od nakazu zapłaty wydanego w postępowaniu

upominawczym, iż przewóz został dokonany z siedmiodniowym opóźnieniem oraz

na treści art. 19 Konwencji z dnia 19 maja 1956 r. o umowie Międzynarodowego

Przewozu Drogowego Towarów (CMR), ratyfikowanej przez Polskę (Dz. U

z 1962 r., Nr 49, poz.238) przyjął, że przewóz nastąpił z opóźnieniem. Czas

dostarczenia ładunku do miejsca przeznaczenia przekroczył bowiem, zgodnie

z określeniem zawartym w art. 19 Konwencji, „czas niezbędny…, jaki słusznie

można przyznać starannym przewoźnikom”. W związku z tym Sąd uznał, że

dopuszczalne było wystawienie przez odbiorcę towaru faktury VAT obciążającej

pozwanego, jako dostawcę , na kwotę 2.750 euro z tytułu tego opóźnienia, co

odpowiada kwocie 10.694 zł. przedstawionej w sprawie [...]do potrącenia. Jest przy

tym rzeczą bezsporną, że pozwany uiścił tę kwotę na rzecz odbiorcy przelewem.

3

Treść skargi powoda sprowadza się w istocie do dwóch kwestii. Pierwszą

jest zakwestionowanie zasadności przyjęcia przez Sąd samego opóźnienia

w dostawie towaru (sprzeczność z art. 455 k.c.), a drugą niedopuszczalne,

w ocenie powoda, oparcie zarzutu potrącenia w sprzeciwie od nakazu zapłaty na

treści faktury VAT, wystawionej przez odbiorcę towaru, obciążającej pozwanego za

opóźnienie dostawy (naruszenie art. 47914

§ 4 k.p.c. w zw. z art. 498 § 1 k.p.c.).

Zarzut sprzeczności skarżonego orzeczenia z art. 455 k.c. jest chybiony co

do zasady, gdyż Sąd Okręgowy trafnie kierował się w kwestii oceny terminowości

dostawy treścią art. 19 Konwencji CMR, która w tym zakresie wyłącza stosowanie

art. 455 k.c.

Jeśli zaś chodzi o zarzucaną wyrokowi Sądu Okręgowego sprzeczność z art.

47914

§ 4 w zw. z art. 498 § 1 k.p.c., zarzut ten trzeba uznać za nieskuteczny.

Nie ulega wątpliwości, że wystawiona przez odbiorcę dostawy faktura VAT jest

dokumentem, który spełnia formalny wymóg z art. 47914

§ 4 k.p.c., że do potrącenia

w toku postępowania mogą być przedstawione tylko wierzytelności udowodnione

dokumentami. Inną rzeczą jest ocena treści tego dokumentu, a ściśle rzecz ujmując

przesądzenie, czy doszło do opóźnienia w realizacji dostawy w świetle art. 19

Konwencji CRM, a zatem czy objęta tą fakturą wierzytelność należała się

rzeczywiście odbiorcy, czy też nie. Tu jednak dochodzi się do kwestii oceny istoty

skargi o uznaniu prawomocnego orzeczenia za sprzeczne z prawem, której nie

można odrywać od samej istoty władzy sądzenia. Nieodłącznym atrybutem

i konstytucyjną podstawą tej ostatniej jest zaś m. in. orzekanie w warunkach

niezawisłości, w sposób bezstronny, zależny w pierwszym rzędzie od

obowiązujących ustaw, ale także od własnego sumienia sędziowskiego

w dokonywaniu ocen prawnych, polegających na subsumcji ustalonego stanu

faktycznego pod normę prawną. Uwzględniając ten aspekt problemu,

w orzecznictwie przyjmuje się zgodnie, że na gruncie art. 4241

§ 2 k.p.c. pojęcie

niezgodności z prawem ma charakter autonomiczny. Polega on na tym, że za

orzeczenie niezgodne z prawem w rozumieniu tego przepisu w powiązaniu z art.

4171

§ 2 k.c. uznaje się tylko takie orzeczenie, które jest niewątpliwie sprzeczne

z zasadniczymi i niepodlegającymi różnej wykładni przepisami, z ogólnie

przyjętymi standardami rozstrzygnięć albo zostało wydane w wyniku szczególnie

4

rażąco błędnej wykładni lub niewłaściwego zastosowania prawa, które jest

oczywiste i nie wymaga głębszej analizy prawniczej. Innymi słowy, niezgodność

z prawem rodząca odpowiedzialność Skarbu Państwa musi mieć charakter

kwalifikowany, elementarny i oczywisty, gdyż tylko w takim przypadku orzeczeniu

sądu można przypisać cechy bezprawności (por. przykładowo wyroki Sądu

Najwyższego z dnia 7 lipca 2006 r., I CNP 33/06 oraz z dnia 21 lutego 2007 r.,

I CNP 71/06, czy postanowienie z dnia 28 marca 2007 r., II CNP 124/06 –

niepubl.). Na gruncie sprawy, której dotyczy skarga, podstawa przypisania

orzeczeniu takiej kwalifikowanej niezgodności z prawem musiałoby być

stwierdzenie zupełnej dowolności ustalenia przez Sąd istnienia wierzytelności

objętej wspomniana fakturą VAT, dotyczącą naliczenia należności za opóźnienie

dostawy, a o takiej dowolności nie może być mowy.

W tym stanie rzeczy skarga podlegała oddaleniu (art. 42411

§ 1 k.p.c.).