II CSK 44/09

Sygn. akt II CSK 44/09

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 9 czerwca 2009 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Krzysztof Strzelczyk (przewodniczący)

SSN Grzegorz Misiurek (sprawozdawca)

SSN Katarzyna Tyczka-Rote

w sprawie z powództwa K.P. - "A."

przeciwko P. Spółce z ograniczoną odpowiedzialnością

o zakazanie czynu nieuczciwej konkurencji,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym

w Izbie Cywilnej w dniu 9 czerwca 2009 r.,

skargi kasacyjnej powoda

od wyroku Sądu Apelacyjnego

z dnia 18 września 2008 r., sygn. akt [...],

uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Sądowi

Apelacyjnemu do ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia o

kosztach postępowania kasacyjnego.

Uzasadnienie

2

Powód domagał się nakazania pozwanej P. spółce ograniczoną

odpowiedzialnością zaniechania używania nazwy [...]" dla prowadzonej działalności

gastronomicznej w K. przy ulicy A. 3, usunięcia tej nazwy ze wszystkich

przedmiotów nią oznaczonych, w szczególności reklam, neonów i szklanek oraz

opublikowania w lokalnej prasie określonej treści oświadczenia

przepraszającego za dopuszczenie się czynu nieuczciwej konkurencji.

Sąd Okręgowy w K. wyrokiem z dnia 28 maja 2008 r. uwzględnił powództwo

przyjmując za podstawę rozstrzygnięcia następujące ustalenia i wnioski.

Powód od 10-11 lat używa nazwy [...] dla oznaczenia prowadzonej przez

siebie działalności gospodarczej w trzech punkach gastronomicznych, w tym baru

letniego przy ulicy A. w K. Nazwa [...] widnieje nad barem, na pieczątkach, ulotkach

fakturach, w książce telefonicznej i w Intemecie. Nie została ona przez powoda

zarejestrowana i nie ma waloru znaku ochronnego.

Pozwana od grudnia 2005 r. prowadzi restaurację przy ulicy A. 3 w K., w

której sprzedaje produkowane przez siebie piwo. Restauracja ta oznaczona jest

nazwą [...]", stanowiącą element kompozycji słowno-graficznej w postaci owalu, w

którym obok stylizowanych słów [...]" umieszczone zostały słowa „Browar [...]" oraz

napis „K.S. […]" na tle zarysu kamienicy, w której mieści się browar. Nazwa ta

widniej nad lokalem, na szybach, menu oraz podkładkach na stoły i pod napoje. Nie

została ona zarejestrowana. Pozwana złożyła w Urzędzie Patentowym wniosek o

udzielenie prawa ochronnego na znak towarowy [...].

Nazwa [...] wiąże się z miejscem, w którym strony prowadzą swoje lokale.

Wcześniej znajdował się tam budynek mieszczący sklep o tej samej nazwie.

Obecnie oznaczony nią jest również przystanek autobusowy, usytuowany przy

zbiegu ulic Ś. i A.

Wprawdzie nazwy, pod którymi strony prowadzą swoją działalność nie są

identyczne, jednak - z uwagi na ich podobieństwo, bliskość położenia obu lokali

oraz zbliżony rodzaj świadczonych w nich usług - są dla klientów oraz dostawców

mylące. Świadczą o tym przypadki pomyłek telefonicznych i niewłaściwie

adresowanych reklamacji klientów. Także dostawca pieczywa dla powoda próbował

3

zostawić je w lokalu pozwanej. Pozwana, posługując się przy oznaczeniu

prowadzonej przez siebie restauracji nazwą [...]", stosowaną wcześniej przez

powoda i wprowadzając przez to klientów w błąd co do jej tożsamości dopuściła się

czynu nieuczciwej konkurencji przewidzianego w art. 5 ustawy z dnia 16 kwietnia

1993 r. zwalczaniu nieuczciwej konkurencji (tekst jedn.: Dz. U. z 2003 r. Nr 153,

poz. 1503 ze zm.; dalej: „u.z.n.k.").

Sąd Apelacyjny, na skutek apelacji pozwanej, wyrokiem zaskarżonym skargą

kasacyjną zmienił wyrok Sądu Okręgowego w ten sposób, że oddalił powództwo i

orzekł o kosztach procesu za obie instancje.

