II UK 319/08

Sygn. akt II UK 319/08

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 31 marca 2009 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Roman Kuczyński (przewodniczący, sprawozdawca)

SSN Katarzyna Gonera

SSN Romualda Spyt

w sprawie z wniosku J.S.

przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych o emeryturę,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń

Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 31 marca 2009 r.,

skargi kasacyjnej wnioskodawcy od wyroku Sądu Apelacyjnego […]

z dnia 31 marca 2008 r.,

oddala skargę kasacyjną.

Uzasadnienie

J. S. zaskarżył decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 10 lipca

2007 r. o odmowie prawa do emerytury. Wnioskodawca przed Sądem domagał się

przyznania mu świadczenia z powszechnego systemu emerytalnego stosownie do

treści art. 7 ustawy z dnia 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy

zawodowych, zgodnie z którym przysługuje mu wybór świadczenia emerytalnego z

2

powodu zbiegu uprawnień. Utrzymywał on, że pobierana emerytura z zaopatrzenia

żołnierzy zawodowych jest mniej korzystna, niż emerytura z Zakładu Ubezpieczeń

Społecznych.

W odpowiedzi na odwołanie, wnosząc o jego oddalenie organ rentowy

powołał się na treść art. 2 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o

emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2004 r. Nr

39, poz. 353), który wyklucza nabycie świadczenia przez ubezpieczonych, którzy

mają ustalone prawo do emerytury na podstawie przepisów o zaopatrzeniu

emerytalnym żołnierzy zawodowych.

Wyrokiem z dnia 7 listopada 2007 r. Sąd Okręgowy - Sąd Pracy i

Ubezpieczeń Społecznych w W. dowołanie J. S. oddalił.

Następnie na skutek apelacji ubezpieczonego Sąd Apelacyjny – Sąd Pracy i

Ubezpieczeń Społecznych wyrokiem z dnia 31 marca 2008 r. oddalił apelację. Sąd

mając na uwadze, iż ubezpieczony w dacie złożenia wniosku o emeryturę (5 lipca

2007 r.), miał ustalone prawo do emerytury wojskowej z uwzględnieniem okresów

zatrudnienia na podstawie w art. 6 ust. 1 pkt 1 ustawy o emeryturach i rentach z

Funduszu Ubezpieczeń Społecznych stwierdził, że wnioskodawca nie ma prawa,

zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 1 powołanej ustawy, do emerytury z powszechnego

systemu emerytalnego.

Powyższy wyrok zaskarżył skargą kasacyjną pełnomocnik wnioskodawcy za-

rzucając naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię i niewłaściwe za-

stosowanie art. 2 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i

rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Ponadto wskazał, że Sąd

Apelacyjny nie zastosował w sprawie art. 32 ust 1, 2 i 4 ustawy z dnia 17 grudnia

1998 r. o emeryturach i rentach z FUS w związku z § 5 ust 1 pkt 1 lit a i ust 3

rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku

emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w

szczególnym charakterze (Dz.U. Nr 63, poz.292) w sytuacji, gdy ubezpieczony

przed dniem wejścia w życie zmiany do art. 2 wyżej wymienionej ustawy wykonywał

pracę w warunkach o znacznym stopniu uciążliwości, skończył 60 lat, a wiek

emerytalny osiągnął w okresie pozostawania w zatrudnieniu. W skardze wskazano

także naruszenie art. 2 i 32 Konstytucji RP, polegające na nierównym traktowaniu

3

osób podlegających obowiązkowi ubezpieczenia emerytalno-rentowego, poprzez

wyłączenie prawa do emerytury z zaopatrzenia powszechnego, w sytuacji gdy

wypełniły one ustawowy obowiązek odprowadzania składek na ubezpieczenie

emerytalno-rentowe na fundusz ZUS.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna okazała się nieuzasadniona. Stosownie do art. 39813

§ 1 i

2 k.p.c., Sąd Najwyższy rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej (jej

podstaw) i jest związany ustaleniami faktycznymi stanowiącymi podstawę

zaskarżonego orzeczenia, jeżeli skarga nie zawiera zarzutu naruszenia przepisów

postępowania - tak jak w rozpoznawanej sprawie - (bądź jeżeli taki zarzut okaże się

niezasadny). Okoliczności faktyczne rozpoznawanej sprawy nie budzą wątpliwości,

sporna pozostaje ich ocena w świetle przepisów prawa materialnego. Decyzją z

dnia 10 lipca 2007 r. organ rentowy odmówił wnioskodawcy prawa do emerytury,

powołując art. 2 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z

Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.

