II PK 302/08

Wyrok z dnia 23 czerwca 2009 r.

II PK 302/08

Związanie prawomocnym wyrokiem przywracającym pracownika do

pracy na poprzednich warunkach obejmuje także - wynikające z wykładni tego

wyroku - ustalenie, że pracownik był zatrudniony na podstawie umowy o pracę

zawartej na czas nieokreślony (art. 365 § 1 k.p.c.).

Przewodniczący SSN Małgorzata Gersdorf, Sędziowie SN: Zbigniew Hajn

(sprawozdawca), Roman Kuczyński.

Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 23 czerwca

2009 r. sprawy z powództwa Marka W. przeciwko LG E.M. Spółka z o.o. o przywró-

cenie poprzednich warunków pracy, na skutek skargi kasacyjnej strony pozwanej od

wyroku Sądu Okręgowego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Płocku z dnia

20 czerwca 2008 r. [...]

o d d a l i ł skargę kasacyjną.

U z a s a d n i e n i e

Powód Marek W. wnosił o przywrócenie do pracy na poprzednich warunkach

pracy i płacy, a pozwana LG E.M. Spółka z o.o. o oddalenie tego powództwa. Zgod-

nie z przyjętymi w sprawie ustaleniami, powód zawarł z pozwaną kolejno umowy o

pracę: od 1 maja do 31 lipca 2001 r., jako pracownik magazynowy na okres próbny,

a następnie umowy o pracę na czas określony od 1 sierpnia 2001 r. do 1 sierpnia

2002 r., jako pracownik magazynowy, od 2 sierpnia 2002 r. do 2 sierpnia 2005 r.,

jako magazynier i od 3 sierpnia 2005 r. do 2 sierpnia 2010 r. z możliwością rozwią-

zania umowy za dwutygodniowym wypowiedzeniem, na stanowisku brygadzisty w

dziale materiałowym. Pismem z 6 marca 2007 r. pozwana wypowiedziała powodowi

umowę o pracę ze skutkiem na 24 marca 2007 r. Od tego wypowiedzenia powód

złożył odwołanie do Sądu Rejonowego w Ciechanowie, który wyrokiem z 30 maja

2007 r. [...] przywrócił go do pracy na poprzednich warunkach. Wobec braku stosow-

2

nych wniosków i środków zaskarżenia uzasadnienie tego wyroku nie zostało sporzą-

dzone i uprawomocnił się on 21 czerwca 2007 r. Na tej podstawie powód zgłosił swój

powrót do pracy. Pozwana dopuściła go do pracy jako brygadzistę na produkcji, tj. na

stanowisku innym niż poprzednie. Następnie, 3 sierpnia 2007 r. powód otrzymał wy-

powiedzenie zmieniające, zgodnie z którym miał być zatrudniony na stanowisku

montera z wynagrodzeniem podstawowym według kategorii 12, tj. 6,55 zł/godz.

brutto plus premia uznaniowa. Wypowiedzenie to nie było poprzedzone konsultacją

ze związkami zawodowymi, których powód jest członkiem. Powód nie złożył oświad-

czenia o nieprzyjęciu zaproponowanych warunków i od sierpnia 2007 r. pracuje na

stanowisku montera uzyskując wynagrodzenie w wysokości wskazanej przez po-

zwaną, jednakże od wskazanego wypowiedzenia zmieniającego wniósł odwołanie w

pozwie inicjującym niniejszy proces. Uwzględniając to odwołanie Sąd Rejonowy

przywrócił powoda do pracy na poprzednich warunkach pracy i płacy w pozwanej

Spółce. Sąd uznał, że wypowiedzenie warunków pracy i płacy złożone przez pozwa-

ną 3 sierpnia 2007 r. było wadliwe. W szczególności Sąd wskazał, że był związany

ustaleniem co do rodzaju umowy poczynionym w wymienionym wcześniej prawo-

mocnym wyroku Sądu Rejonowego z 30 maja 2007 r., który przywracając powoda do

pracy na poprzednich warunkach musiał uznać, że łącząca strony umowa o pracę z

25 lipca 2005 r. była umową na czas nieokreślony, bowiem tylko w przypadku wadli-

wego wypowiedzenia takiego rodzaju umowy Kodeks pracy przewiduje przywrócenie

do pracy. Skoro strony wiązała umowa o pracę na czas nieokreślony, to wypowie-

dzenie zmieniające z 3 sierpnia 2007 r. naruszało art. 42 k.p., gdyż nie zawierało

uzasadnienia oraz było sprzeczne z art. 30 § 4 k.p. i art. 38 k.p., ponieważ nie było

poprzedzone konsultacją ze związkami zawodowymi.