Sąd Apelacyjny wskazał, że posłużenie się przy oznaczeniu

przedsiębiorstwa lub oznaczeniu świadczonych usług nazwą o charakterze

geograficznym, za jaką niewątpliwie należy uznać nazwę [...]", może stanowić czyn

nieuczciwej konkurencji w rozumieniu art. 5 lub 10 u.z.n.k. jedynie wtedy, gdy

stwarza niebezpieczeństwo wprowadzenia klientów w błąd, co do tożsamości

przedsiębiorstwa, albo pochodzenia świadczonych usług. W konkretnym stanie

faktycznym sytuacja taka nie wystąpiła. Pozwana posłużyła się nazwą fantazyjną,

odmienną od używanej przez powoda. Sporadyczne przypadki pomyłek wśród

klienteli obu lokali gastronomicznych nie świadczą o mylącym oznaczeniu

restauracji pozwanej oraz świadczonych w niej usług. Przeczy też temu fakt,

że obroty osiągane przez powoda nie uległy zmniejszeniu. Nie ma zatem

uzasadnionych podstaw do przyjęcia, że pozwana dopuściła się czynu nieuczciwej

konkurencji.

W skardze kasacyjnej opartej na obu podstawach określonych w art. 3983

§ 1 k.p.c. powód wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy

Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania, bądź też o uchylenie tego

orzeczenia i oddalenie apelacji, zarzucając naruszenie art. 5 i art. 3 u.z.n.k. oraz

art. 328 § 2 w związku z art. 382 i art. 233 k.p.c.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skardze kasacyjnej nie można odmówić słuszności, choć nie można uznać

wszystkich podniesionych w niej zarzutów za usprawiedliwione.

4

Odnosząc się w pierwszej kolejności do zarzutu wypełniającego podstawę

kasacyjną naruszenia przepisów postępowania stwierdzić należy, że nie znajduje

on uzasadnienia. Sąd Najwyższy wielokrotnie już wyjaśniał, że sporządzenie

uzasadnienia w sposób nie w pełni odpowiadający stawianym mu wymaganiom

może stanowić usprawiedliwioną podstawę skargi kasacyjnej wyjątkowo jedynie

wtedy, gdy przedstawione w nim motywy nie pozwalają na przeprowadzenie

kontroli kasacyjnej zaskarżonego orzeczenia. Tylko bowiem w takim przypadku

uchybienie art. 328 § 2 może być uznane za mogące mieć wpływ na wynik sprawy

(por. postanowienie SN z dnia 5 kwietnia 2002 r., II CKN 1368/00, nie publ.; wyroki

SN: z dnia 20 lutego 2003 r. I CKN 65/01, nie publ.; z dnia 18 marca 2003 r.,

IV CKN 1862/00, nie publ.; z dnia 17 marca 2006 r., I CSK 63/05, nie publ.; z dnia

4 stycznia 2007 r., V CSK 364/06, nie publ.). Podniesiony przez skarżącego zarzut

naruszenia art. 328 § 2 w związku z art. 382 i art. 233 k.p.c. i przytoczona na jego

poparcie argumentacja nie pozwalają uznać, aby uzasadnienie zaskarżonego

wyroku dotknięte było wskazanymi wyżej wadami. Wskazane w uzasadnieniu

zaskarżonego wyroku przesłanki, którymi - wydając rozstrzygnięcie - kierował się

Sąd Apelacyjny, są wystarczające do przeprowadzenia kontroli kasacyjnej.

U podstaw zaskarżonego wyroku - co jednoznacznie wynika z jego

pisemnych motywów - legło zapatrywanie, że dochodzone przez powoda

roszczenia podlegać mogą ocenie w jedynie płaszczyźnie art. 10 u.z.n.k., gdyż

powód w istocie nie domagał się ochrony oznaczenia swojego przedsiębiorstwa,

lecz ochrony nazwy dla prowadzonej przez siebie działalności gospodarczej.

Sąd Apelacyjny uznał, że w tej sytuacji art. 5 u.z.n.k. nie może mieć w sprawie

zastosowania. Jednocześnie stwierdził jednak, że nie zachodzą przesłanki do

udzielenia powodowi ochrony na podstawie art. 10 u.z.n.k. W świetle tego

stanowiska, podniesiony w skardze kasacyjnej zarzut błędnej wykładni art. 5

u.z.n.k. musi być uznany za chybiony, jako że przepis ten nie stanowił podstawy

rozstrzygnięcia i nie był przedmiotem wykładni.

