III CZP 20/09

Uchwała z dnia 7 maja 2009 r., III CZP 20/09

Sędzia SN Marian Kocon (przewodniczący, sprawozdawca)

Sędzia SN Józef Frąckowiak

Sędzia SN Hubert Wrzeszcz

Sąd Najwyższy w sprawie z powództwa "K.I." S.A. w Z. przeciwko Henrykowi

P. o zapłatę, po rozstrzygnięciu w Izbie Cywilnej na posiedzeniu jawnym w dniu 7

maja 2009 r. zagadnienia prawnego przedstawionego przez Sąd Okręgowy w

Zamościu postanowieniem z dnia 3 grudnia 2008 r.:

„Czy roszczenia o opłatę abonamentową i wynagrodzenie za połączenia

telefoniczne z umowy o świadczenie telefonicznych usług powszechnych zawartej

przez przedsiębiorcę – powstałe w okresie obowiązywania ustawy z dnia 16 lipca

2004 r. – Prawo telekomunikacyjne (Dz.U. Nr 171, poz. 1800 ze zm.) –

przedawniają się w terminie 3 lat przewidzianym w art. 118 k.c., czy w terminie 2 lat

stosowanym odpowiednio z mocy art. 751 k.c. w związku z art. 750 k.c.?”

podjął uchwałę:

Termin przedawnienia roszczenia o opłatę abonamentową i

wynagrodzenie za połączenia telefoniczne z umowy o świadczenie usług

telefonicznych, zawartej na podstawie ustawy z dnia 16 lipca 2004 r. – Prawo

telekomunikacyjne (Dz.U Nr 171, poz. 1800 ze zm.), określa art. 118 k.c.

Uzasadnienie

Sąd Rejonowy w Zamościu wyrokiem z dnia 1 sierpnia 2008 r. zasądził od

pozwanego na rzecz powoda m.in. kwotę 5937,69 zł z odsetkami tytułem

należności abonamentowych oraz połączeń telefonicznych wynikających z faktury z

dnia 12 lipca 2006 r. wystawionej przez "T.P." S.A. w W. Sąd nie uwzględnił zarzutu

przedawnienia zgłoszonego na podstawie art. 751 k.c., przyjmując termin trzyletni

dla roszczeń z umowy o świadczenie usług telefonicznych.

Rozpoznając apelację pozwanego od tego wyroku, Sąd Okręgowy w

Zamościu powziął poważne wątpliwości, którym dał wyraz w zagadnieniu prawnym

przedstawionym Sądowi Najwyższemu do rozstrzygnięcia na podstawie art. 390 § 1

k.p.c.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Podstawowym zagadnieniem, którego rozstrzygnięcie decyduje o terminie

przedawnienia roszczenia o opłatę abonamentową i wynagrodzenie za połączenia

telefoniczne z umowy o świadczenie usług telefonicznych zawartej na podstawie

ustawy z dnia 16 lipca 2004 r. – Prawo telekomunikacyjne (Dz.U. Nr 171, poz. 1800

ze zm. – dalej: „Pr.telekom.”), jest określenie charakteru prawnego tej umowy. W

szczególności, czy do tej umowy mają zastosowanie przepisy o zleceniu (art. 750

k.c.).

Ustawa z dnia 23 stycznia 1990 r. – o łączności (jedn. tekst: Dz.U. z 1995 r. Nr

117, poz. 564 ze zm.) nie definiowała usługi telefonicznej. Ustawa ta została

zastąpiona ustawą z dnia 21 lipca 2000 r. – Prawo telekomunikacyjne (Dz.U. Nr 73,

poz. 852, ze zm.). Według art. 2 pkt 36, przez usługę telefoniczną rozumiano usługę

telekomunikacyjną polegającą – ogólnie ujmując – na bezpośredniej transmisji za

pomocą sieci publicznej sygnałów mowy między użytkownikami urządzeń

końcowych dołączonych do zakończeń sieci, dla wzajemnego komunikowania się. Z

kolei w myśl art. 2 pkt 31, usługa telekomunikacyjna to działalność gospodarcza

polegająca na transmisji lub kierowaniu sygnałów w sieciach telekomunikacyjnych.

Ustawa z dnia 16 lipca 2004 r. – Prawo telekomunikacyjne, która zastąpiła ustawę z

dnia 21 lipca 2000 r. – Prawo telekomunikacyjne, definiuje w art. 2 pkt 30 usługę

telefoniczną jako usługę telekomunikacyjną obejmującą m.in. inicjowanie i

odbieranie połączeń między użytkownikami.