Od powyższego wyroku apelację wywiodła strona pozwana, skarżąc go w ca-

łości i wnosząc o jego zmianę i oddalenie powództwa.

Sąd Okręgowy oddalił tę apelację wyrokiem zaskarżonym rozpoznawaną

obecnie skargą kasacyjną. Sąd wskazał, że ocena zasadności podniesionych przez

skarżącego zarzutów naruszenia art. 30 § 4 k.p. w związku z art. 42 § 1 k.p., art. 38 §

1 k.p. w związku z art. 42 § 1 k.p. oraz art. 48 k.p. zależała od określenia rodzaju

wiążącej strony umowy o pracę, który został przesądzony w wyroku Sądu Rejonowe-

go z 30 maja 2007 r. [...], wiążącym Sąd Rejonowy w niniejszej sprawie na podstawie

art. 365 § 1 k.p.c. Dlatego Sąd Rejonowy do oceny prawidłowości wypowiedzenia

zmieniającego z 3 sierpnia 2007 r. zastosował zasadnie przepisy regulujące wypo-

3

wiedzenie umów zawartych na czas nieokreślony, tj. art. 30 § 4 k.p. i art. 38 § 1 k.p.

Oświadczenie pracodawcy zawierające to wypowiedzenie nie odpowiadało wyma-

ganiom wynikającym z tych przepisów, co czyniło je wadliwym i uzasadniało rosz-

czenie powoda o przywrócenie na poprzednie warunki pracy i płacy.

W skardze kasacyjnej strona pozwana wniosła o zmianę wyroku Sądu Okrę-

gowego i oddalenie powództwa oraz zasądzenie kosztów postępowania według

norm przepisanych. Skarżąca zarzuciła: (-) błędną wykładnię i zastosowanie przepi-

sów art. 365 i 366 k.p.c., przez uznanie, że w przypadku wyroku o przywróceniu do

pracy pracownika zatrudnionego na podstawie umowy na czas określony pracodaw-

ca, podejmując w przyszłości decyzję o wypowiedzeniu temu pracownikowi warun-

ków pracy i płacy musi uwzględniać prawdopodobne motywy, które legły u podstaw

wydania wcześniejszego wyroku i w rezultacie traktować zawartą z pracownikiem

umowę jako umowę na czas nieokreślony; (-) błędne zastosowanie art. 30 § 4 w

związku z art. 42 § 1 k.p., przez przyjęcie, że pracodawca w przypadku umowy o

pracę zawartej na czas określony miał obowiązek podania pracownikowi pisemnej

przyczyny wypowiedzenia warunków pracy i płacy; (-) błędne zastosowanie art. 38 §

1 w związku z art. 42 § 1 k.p., przez przyjęcie, że pozwany w przypadku umowy o

pracę zawartej na czas określony miał obowiązek dokonywania konsultacji wypowie-

dzenia warunków pracy i płacy ze związkiem zawodowym; (-) błędne zastosowanie

art. 48 k.p., przez przyjęcie, że pracodawca nie wykonał wyroku sądu przywracają-

cego pracownika do pracy a w związku tym nie może mu wypowiedzieć warunków

umowy o pracę.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skarga podlega oddaleniu ponieważ podniesione w niej zarzuty okazały się

nieuzasadnione. Przede wszystkim bezpodstawny jest zarzut naruszenia art. 365

k.p.c., dotyczący - jak sprecyzowano w uzasadnieniu podstaw skargi - § 1 tego arty-

kułu. Przepis ten stanowi, że orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd,

który je wydał, lecz również inne sądy oraz inne organy państwowe i organy admini-

stracji publicznej, a w wypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Okre-

ślone w nim związanie stron, sądów, innych podmiotów i osób treścią prawomocnego

orzeczenia wyraża nakaz przyjmowania, że w objętej nim sytuacji stan prawny

przedstawiał się tak, jak to wynika z sentencji wyroku (orzeczenia). Innymi słowy, są

4

one związane dyspozycją konkretnej i indywidualnej normy prawnej wywiedzionej

przez sąd z przepisów prawnych zawierających normy generalne i abstrakcyjne w

procesie subsumcji określonego stanu faktycznego. Zgodnie z ustalonym stanowi-

skiem orzecznictwa, tak określony zakres związania odnosi się tylko do ostatecznego

rezultatu rozstrzygnięcia sądu, ucieleśnionego we wspomnianej wyżej konkretnej i

indywidualnej normie prawnej, a nie do jego motywów. W szczególności sąd nie jest

związany ustaleniami faktycznymi i poglądami prawnymi wyrażonymi w uzasadnieniu

zapadłego orzeczenia, o którym mówi art. 365 § 1 k.p.c.