Nie można natomiast częściowo odmówić słuszności zarzutowi skarżącego,

wskazującemu na naruszenie art. 3 u.z.n.k. Skarżący podniósł, że Sąd Apelacyjny

uchylił się w ogóle od oceny zachowania pozwanej przez pryzmat funkcji

5

uzupełniającej tego przepisu, jak również nie uwzględnił we właściwy sposób jego

funkcji korygującej.

W orzecznictwie, podobnie jak w doktrynie, prezentowane są dwa

przeciwstawne stanowiska w kwestii wykładni art. 3 u.z.n.k i wzajemnych relacji

między tym przepisem a unormowaniami typizującymi zachowania uznawane za

czyny nieuczciwej konkurencji.

Według jednego poglądu, jeżeli czyn sprawcy czynu nieuczciwej konkurencji

wyczerpuje znamiona któregokolwiek z czynów wyszczególnionych w rozdziale

2 u.z.n.k. (tj. art. 5-17), to wykluczone jest sięganie do klauzuli generalnej art. 3 ust.

l u.z.n.k., gdyż w przepisach szczególnych, typizujących czyny nieuczciwej

konkurencji, ustawodawca dał już wyraz swoim preferencjom aksjologicznym,

zawierając w ich treści wszystkie istotne elementy definicji tych czynów (zob. m.in.

w wyroku SN z 7.03.1997 r., II CKN 70/96, OSNC 1997/8, poz. 113).

Według poglądu przeciwnego, relacja między ogólnym określeniem czynu

nieuczciwej konkurencji i przepisami wymieniającymi poszczególne czyny

nieuczciwej konkurencji jest oparta na dwóch uzupełniających się założeniach.

Po pierwsze, wymienione czyny nieuczciwej konkurencji nie tworzą zamkniętego

katalogu; za czyn nieuczciwej konkurencji w rozumieniu ustawy może być zatem

uznane także działanie nie wymienione w art. 5-17 u.z.n.k., jeżeli tylko odpowiada

wymaganiom wskazanym w ogólnym określeniu czynu nieuczciwej konkurencji.

Po wtóre, wymagania zawarte w ogólnym określeniu czynu nieuczciwej konkurencji

zachowują w pełni aktualność w odniesieniu do czynów wymienionych w art. 5-17

u.z.n.k. (zob. m. in. wyroki SN: z 9.05.2003 r., V CKN 219/01, OSP 2004/7, poz. 54;

z 26.11.1998 r., I CKN 904/97, OSNC 1999/5, poz. 97).

Skład orzekający przychyla się do drugiego z przytoczonych stanowisk

i w pełni podziela przytoczoną w jego uzasadnieniu argumentację. Przyjęcie tego

zapatrywania nie może jednak prowadzić do uwzględnienia zarzutu skarżącego,

wskazującego na naruszenie art. 3 u.z.n.k przez niewłaściwe zastosowanie jego

funkcji korygującej. Skuteczne podniesienie tej postaci obrazy wymienionego

przepisu wymagało powiązania jego naruszenia z art. 10 u.z.n.k., czego skarżący

nie uczynił.

6

Artykuł 3 ust. 1 u.z.n.k. może stanowić - jak wskazano wyżej - także

samodzielną podstawą zakwalifikowania określonego zachowania jako czynu

nieuczciwej konkurencji i to bez względu na to, czy zachowanie to stwarza

możliwość wprowadzenia klienteli w błąd, m.in. co do pochodzenia usług. Z tego

też względu zasadność roszczeń powoda podlegała ocenie przez pryzmat art. 3

ust. 1 u.z.n.k. z uwzględnieniem jego funkcji uzupełniającej. Sąd Apelacyjny oceny

takiej nie przeprowadził. Wskazał jedynie, że oznaczenie prowadzonej przez

pozwaną działalności gastronomicznej nie było mylące i że nie spowodowało

zmniejszenia obrotów finansowych powódki. Nie są to jednak wystarczające

przesłanki do przesądzenia, czy wskazywane przez powoda zachowanie pozwanej

może być uznane za czyn nieuczciwej konkurencji na podstawie art. 3 ust. 1

u.z.n.k. Nie można zatem skutecznie odeprzeć zarzutu naruszenia tego przepisu.

Z tych względów Sąd Najwyższy na podstawie art. 39815

§ 1 k.p.c. orzekł,

jak w sentencji.