Ustawodawca na nowo zdefiniował pojęcie usługi telekomunikacyjnej,

wskazując, że jest to usługa polegającą głównie na przekazywaniu sygnałów w sieci

telekomunikacyjnej; nie stanowi tej usługi usługa poczty elektronicznej (art. 2 pkt

48). Świadczeniem usług zajmuje się dostawca usług, który jest przedsiębiorcą

telekomunikacyjnym (pkt 27). Do publicznie dostępnych usług telekomunikacyjnych

zaliczył także m.in. przyłączenie do publicznej sieci telekomunikacyjnej (art. 56 ust.

5), informację o numerach oraz udostępnianie spisów abonentów (art. 66).

W rozdziale 1 działu III ustawy („Świadczenie usług telekomunikacyjnych

użytkownikom końcowym”) ustawodawca rozbudował regulacje odnoszące się do

usługi telekomunikacyjnej oraz znacznie uszczegółowił te regulacje. Posłużył się

pojęciem „umowy o świadczenie usług telekomunikacyjnych”, przewidując dla niej

formę pisemną oraz wskazując, co powinna ona zawierać (art. 56). Określił prawa i

obowiązki dostawcy usług w związku z zawarciem umowy, nałożył na niego

obowiązek opracowania regulaminu (art. 60), wskazał kryteria ustalania cen usług,

uregulował dalsze obowiązki podmiotów świadczących usługi, problematykę usługi

o podwyższonej opłacie i kilka dalszych kwestii. Odrębnie ujął regulację odnoszącą

się do świadczenia usługi powszechnej (rozdział 2) oraz rozstrzygania sporów

(rozdział 3). W rozdziale 3 działu III uregulował problem odpowiedzialności

przedsiębiorcy, ze szczególnym uwzględnieniem przedsiębiorcy świadczącego

usługę powszechną (art. 104 ust. 2-4, 105). Przewidział również obowiązkowe

postępowanie reklamacyjne (106-107). W art. 108 wprowadził dwunastomiesięczny

termin przedawnienia dla roszczeń z art. 105, tj. roszczeń przysługujących

użytkownikowi wobec operatora, termin ten jednak nie odnosi się do roszczeń

będących przedmiotem rozpoznania w sprawie, w której przedstawiono zagadnienie

prawne, tj. roszczeń przysługujących operatorowi wobec użytkownika.

Reasumując należy uznać, że unormowanie Prawa telekomunikacyjnego

dotyczące umowy o świadczenie usług telekomunikacyjnych nie jest pełne i nie

można go porównywać do sposobu regulacji poszczególnych typów umów w

kodeksie cywilnym; nie ma kompleksowego charakteru, gdyż omawia jedynie

wybrane zagadnienia. Pojęcia „umowy o świadczenie usług telekomunikacyjnych”

redakcyjnie nie wyodrębniono, wskutek czego to unormowanie sprawia wrażenie

„części ogólnej” regulacji dotyczących usług telekomunikacyjnych.

Z drugiej strony problematyce świadczenia usług telekomunikacyjnych – jak

już wskazano – została poświęcona pewna część ustawy. W dwóch odrębnych

artykułach, tj. art. 56 i 60, określono minimalne wymagania treści umowy o

świadczenie usług telekomunikacyjnych i regulaminu świadczenia usług

telekomunikacyjnych, które kształtują łącznie stosunek prawny wiążący strony, czyli

dostawcę publicznie dostępnych usług telekomunikacyjnych i użytkownika tych

usług. Na poziomie ogólnym możliwa jest zatem rekonstrukcja istotnych

obowiązków stron, jak też możliwe jest wskazanie celu społeczno-gospodarczego

umowy. Prowadzi to do wniosku, że elementy istotne umowy o świadczenie usług

telekomunikacyjnych zostały wystarczająco uregulowane przez inne przepisy w

rozumieniu art. 750 k.c., a więc przez Prawo telekomunikacyjne. Fakt prawnego

uregulowania umów telekomunikacyjnych w Prawie telekomunikacyjnym oznacza,

że do tych umów, choć są to umowy o świadczenie usług, nie mają zastosowania

przepisy o zleceniu (art. 750 k.c.).

Umowa o usługi telefoniczne, jak wynika z definicji usługi telefonicznej (art. 2

pkt 30) oraz treści art. 81 Pr.telekom., należy do kategorii umów o świadczenie

usług telekomunikacyjnych, a więc i do niej odesłanie z art. 750 k.c. nie ma

zastosowania, w szczególności odesłanie do art. 751 k.c., który zawiera regulację

terminów przedawnienia roszczeń.

Z tych względów należy przyjąć, że termin przedawnienia roszczenia o opłatę

abonamentową i wynagrodzenie za połączenia telefoniczne z umowy o świadczenie

usług telefonicznych, zawartej na podstawie Prawa telekomunikacyjnego, określa

art. 118 k.c.

Orzeczono zatem, jak na wstępie (art. 390 k.p.c.).