V CSK 474/08

Sygn. akt V CSK 474/08

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 16 czerwca 2009 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Stanisław Dąbrowski (przewodniczący, sprawozdawca)

SSN Barbara Myszka

SSN Dariusz Zawistowski

Protokolant Piotr Malczewski

w sprawie z powództwa K.S.

przeciwko W.M. i B.M.

o pozbawienie wykonalności tytułów wykonawczych,

po rozpoznaniu na rozprawie w Izbie Cywilnej w dniu 16 czerwca 2009 r.,

skargi kasacyjnej pozwanych od wyroku Sądu Apelacyjnego

z dnia 28 sierpnia 2008 r., sygn. akt [...],

oddala skargę kasacyjną; zasądza od pozwanych na rzecz

strony powodowej kwotę 1800 (tysiąc osiemset) złotych tytułem

zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

2

Uzasadnienie

Sąd Okręgowy w W. wyrokiem z dnia 3 października 2006 r., częściowo

uwzględnił powództwo K.S., poprzez częściowe pozbawienie wykonalności

przysługującego pozwanym W.M. i B.M. tytułu wykonawczego w postaci wyroku

Sądu Okręgowego w W. z dnia 5 sierpnia 1999 r., Sądu Apelacyjnego z dnia 21

stycznia 2000 r. i Sądu Najwyższego z dnia 22 sierpnia 2001 r., zaopatrzonego

klauzulą wykonalności z dnia 24 października 2001 r. W pozostałej części oddalił

powództwo w tym w zakresie żądania pozbawienia wykonalności wyroku Sądu

Okręgowego w W. z dnia 9 kwietnia 1998 r., Sądu Apelacyjnego z dnia 20 listopada

1998 r. i Sądu Najwyższego z dnia 22 sierpnia 20012 r., zaopatrzonego klauzulą

wykonalności z dnia 24 października 2001 r.

Podstawą rozstrzygnięcia Sądu Okręgowego było ustalenie, że powodowi

przysługiwała wobec pozwanych wierzytelność w kwocie 375.000 zł i po powstaniu

tytułów wykonawczych powód złożył skuteczne oświadczenie o potrąceniu.

Wyrok Sądu Okręgowego zaskarżyły apelacją obie strony. Powód zaskarżył

wyrok w części oddalającej powództwo. W apelacji podniósł, że Sąd pierwszej

instancji uznając skuteczność przedstawienia do potrącenia należności głównej

w kwocie 375.000 zł, pominął potrącenie przez stronę powodową wierzytelności

odsetkowych. Określił wartość przedmiotu zaskarżenia na kwotę 233.905,80 zł.

Sąd Apelacyjny oddalił obie apelacje.

Od wyroku Sądu Apelacyjnego powód wniósł skargę kasacyjną w części

oddalającej jego apelację. W skardze kasacyjnej także wskazał kwotę

233.905,80 zł jako wartość przedmiotu zaskarżenia. Sąd Najwyższy wobec

stwierdzenia zasadności podniesionych w skardze kasacyjnej zarzutów uchylił

zaskarżony wyrok i sprawę przekazał do ponownego rozpoznania Sądowi

Apelacyjnemu. Sąd Najwyższy wskazał, że strona powodowa złożyła skuteczne

oświadczenie o potrąceniu z wierzytelnością pozwanych także swojej

wierzytelności odsetkowej.

Po ponownym rozpoznaniu sprawy Sąd Apelacyjny wyrokiem z dnia

28 sierpnia 2008 r. zmienił wyrok Sądu pierwszej instancji w ten sposób, że

3

pozbawił w całości wykonalności wyrok Sądu Okręgowego w W. dnia 5 sierpnia

1999 r., Sądu Apelacyjnego z dnia 21 stycznia 2000 r., Sądu Najwyższego z dnia

22 sierpnia 2001 r., zaopatrzonego klauzulą wykonalności z dnia 24 października

2001 r. oraz pozbawił w części wykonalności wyrok Sądu Okręgowego w W. z dnia

9 kwietnia 1998 r., Sądu Apelacyjnego z dnia 20 listopada 1998 r., Sądu

Najwyższego z dnia 22 sierpnia 2001 r., zaopatrzony klauzulą wykonalności z dnia

24 października 2001 r., tj. w zakresie odsetek naliczonych za okres od dnia

wymagalności poszczególnych kwot wymienionych w wyroku Sądu Apelacyjnego z

dnia 20 listopada 1998 r., do dnia 12 stycznia 2001 r., jak również w zakresie

należności głównej przewyższającej kwotę 124,377,44 zł, a dalej idące powództwo

oddalił.

