V CNP 9/09

Sygn. akt V CNP 9/09

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 2 lipca 2009 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Lech Walentynowicz (przewodniczący, sprawozdawca)

SSN Krzysztof Pietrzykowski

SSN Katarzyna Tyczka-Rote

w sprawie ze skargi W. B.

o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego wyroku Sądu Okręgowego

w B.

z dnia 23 listopada 2006 r., w sprawie z powództwa W. B. i E. B.

przeciwko B. B.

o zapłatę,

1.) stwierdza, że prawomocny wyrok Sądu Okręgowego

w B. z dnia 23 listopada 2006 r. jest niezgodny z

prawem w części zmieniającej wyrok Sądu Rejonowego

w B.;

2.) zasądza od B. B. na rzecz W. B. kwotę 1227 zł (jeden

tysiąc dwieście dwadzieścia siedem złotych) tytułem

zwrotu kosztów postępowania skargowego.

Uzasadnienie

2

Wyrokiem z dnia 11 maja 2006 r. Sąd Rejonowy w B. zasądził od B. B. na

rzecz W. B. kwotę 22.800 zł z odsetkami ustawowymi od dnia 22 sierpnia 2003 r.

tytułem zadośćuczynienia za doznaną krzywdę (art. 445 § 1 k.c.).

Rozpoznając apelacje stron, Sąd Okręgowy wyrokiem z dnia 23 listopada

2006 r. zmienił zaskarżony wyrok w ten sposób, że „wyeliminował z jego treści

orzeczenie o odsetkach od zasądzonej należności”, oddalając apelację pozwanego

w części pozostałej i w całości apelację powódki oraz znosząc wzajemnie koszty

postępowania odwoławczego.

Sąd II instancji uznał za uzasadnioną apelację pozwanego w części

dotyczącej zasądzonych odsetek, których powódka nie żądała. Te rozstrzygnięcie

kolidowało – zdaniem Sądu – z treścią art. 321 § 1 k.p.c., dlatego musiało zostać

skorygowane na podstawie art. 386 § 1 k.p.c.

Powódka w skardze z art. 4241

§ 1 k.p.c. wniosła o stwierdzenie, że

orzeczenie o odsetkach, zamieszczone w prawomocnym wyroku Sądu

Okręgowego z dnia 23 listopada 2006 r., jest niezgodne z prawem, a mianowicie z

przepisami art. 321 § 1 k.p.c. i art. 386 § 1 k.p.c. Skarżąca w pozwie domagała się

odsetek, przeto Sąd Okręgowy nie był uprawniony do pozbawienia jej zasądzonej z

tego tytułu należności, a utracone świadczenie stanowi szkodę w rozumieniu art.

4241

§ 1 k.p.c.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia

jest nadzwyczajnym środkiem prawnym umożliwiającym dochodzenie roszczenia

odszkodowawczego od Skarbu Państwa za bezprawną działalność orzeczniczą

sądu jako organu władzy publicznej (art. 4241

§ k.p.c. w związku z art. 417 § 1

i 4171

§ 2 k.c.). W judykaturze utrwalił się pogląd, że niezgodność z prawem

w rozumieniu powyższych przepisów musi polegać na oczywistej i rażącej obrazie

prawa, niebudzącej żadnych wątpliwości (zob. m. in. orzeczenie Sądu Najwyższego

z dnia 4 stycznia 2007 r., V CNP 132/06, OSNC 2007, nr 11, poz. 174).

Na tle powyższych wskazań należy uznać, że kwestionowane przez W. B.

orzeczenie odsetkowe narusza w sposób oczywisty i rażący przepisy art. 321 § 1

3

k.p.c. i art. 386 § 1 k.p.c. Z niezrozumiałych przyczyn Sąd Okręgowy przyjął, że

powódka W. B. nie żądała odsetek. Takiemu stanowisku przeczy jednoznaczna

treść pozwu (k. 2) przy niezmienionej treści żądania. W konsekwencji Sąd

Rejonowy zasadnie uwzględnił roszczenie odsetkowe, spełniając obowiązek

przewidziany w art. 481 § 1 k.c. w związku z art. 455 k.c. oraz w art. 321 § 1 k.p.c.

Zmieniając w sposób nieuzasadniony te trafne orzeczenie Sąd Okręgowy rażąco

naruszył art. 386 § 1 k.p.c.

Wyrok Sądu Okręgowego w części zmieniającej (w punkcie pierwszym) jest

nieprecyzyjny z racji użycia nieprofesjonalnego określenia: „eliminacja orzeczenia

o odsetkach”, które może się odnosić zarówno do sfery merytorycznej, jak

i formalnoprawnej. W takiej sytuacji rozstrzygające znaczenie ma powołana przez

Sąd Okręgowy podstawa prawna rozstrzygnięcia, którą jest art. 386 § 1 k.p.c.

Przepis ten upoważnia sąd odwoławczy do zmiany zaskarżonego wyroku

i orzeczenia co do istoty sprawy, a więc do wydania orzeczenia merytorycznego.

Oznacza to, że wyrokiem z dnia 23 listopada 2006 r. Sąd Okręgowy zmienił

częściowo zaskarżony wyrok i oddalił powództwo W. B. o odsetki. Gdyby Sąd ten

uznał, że istnieją przeszkody formalnoprawne do wyrokowania o odsetkach,

powinien uchylić zaskarżony wyrok w tej części i umorzyć postępowanie (art. 386 §

3 k.p.c. w związku z art. 355 § 1 k.p.c.).

Prawomocność wyroku z dnia 23 listopada 2006 r. oraz niemożność jego

korekty w drodze istniejących środków prawnych oznacza, że bezpodstawne

oddalenie roszczenia odsetkowego W. B. jest definitywne, wywołujące po jej stronie

szkodę majątkową. Należało w konsekwencji uwzględnić skargę (art. 42411

§ 2

k.p.c.) oraz orzec o kosztach postępowania skargowego (art. 98 i 108 § 1 k.p.c.).

md