W ocenie Sądu Najwyższego decydującą w niniejszej sprawie była

okoliczność, że na podstawie art. 1 pkt 2 lit. a oraz pkt 3 lit. b ustawy z dnia 23 lipca

2003 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz niektórych

innych ustaw (Dz.U. Nr 166, poz. 1609 ze zm.), ustawodawca zdecydował o

wyłączeniu z ubezpieczenia społecznego (tzw. powszechnego) żołnierzy

zawodowych. Tak więc od dnia 1 października 2003 r. (data wejścia w życie tej

ustawy), wszyscy żołnierze (także niepozostający w służbie) podlegają w zakresie

nabywania uprawnień emerytalno-rentowych przepisom ustawy z dnia 10 grudnia

1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin.

Konsekwencją tej zmiany jest doliczenie - na wniosek zainteresowanego - okresu

podlegania powszechnemu ubezpieczeniu emerytalnemu do wysługi emerytalnej

określonej w przepisach ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawo-

dowych oraz ich rodzin. Bezsporne jest, że wnioskodawca zakończył służbę woj-

skową 1975 r. i w dacie złożenia wniosku o emeryturę w Zakładzie Ubezpieczeń

Społecznych miał już ustalone przez wojskowy organ rentowy prawo do emerytury.

Zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 1 ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z

Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, świadczenia na warunkach i w wysokości

4

określonej w ustawie nie przysługują, mimo spełnienia warunków do nabycia prawa

do świadczeń z ubezpieczeń emerytalnego i rentowych Funduszu Ubezpieczeń

Społecznych, ubezpieczonym, którzy mają ustalone prawo do emerytury określonej

między innymi ustawą o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych,

obliczonej z uwzględnieniem okresów składkowych, o których mowa w art. 6 ust. 1

pkt 1-3, 5 i 7-10 oraz w ust. 2 ustawy. W świetle tego unormowania wnioskodawcy

nie przysługuje prawo do emerytury w oparciu o ustawę o emeryturach i rentach z

FUS. W dacie złożenia wniosku o emeryturę (2 lipca 2007 r.) miał on bowiem

ustalone prawo do emerytury wojskowej. Jak wynika z decyzji o ustaleniu prawa do

emerytury wojskowej z dnia 12 czerwca 1975 r. do wysługi emerytalnej zaliczono

wnioskodawcy okres służby wojskowej od 13 listopada 1961 r. do 5 kwietnia 1975 r.

i przyznano emeryturę w wysokości 58 % podstawy jej wymiaru. Ponadto wojskowy

organ rentowy doliczył do pierwotnie ustalonych okresów służby wojskowej okresy

zatrudnienia w PLL LOT zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt 1-2 ustawy z 17 grudnia 1998 r.

o emeryturach i rentach z FUS i podwyższył tę emeryturę do wysokości 75%

podstawy jej wymiaru. W tym stanie faktycznym mając na uwadze wyłączenie

przewidziane w art. 2 ust. 2 powołanej ustawy emerytalnej wskazać należy, że

odrębność ubezpieczenia emerytalno-rentowego regulowanego ustawą z dnia 17

grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych

(jednolity tekst: Dz.U. z 2004 r. Nr 39, poz. 353 ze zm.) oraz ustawą z dnia 10

grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin

(jednolity tekst: Dz.U. z 2004 r. Nr 8, poz. 66 ze zm.) powoduje niemożność nabycia

przez emeryta wojskowego prawa do emerytury na podstawie ustawy o

emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, jeżeli we wcześniej

przyznanej emeryturze wojskowej uwzględniono okresy ubezpieczenia lub

zatrudnienia oraz inne okresy jako składkowe (art. 2 ust. 1 pkt 1 ustawy o

emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych). Wskazać należy

także, iż uprawnienie do wypłaty świadczenia wyższego lub wybranego przez

osobę uprawnioną w myśl art. 7 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy

zawodowych oraz ich rodzin, przysługuje wyłącznie w sytuacji, gdy przepisy

szczególne nie stanowią inaczej. Ustawa o emeryturach i rentach z FUS zawiera

szczególne unormowania dotyczące osób, które spełniały warunki do otrzymania

5

świadczeń określonych w przepisach ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy

i ich rodzin, co wyłącza w takich sytuacjach stosowanie wyżej wskazanego przepisu

ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin.

Odrębność obu systemów ubezpieczenia powoduje, że wnioskodawca jako emeryt

wojskowy nie mógł nabyć prawa do emerytury z ustawy o emeryturach i rentach z

FUS (por. wyrok SN z dnia 22 stycznia 2002 r., II UKN 58/01, OSNP 2003/21/523

oraz wyrok SN z dnia 3 kwietnia 2007 r. II UK 165/06, OSNP 2008/9-10/140).

Wobec powyższego, podzielając stanowisko zajęte w zaskarżonym wyroku,

Sąd Najwyższy na podstawie art. 39814

k.p.c. orzekł jak w sentencji.