Jednocześnie wiadomo, że treść prawomocnego orzeczenia, o którym stanowi

art. 365 § 1 k.p.c., a więc treść wyrażonej w nim indywidualnej i konkretnej normy

prawnej, w tym zwłaszcza zakres jej obowiązywania (związania stron i sądów), czę-

sto nie jest i z obiektywnych względów nie może być w pełni wysłowiona w sentencji

orzeczenia. Z tego względu ustalenie tej treści, a przede wszystkim zakresu związa-

nia prawomocnym wyrokiem, wymaga niejednokrotnie wykładni orzeczenia w świetle

sporządzonego do niego uzasadnienia, a w braku pisemnego uzasadnienia w świetle

odtworzonego (np. na podstawie akt sprawy) rozumowania sądu, który wydał badane

rozstrzygnięcie. Wskazana metoda określenia zakresu związania prawomocnym

orzeczeniem, o którym stanowi art. 365 § 1 k.p.c., jest analogiczna do przyjętej w

orzecznictwie sądowym metody ustalania granic powagi rzeczy osądzonej, normo-

wanej w art. 366 k.p.c. (zob. wyrok Sądu Najwyższego z 29 marca 2006 r., II PK

163/05, OSNP 2007 nr 5-6, poz. 71 i powołane w nim wcześniejsze orzecznictwo), a

sama możliwość sięgania do okoliczności sprawy w celu sprecyzowania zakresu

mocy wiążącej orzeczenia sądu nie może ulegać wątpliwości (wyrok Sądu Najwyż-

szego z 15 lutego 2007 r., II CSK 452/06, LEX 274151).

Przenosząc powyższe uwagi na grunt dokonywanej w niniejszej sprawie ka-

sacyjnej kontroli orzeczenia Sądu Okręgowego należy stwierdzić, że Sąd ten prawi-

dłowo uznał (za Sądem pierwszej instancji), że w rozpoznawanej sprawie istnieje

określone art. 365 § 1 k.p.c. związanie wyrokiem Sądu Rejonowego w Ciechanowie z

30 maja 2007 r. [...]. Orzekające w sprawie sądy trafnie również uznały, że w okolicz-

nościach tamtej sprawy orzeczone przywrócenie Marka W. do pracy na dotychcza-

sowych warunkach odnosi się do umowy o pracę na czas nieokreślony. Co więcej,

dopiero takie dopełnienie wskazuje na treść indywidualnej i konkretnej normy za-

wartej w wyroku z 30 maja 2007 r. i określa przedmiotowy zakres związania nim

podmiotów i organów określonych w art. 365 § 1 k.p.c. W tym stanie rzeczy twier-

5

dzenie skarżącej, że Sąd Okręgowy naruszył art. 365 § 1 k.p.c. przez to, że uznał

istnienie związania orzeczeniem w sprawie [...], jest bezpodstawne.

Skoro więc Sądy były związane prawomocnym orzeczeniem, że powód Marek

W. został przywrócony do pracy wykonywanej na podstawie umowy o pracę na czas

nieokreślony, to wypowiedzenie zmieniające dokonane przez pozwaną bez zacho-

wania wymagań wypowiedzenia dotyczących tego rodzaju umowy było wadliwe. W

takim razie również zarzuty naruszenia art. 30 § 4, art. 42 § 1 i art. 48 k.p. są bez-

podstawne. Bezprzedmiotowy jest także zarzut naruszenia art. 366 k.p.c. Pełnomoc-

nik skarżącej nie wskazał, w jaki sposób zaskarżony wyrok mógł naruszyć powagę

rzeczy osądzonej wynikającą z wyroku z 30 maja 2007 r. [...]. W szczególności nie

twierdzi on, że Sąd Okręgowy ponownie rozstrzygnął w tej samej sprawie.

Wobec powyższego Sąd Najwyższy, na podstawie 39814

k.p.c. orzekł jak w

sentencji.

========================================