Sąd Apelacyjny ustalił, że wierzytelność odsetkowa w dniu, w którym

oświadczenie o potrąceniu wywarło swój skutek (art. 499 k.c.) wynosiła 310.052,93

zł. Do wysokości tej kwoty pozbawił więc także wykonalności wskazane przez

stronę powodową orzeczenia, czego Sąd Okręgowy nie uczynił.

Pozwani wnieśli skargę kasacyjną od wyroku Sądu Apelacyjnego w części

zmieniającej wyrok Sądu Okręgowego w zakresie pozbawiającym w części

wykonalności wyrok Sądu Okręgowego z dnia 9 kwietnia 1998 r., Sądu

Apelacyjnego z dnia 20 listopada 1998 r., Sądu Najwyższego z dnia 22 sierpnia

2001 r., zaopatrzonego w klauzulę wykonalności z dnia 24 października 2001 r., tj.

w zakresie odsetek naliczonych za okres od dnia wymagalności poszczególnych

kwot wymienionych w wyroku Sądu Apelacyjnego z dnia 20 listopada 1998 r., do

dnia 12 stycznia 2001 r. ponad kwotę 36.913,99 zł należności odsetkowej, jak

również w zakresie pozbawienia wykonalności jakiejkolwiek części należności

głównej stwierdzonej tym tytułem wykonawczym.

W skardze kasacyjnej podniesiono zarzuty naruszenia przepisów

postępowania, mającego istotny wpływ na treść zaskarżonego wyroku: art. 378 § 1

k.p.c. w zw. z art. 386 § 1 k.p.c. poprzez orzeczenie przez Sąd Apelacyjny poza

granicami zaskarżenia wyroku Sądu pierwszej instancji wyznaczonymi apelacją

strony powodowej oraz jej skargą kasacyjną i art. 363 § 3 k.p.c. poprzez orzeczenie

przez Sąd Apelacyjny o niezaskarżonej przez stronę powodową części orzeczenia

Sądu pierwszej instancji.

4

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Stosownie do art. 378 § 1 k.p.c. sąd drugiej instancji rozpoznaje sprawę

w granicach apelacji, zaś na podstawie art. 363 § 3 k.p.c. orzeczenie staje się

prawomocne w niezaskarżonej części z upływem terminu do zaskarżenia.

Jednakże błędny jest pogląd skarżących, że powód wskazując w apelacji i skardze

kasacyjnej kwotę 233.905,8 zł jako wartość przedmiotu zaskarżenia wyznaczył

granicę apelacji i skoro Sąd Apelacyjny ostatecznie podwyższył kwotę do

wysokości której pozbawiono wykonalności tytuły wykonawcze o 310.052,93 zł, to

przekroczył granice apelacji o kwotę stanowiącą różnicę wymienionych kwot.

Granic apelacji nie wyznacza wskazana w niej wartość przedmiotu

zaskarżenia, ale oznaczenie zaskarżonego wyroku oraz zakres zaskarżenia wyroku

sądu pierwszej instancji, określony żądaniem skarżącego. Powód zaskarżył wyrok

Sądu pierwszej instancji w tej części, w której powództwo zostało oddalone, zaś

skargę kasacyjną od wyroku Sądu Apelacyjnego wniósł w części oddalającej jego

apelację. Sąd Apelacyjny po ponownym rozpoznaniu sprawy, powiększając łącznie

o 310.052,93 zł kwotę, o którą pozbawione zostały wykonalności tytuły

wykonawcze obciążające powoda i częściowo utrzymując oddalenie powództwa nie

tylko nie przekroczył granic apelacji, ale nawet nie uwzględnił apelacji w całości, co

zresztą znalazło wyraz w punkcie 2 zaskarżonego wyroku w sformułowaniu „oddala

dalej idącą apelację strony powodowej”.

Z powyższych względów na mocy art. 39814

k.p.c. Sąd Najwyższy orzekł jak

w sentencji wyroku.